+

امروز جبهه مقاومت به معنای واقعی «تسلط بر نفت» دارد. انصارالله با تصرف بندر مُخا و جزیره پریم، عملا بر باب‌المندب مسلط شده‌اند. در سوی دیگر، ایران در هرمز فشار را افزایش داده است. این دو تنگه حدود ۳۵ درصد تجارت نفت جهان را حمل می‌کنند. بر اساس گزارش‌ها، تردد کشتی‌ها در باب‌المندب از ۳۰ به ۶ فروند کاهش یافته و هرمز عملاً در وضعیت پرخطر قرار گرفته است. این کنترل شاید کامل نباشد، اما برای کنترل قیمت نفت کافی است. نفت برنت به ۱۱۰ دلار هم رسید، بنزین آمریکا از ۲.۹۸ به ۴.۲۲ دلار در گالن رسیده و گازوئیل هم از ۵ دلار گذشته است. بازار لازم نیست مطمئن شود نفت قطع می‌شود؛ همین که احتمال قطع را جدی بگیرد، قیمت‌ها را بالا می‌برد. اینجاست که تنگه به قدرت چانه‌زنی تبدیل می‌شود.

سیدحمید حسینی، تحلیلگر و کارشناس بازار نفت و انرژی، در گفت‌وگو با خبرنگار «صبح نو»، درباره تأثیر تحولات تنگه هرمز و باب‌المندب بر قیمت نفت در بازار جهانی اظهار کرد: برای بررسی اینکه آیا می‌توان گفت ایران در شرایط کنونی قیمت نفت جهان را تعیین می‌کند، ابتدا باید سهم تنگه هرمز در تجارت جهانی نفت را مورد توجه قرار داد. برخی کارشناسان معتقدند حدود ۲۵ درصد نفت جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند، در حالی که باید میان میزان مصرف نفت در جهان و حجم نفتی که در بازار بین‌المللی معامله می‌شود، تفاوت قائل شد.

وی افزود: روزانه حدود ۱۰۲ تا ۱۰۳ میلیون بشکه نفت در جهان مصرف می‌شود، اما حجم نفتی که در بازار جهانی مورد معامله قرار می‌گیرد و میان کشورها صادرات و واردات می‌شود، حدود ۵۰ تا ۵۵ میلیون بشکه در روز است. بخش دیگری از تولید نفت کشورها نیز در داخل همان کشورها مصرف می‌شود. برای مثال، ایران حدود سه میلیون و ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار بشکه نفت تولید می‌کند که حدود دو میلیون بشکه آن در داخل مصرف و حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه برای صادرات است.

حسینی ادامه داد: بسیاری از کشورهای نفت‌خیز نیز بخش قابل توجهی از تولید خود را در داخل مصرف می‌کنند؛ بنابراین کل نفتی که در بازار جهانی مورد معامله قرار می‌گیرد، حدود ۵۰ میلیون بشکه در روز است. وقتی حدود ۲۰ میلیون بشکه از این میزان از تنگه هرمز عبور می‌کند، هرگونه اختلال در این تنگه می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر بازار نفت داشته باشد.

این کارشناس بازار نفت و انرژی تصریح کرد: این تأثیر زمانی بیشتر می‌شود که موضوع تنگه هرمز با باب‌المندب نیز همراه شود. اتفاقاتی که طی دو، سه روز اخیر رخ داده و همچنین تحولات مربوط به حوثی‌ها در باب‌المندب، با توجه به اختلافات دیرینه میان یمن و عربستان، می‌تواند مسیر صادرات نفت عربستان را نیز به‌شدت محدود کند.

وی گفت: با تشدید این تحولات و همزمان با افزایش محدودیت‌ها در تنگه هرمز، قیمت نفت که تا حدود ۸۶ دلار کاهش یافته بود، ابتدا به حدود ۹۶ دلار و در مرحله‌ای به حدود ۱۱۰ دلار افزایش یافت.
حسینی با اشاره به اهمیت قیمت فرآورده‌های نفتی در کنار قیمت نفت خام افزود: نکته مهم دیگر این است که علاوه بر افزایش قیمت نفت خام، قیمت فرآورده‌های نفتی نیز افزایش یافته است. واقعیت این است که مردم نفت خام مصرف نمی‌کنند، بلکه فرآورده‌های نفتی مانند بنزین و گازوئیل را مصرف می‌کنند؛ بنابراین صرفاً توجه به قیمت نفت خام نمی‌تواند وضعیت واقعی بازار را نشان دهد.

وی ادامه داد: در حال حاضر، بنزین حدود ۱۳۵ دلار و گازوئیل حدود ۱۷۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود. بنابراین اگرچه قیمت نفت خام حدود ۱۱۰ دلار است، قیمت فرآورده‌های نفتی به‌شدت افزایش یافته و این مسئله نشان می‌دهد که عرضه فرآورده‌های نفتی به میزان کافی در بازار وجود ندارد.

این تحلیلگر بازار نفت اظهار کرد: من خودم نیز این موضوع را بررسی کردم و مشخص است که عرضه کافی فرآورده‌های نفتی به بازار صورت نمی‌گیرد. پیش‌بینی می‌شد قیمت نفت تا روز جمعه به حدود ۱۱۰ دلار افزایش پیدا کند و عملاً نیز حدود ۱۰ دلار افزایش قیمت اتفاق افتاد.


