به گزارش خبرنگار ایرنا، دیروز شنبه دهم مرداد ۱۴۰۵ در سمنان بهپاسداشت خدمات «فرهنگ شکوهی» به ادبیات بومی و فرهنگ مردمی سمنان در این شهرستان «عزای عمومی» اعلام شد و اهالی فرهنگدوست شهر، استاد را تا خانه ابدی بدرقه کردند.
نقش بیبدیل «فرهنگ شکوهی» ابتدا درباره زبان سمنانی بود؛ زبان ثبتشده بهعنوان میراثی ملی در زمستان ۱۳۹۴. کار بزرگ او در واقع، در واردکردن زبان سمنانی به حوزه شعر و ادبیاتِ جدی بود، رویکردی مُجدانه که در قالب چند کتاب و خوانش اشعار به زبان سمنانی در طول سالها ادامه داشت. در گام دوم، کار بزرگ او را باید واردکردن فرهنگ بومی این دیار در قالب ادبیات جدی دانست.
هر دوی این مسیر، هدف روشنی داشت: یادکردی از گذشته بهمنظور ثبت برای آینده. روندی که این پژوهشگر فرهنگ بومی با چاپ کتابهای متعدد آن را رسمیت بخشید.
راز ماندگاری آثار «فرهنگ شکوهی»
فعالیت جدی این پژوهشگر در حوزه فرهنگ عامه سمنان از سال ۱۳۶۲ و با انتشار نوار کاست «فالگوش» آغاز شد؛ اثری که ۲ قصیده «تَ یِ مِ(یادت میاد؟)» و «بِویِرد(گذشت)» را دربر داشت و بعدها در سال ۱۳۸۸ در قالب کتاب «تَ یِ مِ» منتشر شد. این اثر به مرور به یکی از شناختهشدهترین آثار ادبی زبان سمنانی تبدیل شد و نامش را برای بسیاری از مردم سمنان به بخشی از خاطرهها و هویت بومی این شهر تبدیل کرد.
«تَ یِ مِ» با صدای شاعر و به زبان سمنانی جایگاهی ویژه در میان مردم پیدا کرد و در دوره انتشار، مردم نوارکارست آن را دستبهدست میکردند و صدای گرم او خانهخانه خاطرهها را زنده میکرد.
مردم متحیر ذوق او شدند؛ اینکه از ظرف و طاقچه و خمیر گوشه نان، چطور میشد شعری بلند و خاطرهانگیز ساخت؟
شعر او سرشار بود و بیپیرایه؛ از لیچارگوییهای کوچهپسکوچهها تا ماجرای زنخواستن مردی بهنام باقر، از سورتوسات ساده نوروز در خانهها تا پاسخ به گلایههای مردم از گرانی، همهوهمه به زبانی ساده و همهفهم در شعر او جایگاه ویژهای داشت؛ چرا که بخشی از فرهنگ و زندگی روزمره مردم بود.
ایجاد فهم مشترک؛ ورود ابعاد زندگی روزمره به شعر و ورود شعر به زندگی مردم
مساله مهم در دنیای شعری او این بود که او هیچگاه راهیابی هیچکدام از عناصر ساده زندگی مردم را به شعرش کاری سطحی و سخیف نمیدانست و ابعاد روزمره زندگی مردم عادی را به درون شعرش آورد و شعر را به میدان زندگی مردم برد.
به لطف و صفای زندگی بومی مردم دیار سمنان باور داشت و از هر عنصر کوچکی برای فهم مشترک آثار بهره میبرد.
سالها معلمیکردن، به آثار او رنگوبویی از جنس تعلیم و تربیت بخشیده بود و تمام آثارش را باید بهنوعی کلاس درسی مشترک برای تمام تاریخ دانست.
ابعاد یک زندگی پرثمر
درگذشت فرهنگ شکوهی، تنها پایان زندگی یک شاعر و پژوهشگر نیست، بلکه وداع با یکی از مهمترین راویان فرهنگ عامه، زبان و هویت بومی سمنان به شمار میرود؛ چهرهای که بیش از چهار دهه از عمر خود را صرف گردآوری، ثبت و ماندگار کردن میراث فرهنگی این دیار کرد و نامش با زبان سمنانی، آداب و رسوم، تاریخ شفاهی و ادبیات بومی استان گره خورده است.
شکوهی در آثار پژوهشی خود، همکاری گستردهای با جابر عناصری شاهنامهپژوه، ایرانشناس و تعزیهشناس، و ابوالقاسم انجوی شیرازی پژوهشگر برجسته ادبی، در برنامه «فرهنگ مردم» رادیو داشت و همزمان با روزنامه سیر و سفر، روزنامه جمهوری، هفتهنامه کویر و فصلنامه فرهنگ قومس نیز همکاری کرد؛ همکاریهایی که زمینه معرفی فرهنگ، زبان و میراث بومی سمنان را در سطح ملی فراهم ساخت.
ثبت آثار تاریخی و معرفی مفاخر سمنان
کارنامه پژوهشی این چهره ماندگار، طیف گستردهای از حوزههای فرهنگی را دربرمیگیرد. او در کنار سرودن شعر به زبان سمنانی، سالها برای ثبت واژگان، اصطلاحات، آیینها، مشاغل، بازیهای بومی، طب سنتی، آثار تاریخی و معرفی مفاخر سمنان تلاش کرد و مجموعهای از آثار ماندگار را از خود بر جای گذاشت.
کتاب «نورو(نوروز)» شامل اشعاری به زبان سمنانی، «حرف و مشاغل قدیم مردم سمنان و کشور»، «بازیها و سرگرمیهای مردم سمنان»، «نصاب واژگان سمنانی» با همکاری محمدباقر نیری، «مَلْهَم(مرهم)» شامل منظومهای درباره طب سنتی سمنان همراه با لوح فشرده، «هزار و یک منزل» دربردارنده نکتههای ادبی، تاریخی، طنز، پند و اندرز، «سمنان بر تارک روزگاران» در معرفی آثار تاریخی شهر، «کُشِن مَسین و کَسین(کجا رفتن بزرگترها و کوچکترها؟)» درباره چهرههای شاخص سمنانی، مجموعه پنج جلدی «بات و نواتی(گفتهها و ناگفتهها)» شامل اشعار سمنانی و نیز «یاد ایام» از جمله مهمترین آثار او به شمار میرود.
وی همچنین برای نخستین بار مجموعه صوتی مشاعره به گویش سمنانی را تولید و منتشر کرد.
فعالیتهای استاد شکوهی تنها به انتشار کتاب و پژوهش محدود نماند. او با اهدای مجموعهای ارزشمند از کتابها و منابع علمی به دانشگاه سمنان، در توسعه فعالیتهای آموزشی و پژوهشی این مرکز علمی نیز نقشآفرینی کرد؛ اقدامی که نشانه اصالت اندیشه و باور عمیق به ماندگاری علم، فرهنگ و هویت بومی بود.