به گزارش ایرنا، نقش دامپزشکی تنها درمان بیماری پس از وقوع نیست بلکه بخش اصلی مأموریت دامپزشکی، پیشگیری از بیماری هایی است که میتواند در مدت کوتاه موجب افزایش تلفات، افت تولید، از بین رفتن سرمایه واحدهای پرورشی، کاهش عرضه فرآوردههای پروتئینی و در نتیجه فشار بر بازار و سفره خانوارها شود.
بر این اساس همزمان با هفته دولت، خدمات حاکمیتی، رایگان و مستمر دامپزشکی برای پایش سلامت بیش از سه میلیون قطعه جوجه در پنجماهه نخست سال جاری ارائه شد که مراقبت بیماریها، واکسیناسیون، نمونهبرداری و پایش واحدهای پرورشی، سپر پیشگیری از تلفات، ممانعت از اتلاف سرمایه تولیدکنندگان و جلوگیری از اختلال در تأمین گوشت مرغ، تخممرغ و سایر منابع پروتئینی مردم است.
طبق اعلام دامپزشکی استان زنجان، خدمات دامپزشکی در حوزه سلامت طیور، خدماتی حاکمیتی، تخصصی، رایگان و مستمر است که از آغاز جوجهریزی تا پایش بیماری، واکسیناسیون، نمونهبرداری و کنترل کانونهای بیماری دنبال میشود.
با توجه به اهمیت این موضوع خبرنگار ایرنا با علی اشرفی مدیر کل دامپزشکی استان زنجان گفت و گو کرده است.
ایرنا: آمار جوجهریزی امسال چه تصویری از تولید طیور استان ارائه میدهد؟
در پنجماهه نخست سال جاری در مجموع سه میلیون و ۲۵ هزار و ۶۳ قطعه جوجهریزی در استان زنجان ثبت شده است.
جوجهریزی، نقطه آغاز تولید در واحدهای پرورش طیور است و سلامت این مرحله بر میزان تولید و پایداری عرضه گوشت مرغ و سایر فرآوردههای طیور اثر مستقیم دارد.
از این تعداد، دو میلیون و ۹۸۲ هزار و ۳۸۰ قطعه مرغ گوشتی جوجهریزی شده است، مرغ گوشتی، مهمترین منبع تولید گوشت سفید برای مصرف خانوارها به شمار میرود و هرگونه اختلال بهداشتی در این واحدها میتواند عرضه گوشت مرغ را تحت تأثیر قرار دهد.
۱۸ هزار و ۸۸۰ قطعه مرغ مادر گوشتی جوجهریزی شده است، مرغ مادر گوشتی، گلهای است که تخم نطفهدار تولید میکند تا از آن جوجه های گوشتی مورد نیاز تولیدکنندگان بهوجود آید، بنابراین، حفاظت از سلامت این گلهها به معنای حفاظت از استمرار تولید جوجه یکروزه و آینده زنجیره گوشت مرغ است.
۲۳ هزار و ۸۰۳ قطعه بوقلمون گوشتی نیز جوجهریزی شده است که در تنوعبخشی به منابع پروتئینی و تأمین گوشت بوقلمون نقش دارد.
ایرنا: چرا دامپزشکی واحدهای پرورش طیور را به صورت اپیدمیولوژیک پایش میکند؟
واحد اپیدمیولوژیک، واحد یا گلهای است که از منظر سلامت، تلفات، سابقه بیماری، رفتوآمد و احتمال انتقال عوامل بیماریزا به صورت مستقل رصد میشود.
این پایش باعث میشود هرگونه افزایش غیرعادی تلفات یا نشانه بیماری، سریعتر شناسایی و اقدامات کنترلکننده پیش از گسترش مشکل انجام شود.
در پنج ماهه نخست سال، ۱۶۱ واحد پرورش مرغ گوشتی، ۲۱ واحد پرورش بوقلمون گوشتی، ۱۱ واحد شامل ۲۰ گله مرغ مادر گوشتی، سه واحد شامل سه گله مرغ مادر بوقلمون، ۱۴ واحد شامل ۱۷ گله مرغ تخمگذار و یک واحد شامل یک گله اجداد گوشتی در استان پایش شدهاند.
گلههای اجداد گوشتی در رأس زنجیره تولید قرار دارند، به این معنا که سلامت آنها بر تولید گلههای مادر و در نهایت تأمین جوجه گوشتی مورد نیاز کشور اثر میگذارد، به همین دلیل، پیشگیری از ورود و انتشار بیماری در این گلهها، اهمیت راهبردی برای امنیت غذایی دارد.
ایرنا: میزان تلفات ثبتشده چه بوده و چرا رصد آن برای امنیت غذایی اهمیت دارد؟
در این مدت، ۵۵ هزار و ۱۲۸ قطعه تلفات در واحدهای طیور ثبت شده که معادل ۱.۸ درصد از کل جوجهریزی است، مطابق گزارش، تلفات ثبتشده ناشی از بیماری بوده، هر تلفات در واحد پرورش طیور، بخشی از سرمایه تولیدکننده و بخشی از ظرفیت تولید پروتئین کشور است.
اگر بیماری بهموقع شناسایی و مهار نشود، میتواند از یک گله به واحدهای دیگر گسترش پیدا کند، تلفات را افزایش دهد، وزنگیری و راندمان تولید را کاهش دهد و در نهایت عرضه گوشت مرغ، تخممرغ یا گوشت بوقلمون را با اختلال مواجه سازد بنابراین، ثبت دقیق تلفات، بازدید بهداشتی، نمونهبرداری و تشخیص آزمایشگاهی، اقداماتی پیشگیرانه برای جلوگیری از تبدیل یک بیماری محدود به خسارتی گسترده در زنجیره تولید و بازار مصرف است.
