هدف استکبار از وضع تحریمها، «شرطیسازی اقتصاد» و گروگان گرفتن معیشت مردم برای کسب امتیاز در میز مذاکره است. رهبر شهید انقلاب با درک عمیق از این هندسه قدرت، همواره تأکید داشتند که کلید حل مشکلات نه در پایتختهای غربی بلکه در ظرفیتهای درونی کشور نهفته است. ایشان به عنوان نخستین فرد با ارائه الگوی «خنثیسازی تحریم»، مسیری را تبیین کردند که در آن اقتصاد ایران به جای انتظار برای لغو تحریمها، باید به مرحلهای از «مصونیت» برسد که ابزار تحریم عملا کارکرد خود را از دست بدهد. در ادامه به بازخوانی فرازهای مهمی از بیانات ایشان میپردازیم که به عنوان یک نقشه راه عملیاتی، راهکارهای خنثیسازی این فشارها را در مقاطع مختلف زمانی تبیین کردهاند.
پرهیز از شرطیسازی اقتصاد
رهبر شهید انقلاب ۲۶ فروردین سال گذشته در دیدار جمعی از مسئولان ارشد سه قوه تأکید کردند: «روال فعالیتهای کشور برای تحقق اهداف در همه زمینهها باید با شتاب بیشتر ادامه یابد و هیچ چیز به نتایج مذاکرات گره زده نشود. مسائل کشور نباید به این گفتوگوها گره زده شود و اشتباهی که در برجام انجام شد و همه چیز کشور را به پیشرفت مذاکرات منوط کرد، نباید تکرار شود؛ چراکه کشور شرطی میشود و همه چیز از جمله سرمایهگذاری تا مشخص شدن نتیجه مذاکرات معطل میماند.» ایشان، سرمایهگذاری در تولید را بهترین راه مقابله با تحریمها خواندند و افزودند: «رفع تحریم دست ما نیست اما خنثی کردن تحریمها در اختیار ما است و برای این کار راههای فراوان و ظرفیتهای مناسب داخلی وجود دارد و اگر این هدف محقق شود، کشور در مقابل تحریمها آسیبناپذیر خواهد شد.»
بیاثر کردن تدریجی تحریمها
آقای شهید ایران ۲۲ اسفند ۱۴۰۳ در دیدار دانشجویان گفتند: «از همان اول هدف ما از مذاکره، رفع تحریمها بود که خوشبختانه تحریمها در روند طولانی شدن خود بتدریج کماثر میشود. برخی آمریکاییها هم معتقدند طولانی شدن تحریمها باعث کماثر شدن آنها میشود؛ ضمن اینکه کشورِ تحریمشده راه دور زدن تحریمها را پیدا میکند که ما نیز راههای مختلفی پیدا کردیم.» ایشان مشکلات موجود را عمدتا ناشی از بیتوجهیهای داخلی دانستند و گفتند: «اگر وضع اقتصاد بد است، منشأ آن صرفا تحریم نیست بلکه انجام ندادن برخی کارها در وضع فعلی مؤثر است.» رهبر شهید تاکید کردند: «مذاکره با این دولت آمریکا، نهتنها تحریم را رفع نمیکند بلکه باعث کورشدن گره تحریمها و افزایش فشارها میشود و به مطالبات و زیادهخواهی جدید، امکان مطرح شدن میدهد.»
رهبر شهید، ۳۱ تیر ۱۴۰۳ در دیدار رئیس و نمایندگان مجلس به تکرار موضوع تحریم فرمودند: «ما میتوانیم تحریمها را با ابزارهای شرافتمندانه برطرف و بالاتر از آن، خنثی کنیم همچنانکه بارها گفتهایم برداشتن تحریمها دست ما نیست و باید برای رفع آنها تدبیر اندیشید اما خنثیسازی تحریم دست ما است و راههای خوبی هم برای آن وجود دارد که مسئولان دولتی برخی از آن راهها را رفتند و آثار خوبی هم داشت که در این زمینه مجلس هم میتواند نقشآفرینی کند.»
تمرکز بر مهار تورم
رهبر شهید انقلاب ۸ شهریور ۱۴۰۲ هدف اصلی از تحریمها را معیشت مردم و گروگان گرفتن آن دانستند و تاکید کردند: «در زمینه رفع تحریمها کارها و مذاکراتی در حال انجام است که در جای خود درست و محفوظ است اما به موازات آن باید خط خنثی کردن تحریمها دنبال شود که مهمترین شاخص آن، کاهش تورم است.»