وی افزود: در نهایت، قیمت نفت حدود ۱۰۴ دلار برگشت که با پیش‌بینی‌هایی که برای قیمت نفت در سال جاری انجام شده بود، تفاوت بسیار زیادی دارد.
حسینی با اشاره به پیش‌بینی قیمت نفت در بودجه کشورها ادامه داد: ما در بودجه امسال متوسط قیمت نفت را حدود ۵۴ یورو پیش‌بینی کرده بودیم. بسیاری از کشورهای منطقه نیز قیمت نفت را در محدوده ۵۵، ۶۰ و ۶۵ دلار در بودجه‌های خود پیش‌بینی کرده بودند. این پیش‌بینی‌ها بر این اساس بود که با توجه به وضعیت نامناسب اقتصاد جهانی، افزایش تقاضای نفت چندان زیاد نباشد و رشد تقاضا حدود ۸۰۰ هزار بشکه در روز باشد.
وی تصریح کرد: اما در عمل، به دلیل مشکلاتی که در صادرات نفت ایجاد شد، حمله به نفتکش‌ها، بسته‌شدن یا ایجاد محدودیت در تنگه هرمز و تحولات جنگ خلیج فارس، شرایط بازار نفت با پیش‌بینی‌های اولیه تفاوت پیدا کرد.
حسینی افزود: در صورت افزایش قیمت نفت، ممکن است مصرف زغال‌سنگ افزایش پیدا کند، استفاده از انرژی‌های جایگزین افزایش یابد و مردم نیز به سمت صرفه‌جویی در مصرف انرژی حرکت کنند.

وی ادامه داد: در حال حاضر قیمت نفت حدود ۱۰۴ دلار است و پیش‌بینی می‌شود اگر اتفاق خاصی در جلسه عمان رخ ندهد، با توجه به تسلط حوثی‌ها بر دهانه باب‌المندب و همچنین توافق راهبردی میان ایران و عمان، مجدداً شاهد روند افزایش قیمت نفت باشیم.

این کارشناس بازار نفت و انرژی افزود: به همین دلیل نیز آمریکایی‌ها بار دیگر بحث بازگشت به میز مذاکره و گفت‌وگو را مطرح کرده‌اند تا بتوانند روند افزایش قیمت نفت را کنترل کنند.

حسینی در پاسخ به این پرسش که اهرم ایران در بازار نفت تا چه اندازه می‌تواند تأثیرگذار باشد و آیا این تأثیرگذاری بلندمدت خواهد بود یا کوتاه‌مدت، اظهار کرد: خلیج فارس جایگزینی ندارد. ممکن است بتوان از باب‌المندب استفاده نکرد و مسیر آفریقا را دور زد و برای رسیدن به اروپا از مسیرهای دیگری استفاده کرد، اما خلیج فارس به‌عنوان یک پهنه بسته، مسیر جایگزین دیگری ندارد.

وی افزود: عمده نفت صادراتی جهان از این منطقه صادر می‌شود و ایران نیز نشان داده است که توان کنترل تنگه هرمز و مقابله با خروج غیرقانونی نفت از منطقه را دارد. بنابراین تا زمانی که مسئله ایران با غرب و آمریکا حل نشود، قاعدتاً امکان کاهش نقش ایران و بازگشت بازار به شرایط و روابط سابق وجود نخواهد داشت.
حسینی درباره چشم‌انداز قیمت نفت نیز گفت: مهم این است که قیمت فرآورده‌های نفتی در چه سطحی قرار گیرد. روند افزایشی قیمت فرآورده‌ها می‌تواند مجدداً موجب افزایش قیمت نفت شود. زمانی که پالایشگاه‌ها به‌شدت سودآور شده‌اند، نفت را با قیمت ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار خریداری می‌کنند و می‌توانند گازوئیل را حدود ۱۷۰ دلار و بنزین را حدود ۱۳۰ تا ۱۳۵ دلار بفروشند.

وی ادامه داد: با افزایش قیمت فرآورده‌ها در منطقه خلیج فارس، قیمت‌ها در سایر بازارها نیز افزایش پیدا می‌کند. این وضعیت موجب می‌شود اطمینان نسبت به آینده بازار کاهش یابد؛ به این معنا که مشخص نیست چه زمانی محدودیت‌های مربوط به کشتیرانی برداشته می‌شود، چه زمانی تنگه هرمز باز خواهد شد و سیاست حوثی‌ها درباره باب‌المندب در آینده چه خواهد بود.

این تحلیلگر بازار نفت تصریح کرد: این ابهام به خودی خود می‌تواند موجب تداوم روند افزایش قیمت نفت شود. با این حال، اینکه قیمت نفت تا چه سطحی افزایش پیدا کند، به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله مذاکراتی که انجام می‌شود، وضعیت اقتصادی کشورها، تحریم‌هایی که ممکن است در شورای امنیت علیه ایران اعمال شود، احتمال وقوع یا عدم وقوع جنگ و همچنین نتیجه انتخابات آمریکا. همه این عوامل می‌توانند بر قیمت نفت تأثیرگذار باشند.

حسینی پیش‌بینی کرد: فکر می‌کنم در هفته آینده مجدداً قیمت نفت در محدوده ۱۱۰ دلار قرار گیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره حمله به خط لوله انتقال نفت عربستان نیز گفت: می‌دانیم که عربستان پیش از این دو بار به نیروهای مقاومت در عراق حمله کرده و آنها به دنبال فرصتی برای تلافی بوده‌اند.

حسینی افزود: این موضوع نیز یکی از عواملی است که می‌تواند بر بازار نفت تأثیرگذار باشد؛ زیرا علاوه بر اینکه حوثی‌ها می‌توانند باب‌المندب را مسدود کنند و مسیر صادرات نفت عربستان از این منطقه را تحت تأثیر قرار دهند، خط لوله‌ای که نفت را از منطقه خلیج فارس به دریای سرخ منتقل می‌کند نیز مورد حمله قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: این مسئله می‌تواند اختلال جدی در صادرات نفت عربستان ایجاد کند؛ کشوری که یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان است.