ایرنا: چه بیماریهایی در پنجماهه نخست سال شناسایی شد و خطر آنها چیست؟
در قالب پایش بیماریهای طیور، کانونهایی از بیماریهای زیر گزارش شده است:
آنفلوانزای غیر فوق حاد پرندگان، سه کانون با سه هزار و ۳۵۰ قطعه تلفات؛ هرچند این بیماری با آنفلوانزای فوقحاد تفاوت دارد، اما شناسایی و کنترل سریع آن ضروری است، زیرا انتشار بیماری در واحدهای پرورش میتواند هزینههای تولید و ریسک کاهش عرضه را افزایش دهد.
نیوکاسل حاد: یک کانون با چهار هزار و ۳۸۰ قطعه تلفات، نیوکاسل از بیماریهای ویروسی مهم طیور است و در صورت ضعف ایمنی گله، رعایت نشدن اصول قرنطینه یا تأخیر در تشخیص میتواند به تلفات و زیان اقتصادی قابل توجه منجر شود.
برونشیت عفونی: یک کانون با یک هزار و ۵۳۰ قطعه تلفات، این بیماری میتواند دستگاه تنفسی، رشد و عملکرد گله را درگیر کند و در گلههای تخمگذار نیز بر تولید و کیفیت تخممرغ اثرگذار باشد.
رئوویروس: دو کانون با ۹ هزار و ۴۰۰ قطعه تلفات، این بیماری میتواند سلامت عمومی، رشد و در برخی شرایط وضعیت حرکتی گله را تحت تأثیر قرار دهد و موجب افزایش هزینههای پرورش شود.
اهمیت نظارت دامپزشکی در این است که بیماری پیش از تبدیلشدن به بحران تولیدی شناسایی شود، گسترش کنترلنشده بیماریهای طیور، افزون بر خسارت مستقیم به تولیدکننده، میتواند موجب اتلاف نهادههای دامی، کاهش تولید گوشت و تخممرغ، افزایش هزینه جایگزینی گلهها و اختلال در امنیت غذایی شود.
ایرنا: آیا در این مدت معدومسازی گله انجام شده است؟
بر اساس آمار، هیچ کانون معدومی در واحدهای طیور استان ثبت نشده و تعداد پرندگان معدومشده نیز صفر بوده است.
این موضوع نشاندهنده اهمیت اقدامهای پیشگیرانه، تشخیص سریع، واکسیناسیون و مدیریت بهداشتی در کنترل بیماریهاست، زیرا معدومسازی در شرایط ضرورت، اقدامی سخت اما لازم برای جلوگیری از گسترش برخی بیماریهای پرخطر است و جلوگیری از رسیدن شرایط به این مرحله به حفظ سرمایه تولید و تداوم عرضه کمک میکند.
در این ارتباط واکسیناسیون، یکی از اساسیترین لایههای پیشگیری در صنعت طیور است، واکسن بهتنهایی کافی نیست و باید همراه با رعایت امنیت زیستی، ضدعفونی، کنترل ورود و خروج، مدیریت تلفات و پایش دامپزشکی باشد، اما اجرای صحیح آن، احتمال بروز بیماری و شدت خسارات ناشی از آن را کاهش میدهد.
در پنجماهه نخست سال ۱۴۰۵، مجموع ۲۰ میلیون و ۷۹۹ هزار و ۶۴۸ دز واکسن در طیور صنعتی استان مصرف شده است که شامل ۱۹ میلیون و ۱۷۲ هزار و ۴۵ دز در گلههای مرغ گوشتی، ۷۲۸ هزار و ۸۸۰ دز در گلههای مادر و مولد، ۴۵ هزار و ۴۳۹ دز واکسن نیوکاسل در طیور بومی، چهار میلیون و ۳۲۱ هزار و ۲۶۵ دز واکسن تزریقی در طیور صنعتی است.
واکسیناسیون گلههای مولد اهمیت ویژهای دارد، زیرا سلامت این گلهها بر سلامت جوجههای نسل بعد و استمرار تولید مرغ گوشتی اثر مستقیم دارد.
همچنین واکسیناسیون طیور بومی علیه نیوکاسل، از ایجاد و تداوم چرخه انتقال بیماری در مناطق روستایی و پیرامونی جلوگیری میکند.
ایرنا: نمونهبرداری و آزمایشهای تشخیصی چه کمکی به کنترل بیماریها میکنند؟
تشخیص قطعی بسیاری از بیماریهای طیور تنها از طریق مشاهده علائم ظاهری ممکن نیست، نمونهبرداری از خون، سواب و نمونههای مرتبط با جوجهکشی، امکان شناسایی سریعتر عوامل بیماریزا و تصمیمگیری بهموقع برای کنترل بیماری را فراهم میکند.
در این مدت، دو هزار و ۸۴۲ آزمایش در طرح پایش دورهای مرغهای مادر از نمونههای خون و سواب انجام شده است، ۴۳۱ آزمایش از نمونههای پایششده توسط بخش خصوصی انجام گرفته است.
۵۶۰ آزمایش نیز در حوزه سوابگیری، پوستهگذاری و تخم نطفهدار مرغ و بوقلمون در قالب مراقبت فعال کارخانههای جوجهکشی انجام شده است.
کارخانه جوجهکشی، نقطه آغاز ورود جوجه به واحدهای پرورش است. پایش بهداشتی در این مرحله، از انتقال عوامل بیماریزا به گلههای جدید جلوگیری میکند و مانع از آن میشود که یک مشکل بهداشتی در ابتدای زنجیره، کل دوره تولید را تحت تأثیر قرار دهد.