رئیسجمهور در سفر دو روزه به بیشکک، همزمان با حضور در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای و شانگهایپلاس، رایزنی فشردهای را با سران کشورهای منطقه آغاز کرد؛ رایزنیهایی که از توسعه روابط اقتصادی تا تأمین امنیت منطقه و مخالفت با مداخله بیگانگان را دربر میگیرد.
مسعود پزشکیان روز گذشته تهران را به مقصد بیشکک، پایتخت قرقیزستان، ترک کرد تا در بیستوششمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای و نشست شانگهایپلاس حضور یابد. این سفر دو روزه در شرایطی انجام میشود که رئیسجمهور پیش از عزیمت، پیام تهران را درباره تحولات امنیتی منطقه صریح بیان کرد: جمهوری اسلامی ایران به دنبال جنگ نیست، اما در برابر هرگونه تجاوز با قدرت و قاطعیت پاسخ خواهد داد و بیثباتی و ناآرامی در منطقه به نفع هیچ کشوری نیست.
از همین منظر، حضور رئیسجمهور در بیشکک را میتوان در دو سطح دنبال کرد؛ نخست، استفاده از ظرفیت سازمان همکاری شانگهای برای تقویت گفتوگو و همکاری میان کشورهای عضو و دوم، پیگیری مناسبات دوجانبه با کشورهایی که هر یک از ظرفیتهای مهم اقتصادی، سیاسی و امنیتی برای جمهوری اسلامی ایران برخوردارند.
این سفر در شرایطی که واشنگتن حلقه تحریم و محاصره اقتصادی علیه ایران را تنگتر کرده، می تواند برگهای برنده تهران برای گرهگشایی از تحریمها را افزایش دهد. اعضای سازمان شانگهای در بیانیههای پیش از نشست، تحریمهای یکجانبه را محکوم کرده و بر لزوم استقلال مالی از نظام دلاری تأکید ورزیدند. در این چارچوب، دیپلماسی اقتصادی پزشکیان در بیشکک را باید گامی عملی برای تبدیل ظرفیتهای ژئوپلیتیکی ایران به اهرمهای مذاکره و گرهگشایی از بنبستهای ناشی از تحریم دانست؛ تحریمهایی که با اتصال به شبکههای ترانزیتی شرق و مکانیزمهای مالی جایگزین، میتوانند از محرک خودتحریمی به عاملی مهارشده و قابلپیشبینی تبدیل شوند.
رایزنی با هند، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی
پزشکیان در حاشیه اجلاس، با نخستوزیر هند دیدار و درباره توسعه مناسبات دو کشور گفتوگو کرد. در این دیدار، رئیسجمهور ظرفیتهای هند برای کمک به تقویت صلح و ثبات منطقه را مهم دانست و بر ارتقای همکاریهای اقتصادی میان تهران و دهلینو تأکید کرد. از سوی دیگر، نارندرا مودی نیز روابط دیرینه و پیوندهای تمدنی دو کشور را پشتوانهای برای توسعه همکاریها دانست.
دیدار با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز از دیگر رایزنیهای مهم رئیسجمهور بود. بر اساس بیانیه دفتر نخستوزیری پاکستان، دو طرف بر روابط نزدیک و دیرینه ایران و پاکستان و تقویت همکاریها تأکید کردند. در این دیدار همچنین موضوع تحولات منطقهای مورد بررسی قرار گرفت و نخستوزیر پاکستان بر خویشتنداری و تعامل دیپلماتیک برای دستیابی به صلح و ثبات پایدار در منطقه تأکید کرد. پزشکیان نیز از تلاشهای دیپلماتیک اسلامآباد برای صلح و امنیت منطقهای قدردانی و از شهباز شریف برای شرکت در اجلاس آتی اکو در تهران دعوت کرد.