ایجاد بلوکهای اقتصادی با کشورهای تحت تحریم
رهبر شهید ۲۲ اسفند ۱۴۰۱ در دیدار آلکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهور بلاروس و هیات همراه، گفتند: «کشورهایی که مورد تحریم آمریکا قرار گرفتهاند، باید با همکاری یکدیگر و با تشکیل یک مجموعه مشترک، حربه تحریم را از بین ببرند و ما معتقدیم این کار شدنی است.» ایشان خاطرنشان کردند: «تحریمهای شدید، ایران را متوجه تواناییها و نیروهای درونی خود کرد و در همین مدت تحریمها، زمینه پیشرفتهای بسیاری برای ایران مهیا شد و کشور ما توانست در زمینههای مختلف از جمله «علم و فناوری»، «پزشکی و بیولوژیک»، «هوا-فضا»، «هستهای» و «نانو» به پیشرفتهای شگفتآوری دست یابد.»
تقویت تولید و اقتصاد دانشبنیان
رهبر شهید انقلاب ۲۸ بهمن ۱۴۰۰ در ارتباط تصویری با جمعی از مردم آذربایجان، گفتند: «راه مقابله با فشار اقتصادی، تلاش درونی و خنثی کردن تحریمهاست؛ البته در کنار آن تلاش دیپلماسی نیز خوب است همچنانکه برادران خوب و انقلابی ما برای از بین بردن تحریمها و مجاب کردن طرف مقابل مشغول کار هستند. کار عمده در مقابله با فشار اقتصادی، خنثی کردن تحریمها از طریق تقویت تولید و تحرک اقتصادی است که در این زمینه حرکت دانشبنیانها بسیار مهم است.»
رهبر شهید انقلاب در پیام نورزی خود در سال ۱۴۰۰، محاصره اقتصادی و تحریم ملتها و مانعتراشی در دستیابی آنها به دارو و مواد غذایی را جنایت حقیقی آمریکا برشمردند و افزودند: «ملت ایران به فضل الهی، گلیم خود را از این آب بیرون کشیده است اما برخی ملتها نمیتوانند مقابله کنند. ایشان در تبیین دو راه ممکن برای مواجهه با تحریمها فرمودند: یک راه، خواهش از تحریمکننده برای کاهش یا برداشتن تحریم است که طبعا او نیز خواستههای استکباریاش را روی میز میگذارد و میگوید باید انجام دهید که این همان راه ذلت و انحطاط و عقبماندگی است اما راه دوم، استفاده از ظرفیتها و نیروهای داخلی برای تولید کالاهای تحریمی و کاهش و بیاثر کردن تحریمهاست که ملت ایران راه دوم را انتخاب کرده و ادامه میدهد. آقای شهید ایران تلاش ملت ایران برای تبدیل تحریم به فرصت را دارای نتایج تحسینبرانگیز خواندند و با اشاره به مواردی از جمله تأمین وسایل بهداشتی مقابله با کرونا در داخل، افزایش توان علمی و افزایش حیرتانگیز قدرت دفاعی کشور گفتند: این واقعیات نشان میدهد که میتوان تحریم را به فرصت تبدیل کرد. ایشان به مسئولان حال و آینده کشور تأکید کردند: اقتصاد ایران را به تحریم گره نزنید و فرض را بر این بگذارید که تحریمها باقی خواهد ماند. در این چند سال مکرر گفته شد که اگر تحریم برداشته یا اگر سرمایهگذاری خارجی شود، چنین و چنان خواهد شد؛ در حالیکه این «اگر، اگرها» اقتصاد کشور را معطل و سردرگم میکند و بلاتکلیفی ضرر بزرگی برای اقتصاد است.»
