به گزارش ایرنا، کرم خراط امسال در حالی بخش قابل توجهی از باغهای دماوند را درگیر کرده که برداشت محصولات باغی هنوز انجام نشده است و بنابراین عدد چهار درصد را نباید معادل چهار درصد کاهش تولید یا خسارت اقتصادی دانست.
بر اساس اعلام مجید خدابخش، حدود چهار درصد از سطح باغات شهرستان تحت تأثیر خسارت این آفت قرار گرفته است؛ موضوعی که اهمیت آن برای شهرستانی با اقتصاد و هویت باغداری قابل توجه، فراتر از یک مشکل معمول گیاهپزشکی است.
دماوند در مجموع حدود ۹ هزار و ۷۸۰ هکتار باغ دارد که بر اساس آمار سال گذشته، مجموع تولید محصولات باغی شهرستان حدود ۲۹۱ هزار و ۶۸۰ تن بوده که از این میزان، حدود هزار و ۱۲۵ هکتار به باغهای گردو اختصاص داشته و تولید گردو حدود سه هزار و ۲۱۸ تن ثبت شده و از آنجا که این ارقام مربوط به سال گذشته است هنوز نمیتوان از آنها برای برآورد میزان تولید یا کاهش محصول امسال استفاده کرد.
آفتی که از شاخه به تنه میرسد
خدابخش اظهار کرد: کرم خراط یا پروانه فری از آفات چوبخوار است و لارو آن با نفوذ به سرشاخهها و سپس بخشهای اصلیتر درخت، دالانهایی در چوب ایجاد میکند و ادامه این روند میتواند به اختلال در ساختار و جریان آوندی، ضعف درخت و خشکیدگی شاخهها منجر شود.
برای شناخت بهتر، علتهای طغیان و راه های پیشگیری کرم خراط خواندن مصاحبهای از جواد فرخی تولیر، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، در گفتوگو با ایانا که خشکسالیهای اخیر، کاهش منابع آبی، افزایش دما، تغییر اقلیم و ضعف مراقبتهای زراعی مانند آبیاری، هرس و تغذیه را از عوامل طغیان کرم خراط در باغهای گردو دانسته است و همچنین رعایت تعادل آبی و تغذیهای، هرس و حذف شاخههای آلوده، استفاده از تلههای فرمونی و مبارزه مکانیکی را از راهکارهای کنترل این آفت برشمرده است توصیه میشود.
گرما و کمآبی؛ زمینهای برای آسیبپذیری بیشتر
به گفته خدابخش امسال شرایط اقلیمی نیز برای باغهای منطقه دماوند ساده نبوده به طوری که بر اساس دادههای سازمان هواشناسی که در مردادماه منتشر شد، استان تهران تا ۲۲ مرداد در سال آبی جاری با بیش از ۴۰.۴ درصد کاهش بارش نسبت به دوره بلندمدت مواجه بوده و در این شاخص بیشترین کاهش بارش در میان استانهای کشور را ثبت کرده است؛ میزان بارش ثبتشده در استان ۱۴۲.۵ میلیمتر در برابر ۲۷۳ میلیمتر دوره بلندمدت بوده است.
رییس جهاد کشاورزی شهرستان دماوند افزایش دمای هوا را نیز از دیگر عوامل موثر بر رشد کرم خراط در باغات دماوند دانست که در این خصوص نیز شرایط استان تهران با توجه به گفته های احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی میانگین دمای کشور از ابتدای تابستان تا دوم مرداد ۱.۱ درجه بالاتر از نرمال بوده و نابهنجاری دمایی تهران ۱.۳ درجه گزارش شده است و همچنین دمای ۴۲.۲ درجه در تهران در اواسط تیرماه ثبت شده است.
مشکل فقط آفت نیست؛ وضعیت باغ هم تعیینکننده است
رییس جهاد کشاورزی دماوند تأکید دارد بخشی از تفاوت شدت خسارت میان باغها به وضعیت مدیریت آنها مربوط است به طوری که باغهایی که آبیاری منظم ندارند، هرس اصولی در آنها انجام نمیشود، شاخههای خشک و آلوده حذف نمیشوند یا بهدلیل وراثتی بودن و رهاشدگی، سالها بدون مراقبت ماندهاند، در برابر آفات و بیماریها آسیبپذیرتر هستند.
به گفته خدابخش رویکرد این مجموعه در کنترل کرم خراط، آموزش باغداران و حرکت به سمت مدیریت تلفیقی است، نه انجام عملیات مبارزه در همه باغها توسط دستگاه دولتی.
این برنامه شامل تنظیم مدار آبیاری، هرس و تغذیه اصولی، شناسایی و مسدود کردن تونلهای فعال، مبارزه مکانیکی با لارو و استفاده از تلههای فرمونی برای پایش و کنترل جمعیت آفت است.
رییس جهاد کشاورزی همچنین اعلام کرده کاربرد حشرهکش باید صرفاً بر اساس ترکیب و دُز مورد تأیید و زیر نظر مراکز و کلینیکهای گیاهپزشکی مجاز انجام شود.
چرا تله فرمونی مهم است؟
براساس توضیحات رییس جهاد کشاورزی دماوند، پایش تلههای فرمونی امسال نیز مانند سال گذشته اوج پرواز کرم خراط را در اواسط خرداد نشان داده و این نکته مهم است؛ زیرا افزایش خسارت الزاماً به معنی تغییر زمان اوج پرواز نیست آنچه میتواند تغییر کند، میزان بقا و موفقیت آفت در شرایط متفاوت محیطی و وضعیت میزبان است.
مطالعات علمی نیز نشان دادهاند که دما، رطوبت و تعداد روزهای یخبندان میتوانند بر جمعیت و خسارت کرم خراط اثر داشته باشند در یک مطالعه ایرانی، افزایش دما با افزایش برخی شاخصهای جمعیت و خسارت آفت همراه بوده و رطوبت نسبی و تعداد روزهای یخبندان اثر کاهنده نشان دادهاند و از سوی دیگر، تجربه مدیریت این آفت در مناطق دیگر ایران نیز نشان میدهد کنترل آن صرفاً با یک اقدام امکانپذیر نیست و مجموعهای از روشهای زراعی، بهداشتی، مکانیکی و فرمونی باید در کنار هم به کار گرفته شوند.
آزمون بعدی برای باغهای دماوند
مسئله کرم خراط برای دماوند در نهایت به یک سؤال بزرگتر میرسد: آیا باغهای این شهرستان برای شرایطی که در آن گرما، کمبود آب و فشار آفات همزمان افزایش مییابد، به اندازه کافی آمادهاند؟
در کوتاهمدت، جهاد کشاورزی بر پایش، آموزش و مدیریت تلفیقی آفت تأکید دارد؛ اما در بلندمدت، کیفیت آبیاری، وضعیت باغهای رهاشده، اصلاح باغات کمبازده و نحوه سازگاری باغداری با تغییرات اقلیمی تعیین میکند که خسارت امسال یک اتفاق مقطعی بماند یا به یک روند پایدار تبدیل شود مسئلهای که از سال های گذشته آغاز شده و براساس داده ها هر سال سطح بیشتری از باغات این شهرستان را درگیر کرده و امروز این میزان به چهار درصد رسیده است.
برای دماوند، اهمیت موضوع فقط در سلامت چند هزار درخت نیست و باغداری بخشی از اقتصاد و تولید شهرستان است و کاهش توان باغها میتواند در سالهای آینده بر میزان و کیفیت محصول، هزینه نگهداری و درآمد باغداران اثر بگذارد.