در دیدار رئیسجمهور با صدر جباروف، رئیسجمهور قرقیزستان، نیز بخش مهمی از گفتوگوها به فعالسازی ظرفیتهای اقتصادی اختصاص داشت. پزشکیان حوزههایی همچون تجارت، انرژی، حملونقل و لجستیک، کشاورزی، دفاعی، گردشگری و فرهنگی را از زمینههای قابل توسعه همکاری میان دو کشور برشمرد و اجرای کامل توافق تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا را زمینهساز جهش در مبادلات تهران و بیشکک دانست. در این دیدار همچنین بر این موضوع تأکید شد که امنیت منطقهای در گرو همکاری کشورهای منطقه و نفی مداخله بیگانگان است.
از تاجیکستان تا جمهوری آذربایجان
رئیسجمهور ایران در ادامه رایزنیهای خود با امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان، دیدار کرد. در این دیدار، طرفین بر توسعه و تعمیق مناسبات دو کشور تأکید کردند و پزشکیان با اشاره به اسناد و تفاهمنامههای موجود، بر اجرای دقیق و جدی توافقات تهران و دوشنبه تأکید داشت.
دیدار پزشکیان و الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، نیز در حاشیه اجلاس انجام شد. دو طرف ضمن بررسی آخرین تحولات و روند همکاریهای تهران و باکو، بر استفاده از ظرفیتهای موجود برای توسعه و تعمیق مناسبات در زمینههای مختلف تأکید کردند.
مجموع این دیدارها نشان میدهد که یکی از محورهای اصلی سفر رئیسجمهور، فعالسازی دیپلماسی دوجانبه در کنار دیپلماسی چندجانبه است؛ بهگونهای که اجلاس شانگهای به بستری برای گفتوگوهای مستقیم با مجموعهای از کشورهای آسیایی تبدیل شده است.
شانگهای؛ تکیه بر همکاری منطقهای
در سطح چندجانبه نیز پزشکیان قرار است در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای و شانگهایپلاس سخنرانی کند. پیام اصلی تهران در آستانه این نشست، پیوند میان امنیت و توسعه اقتصادی منطقه است؛ رویکردی که رئیسجمهور پیش از سفر نیز بر آن تأکید کرد و خواستار همکاری کشورهای منطقه برای تأمین امنیت، اقتصاد و توسعه شد.
این نگاه در دیدار با رئیسجمهور قرقیزستان نیز نمود داشت؛ جایی که پزشکیان امنیت منطقهای را در گرو همکاری کشورهای منطقه و نفی مداخله بیگانگان دانست. در شرایطی که کشورهای آسیایی با طیفی از چالشهای امنیتی و اقتصادی مواجهاند، تهران تلاش دارد همکاری منطقهای را بهعنوان مسیری برای کاهش ناامنی و افزایش ظرفیتهای اقتصادی دنبال کند.
رایزنی با مسکو در ادامه سفر
یکی از دیدارهای مهم برنامه سفر نیز گفتوگوی پزشکیان با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در حاشیه اجلاس است. پیش از آغاز سفر اعلام شده بود که این دیدار برای روز دوم سفر برنامهریزی شده و با توجه به شرایط منطقه، مسائل مرتبط با ایران و تحولات غرب آسیا از موضوعات مهم گفتوگوی دو رئیسجمهور خواهد بود.
در کنار این رایزنیها، پزشکیان به دعوت رئیسجمهور قرقیزستان در مراسم افتتاحیه ششمین دوره بازیهای جهانی عشایری نیز حضور یافت و رژه کاروان ایران را مشاهده کرد. بدین ترتیب، سفر دو روزه رئیسجمهور به بیشکک، مجموعهای از رایزنیهای فشرده دوجانبه و چندجانبه را در بر گرفته است؛ رایزنیهایی که در آن، همزمان با تأکید بر آمادگی ایران برای دفاع از خود، توسعه همکاری اقتصادی و امنیتی میان کشورهای منطقه نیز بهعنوان یک اولویت دنبال شده است.
گفت و گوهای شانگهای فرصتی برای رایزنی درباره کریدورهای ترانزیتی و برگ برنده تهران برای گرهگشایی از تحریمهاست
فرصت شکستن حلقه تحریمها
صاحبخبر -
∎