وزير ميراث فرهنگي: ثبتجهاني الموت، تثبيت جايگاه انديشه، حافظه تاريخي و ظرفيت فرهنگي ايران است
گروه اجتماعي| پيش از ظهر يكشنبه 4 مرداد 1405 و در ششمين روز برگزاري چهل و هشتمين نشست كميته ميراث جهاني يونسكو در شهر بوسان كره جنوبي، پرونده « قلعه الموت و استحكامات وابسته » با حضور وزير ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري ايران و هيات ايراني همراه، در فهرست ميراث جهاني يونسكو ثبت شد و با ثبت اين مجموعه ارزشمند تاريخي، تعداد آثار ايران در فهرست ميراث جهاني به 30 اثر رسيد.
ساعاتي بعد از انتشار اين خبر و در حالي كه ويدیوي لحظه اعلام راي اعضاي كميته ميراث جهاني يونسكو و ابراز خوشحالي وزير ميراث فرهنگي و هيات همراه از ثبت جهاني قلعه الموت هم به صورت آنلاين قابل مشاهده بود، رييسجمهور هم در واكنش به اين اتفاق مبارك، ميراث فرهنگي را عاملي براي همنشيني با وجود تفاوتها دانست. مسعود پزشكيان در پي ثبت «قلعه الموت و استحكامات وابسته» در فهرست ميراث جهاني يونسكو، در حساب كاربري خود در شبكه اجتماعي نوشت: «ثبت جهاني الموت، به رسميت شناختن بخشي از تاريخ متنوع و مشترك ايران است. ميراث فرهنگي ميتواند ما را با همه تفاوتهايمان كنار هم بنشاند و يادآوري كند كه ايران متعلق به همه ايرانيان است.» سيدرضا صالحياميري؛ وزير ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي ايران كه روز پنجشنبه براي حضور در چهل و هشتمين نشست كميته ميراث جهاني يونسكو، به كرهجنوبي سفر كرده بود، روز يكشنبه با هيات ايراني همراه، در جلسه بررسي پرونده « قلعه الموت و استحكامات وابسته» حضور داشت. هيات همراه وزير ميراث فرهنگي در اين اجلاس، علي دارابي؛ قائم مقام وزير و معاون ميراث فرهنگي، حميده چوبك؛ مدير پايگاه ميراث فرهنگي الموت، محمدحسن طالبيان؛ مدير پرونده ثبت جهاني قلعه الموت، عليرضا ايزدي؛ مديركل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی وطبيعي ، محمد نوذري؛ استاندار قزوين و حسن فرطوسي؛ دبيركل كميسيون ملي يونسكو در ايران بودند. سيدرضا صالحياميري؛ وزير ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي ايران، پيش از ظهر يكشنبه و بعد از ثبتجهاني «قلعه الموت» در سخناني در جمع اعضاي كميته ميراث جهاني يونسكو، اين دستاورد را نمادي از تداوم هويت تمدني ايران دانست و با تاكيد بر پيوند ناگسستني ميراث فرهنگي با صلح، امنيت و گفتوگوي ميان ملتها، ثبت جهاني الموت را تثبيت جايگاه انديشه، حافظه تاريخي و ظرفيت فرهنگي ايران در نظام ميراث جهاني توصيف كرد. وزير ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايعدستي كشورمان، پس از اعلام رسمي ثبت اين پرونده، در سخناني اين موفقيت تاريخي را به ملت بزرگ، مقاوم و برخوردار از فرهنگ غني ايران، مردم تمدنساز استان قزوين و بهويژه مردم منطقه الموت، به عنوان صاحبان و پاسداران حقيقي اين ميراث ارزشمند، تقديم كرد. سيدرضا صالحياميري در ادامه با قدرداني از اعضاي كميته ميراث جهاني، مركز ميراث جهاني يونسكو و ايكوموس به دليل تلاشهاي حرفهاي در مسير ثبت و صيانت از ميراث بشري، از دولت و مردم جمهوري كره نيز به سبب ميزباني شايسته، گرم و سازماندهي مطلوب اين اجلاس صميمانه تشكر كرد.
صالحياميري با اشاره به فلسفه و رسالت كنوانسيون ميراث جهاني ۱۹۷۲، اين سند بينالمللي را تجلي باور مشترك ملتها به تعلق ميراث فرهنگي به تمامي بشريت دانست و تاكيد كرد: حفاظت از ميراث جهاني تنها در سايه صلح، امنيت، احترام متقابل و گفتوگوي سازنده ميان دولتها و ملتها امكانپذير است.
وزير ميراث فرهنگي همچنين با تاكيد بر پيشينه تمدني ايران اظهار كرد: جهانيان بدانند ايران ما با بيش از 7 هزار سال تمدن، داراي بيش از يك ميليون اثر تاريخي، ۴۳ هزار اثر ثبت ملي و ۳۰ اثر ثبت جهاني است.
وي در ادامه، با تبيين جايگاه تمدني الموت افزود: الموت يكي از كانونهاي تمدن و هويت بزرگ ايرانزمين است.
صالحياميري همچنين با اشاره به خسارتهاي ناشي از حملات اخير تصريح كرد: در حملات اخير دشمن امريكايي - صهيوني علاوه بر به شهادت رساندن بسياري از ايرانيان، ازجمله ۱۶۸ كودك مدرسه ميناب، با بيرحمي تمام به ۱۴۹ اثر تاريخي و فرهنگي كشور آسيب وارد شد.
وزير ميراثفرهنگي، گردشگري و صنايعدستي در بخش پاياني سخنان خود، با تشريح اهميت پرونده ثبت شده گفت: الموت، حلقه اساسي و تكميلكننده در زنجيره تحول معماري، مهندسي و نظامهاي دفاعي ايران در پيوند با فرهنگ جهاني است. اين اثر با بهرهگيري هوشمندانه از طبيعت، دانش و نوآوريهاي مهندسي و مديريتي، نماد ايستادگي و مقاومت در مقطعي تاريخي مهم و تاثيرگذار در جهان بوده كه آموزههاي فرهنگي آن هنوز مورد توجه بسياري از انسانهاي امروزي است. ثبت جهاني الموت، ثبت جايگاه انديشه، حافظه تاريخي و ظرفيت فرهنگي ايران در نظام ميراث جهاني است. در عين حال ما اين ثبت را آغاز مسووليتي بزرگتر براي حفاظت، پژوهش، آموزش، تبادل دانش و گسترش همكاريهاي بينالمللي ميدانيم. روز يكشنبه بعد از ثبت جهاني «قلعه الموت» در فهرست ميراث جهاني يونسكو، الياس حضرتي، رييس شوراي اطلاعرساني دولت هم در پيامي در شبكه اجتماعي ايكس ثبت جهاني « قلعه الموت و استحكامات وابسته» در فهرست ميراث جهاني يونسكو را فرصتي براي بازنمايي هويت تاريخي و تمدني ايران در عرصه بينالمللي دانست.
الياس حضرتي در حساب كاربري خود در شبكه اجتماعي ايكس، با اشاره به ثبت جهاني اين اثر تاريخي نوشت: ثبت جهاني قلعه الموت تنها يك خبر فرهنگي نيست، بلكه فرصتي براي روايت ايران آنگونه كه هست؛ سرزميني با تاريخي متكثر، مردمي مقاوم و تمدني كه در دل تهديدها، حيات، دانايي و هويت خود را حفظ كرده است.
وي با تاكيد بر ظرفيتهاي فرهنگي و هويتي اين اثر تاريخي افزود: امروز الموت ميتواند به يكي از روايتهاي مشترك وحدت ملي براي ايران تبديل شود؛ روايتي كه ريشه در تاريخ، فرهنگ و تمدن اين سرزمين دارد و ميتواند تصويري واقعي از ايران را به جهانيان ارايه كند.
گفتني است ثبت جهاني «قلعه الموت و استحكامات وابسته» به عنوان سيامين اثر فرهنگي ملموس ايران، علاوه بر تثبيت جايگاه تمدني و تاريخي كشور در منظومه ميراث جهاني، نقطه عطفي در تقويت ديپلماسي فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و توسعه همكاريهاي علمي، حفاظتي و پژوهشي با نهادهاي بينالمللي در حوزه ميراث فرهنگي به شمار ميآيد. دژ يا قلعه حسن صباح در الموت، شامل قلعه اصلي و ۶ قلعه مرتبط با مجموعه قلعه اصلي است؛ مجموعهاي كه يكي از بينظيرترين سازههاي معماري به شمار ميرود و با توجه به شرايط توپوگرافي منطقه، در نظر گرفتن اقليم، ناهمواريها و مسائل اينچنيني شكل گرفته است. اين پرونده شامل هفت قلعه است. اصليترين آنها قلعه الموت، مركز فرمانرواي نزاريان اسماعيلي بوده و قلعه اصلي ديگر «لمبسر» است كه بزرگترين قلعه اين مجموعه محسوب ميشود و محل استقرار نايبالحكومه يا جانشين فرمانرواي اصلي بوده و اقامتگاه زمستاني محسوب ميشده است. قلعه «نويذر شاه» نيز در اين پرونده قرار دارد كه آخرين سنگر مقاومت در برابر حمله مغولها بوده و مرتفعترين و در عين حال صعبالعبورترين قلعه مجموعه است و نياز زيادي به كارهاي زيرساختي و حفاظتي دارد. همچنين قلعه شمسكلايه در معلمكلايه، قلعه شيركوه (بيدلان) قلعه ايلان و قلعه قسطينلار نيز از ديگر اجزاي اين پرونده هستند كه مجموعه مديريتي و دفاعي سرزمين يكپارچه الموت را شكل ميدهند. اين مجموعه از نظر معماري، مهندسي، سازگاري با اقليم كوهستاني و شيوههاي مديريت منابع، بهويژه آب، از نمونههاي شاخص ميراث فرهنگي ايران به شمار ميرود. پرونده «قلعه الموت و استحكامات وابسته» حاصل بيش از 25 سال مطالعات، پژوهشهاي ميداني، حفاظت و مرمت و چندين سال تدوين مستندات ثبت جهاني است.