رهبر شهید ۴ آذر ۱۳۹۹ در دیدار رؤسای سه قوه و دیگر اعضای شورایعالی هماهنگی اقتصادی با تأکید بر اینکه برای علاج تحریمها دو مسیر «خنثیسازی تحریمها و غلبه بر آنها» و «رفع تحریم» وجود دارد، بیان کردند: «البته ما مسیر رفع تحریم را یک بار امتحان و چند سال مذاکره کردیم اما به نتیجهای نرسید. ایشان با اشاره به مسیر غلبه بر تحریمها و بیاثر کردن آنها گفتند: این مسیر ممکن است در ابتدای کار، سختیها و مشکلاتی داشته باشد اما خوشعاقبت است. اگر با تلاش و ابتکار و با سینه سپر کردن در مقابل مشکلات بتوانیم بر تحریمها غلبه کنیم و طرف مقابل بیاثر شدن تحریمها را ببیند، بهتدریج دست از تحریم برخواهد داشت. ما ظرفیتها و تواناییهای فراوانی برای بیاثر کردن تحریمها داریم، به شرط آنکه بخواهیم و همت کنیم و به دل مشکلات برویم.» رهبر افزودند: «کارشناسان برای مشکلات اقتصادی کشور، راهکارهای مشترکی دارند؛ بنابراین مشکل، نداشتن یا ندانستن راهکار نیست بلکه نیازمند همت، شجاعت و اهتمام جدی و پیگیری هستیم.»
احیای ظرفیتهای ملی و مدیریت جهادی
رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران ۱۰ مرداد ۱۳۹۹ در سخنرانی تلویزیونی گفتند: «تولید جت آموزشی و قطعات حساس و ظریف، راهاندازی چند هزار شرکت دانش بنیان، ساخت پالایشگاه ستاره خلیجفارس به دست سپاه، اقدامات بزرگ در پارس جنوبی، طرحهای وزارت نیرو در زمینه آب و برق، طرحهای وزارت راه و تولیدات شگفتانگیز دفاعی، همه در دوران تحریم انجام شده است.» ایشان در پاسخ به این سؤال مهم که «آیا تحریمها قابل علاج است؟» گفتند: «علاج تحریمها، عقبنشینی و مذاکره با دشمن نیست بلکه علاج واقعی آن، تکیه بر تواناییهای ملی، وارد کردن جوانان به میدان و احیای ظرفیتهای فراوان کشور و در یک کلام، عمل به ارکان اقتصاد مقاومتی یعنی درونزایی و برونگرایی است. ما امکانات و تواناییهای داخلی و ظرفیتهای بینالمللی فراوان داریم که باید با مدیریت جهادی و تدبیر واقعی، به فعلیت در بیایند... آن کسی که برای منافع خودش حاضر است کالایی را که در داخل تولید میشود، از خارج وارد کند، در واقع خیانت میکند و با وجود تأکیدهای مکرری که شده است اما همچنان واردات کالاهایی که در داخل تولید میشوند، ادامه دارد.» رهبر شهید تاکید کردند: «در سال ۹۷ و بعد از خروج آمریکا از برجام، متاسفانه کشور ماهها معطل وعدههای اروپاییها باقی ماند و اقتصاد کشور شرطی شد در حالی که معطل کردن اقتصاد به وعدههای دیگران، بسیار مضر است. اروپاییها هیچ کاری برای مقابله با تحریمهای آمریکا نکردند و آنچه که به نام اینستکس نیز مطرح کردند، بازیچهای بود که محقق نشد.» ایشان با اشاره به گرانیها و مشکلات جدی خانوارها در تأمین معیشت، علاج تحریمها فعال کردن ظرفیتهای داخلی است که نیازمند مجاهدت است، گفتند: «کارهای لازم برای رفع این مشکلات را در جلسات خصوصی با مسئولان از جمله آقای رئیسجمهور مطرح کردهایم و باز هم به دستگاههای مسئول تأکید میکنیم.»
تمرکز بر ضعفهای مدیریتی داخلی
رهبر شهید انقلاب ۲۸ آبان ۱۳۹۸ در دیدار با تولیدکنندگان، کارآفرینان و فعالان اقتصادی، تأکید کردند: «کار و راهبرد اساسی «مصونسازی اقتصاد از آسیب تحریمها از طریق تقویت و رونق تولید داخلی» است و بنده پشت این قضیه ایستادهام و از مسیر پیشرفت حقیقی کشور کاملا دفاع میکنم... البته دور زدن تحریمها به عنوان یک تاکتیک خیلی خوب است اما کار و راهبرد اساسی را باید بر مصونسازی کشور از آسیب تحریمها متمرکز کرد.» رهبر شهید ایران در نخسین روز سال ۱۳۹۸ در حرم رضوی فرمودند: «مشکل عمده کشور، «مشکل اقتصادی و مسأله معیشت قشرهای ضعیف» است که بخشی از این مشکل ناشی از تحریمهای اروپا و آمریکا است و بخش دیگرِ آن به نقائص درونی و ضعفهای مدیریتی بازمیگردد.» ایشان با تأکید بر لزوم بررسی طرحهای مقابله با تحریم و اجرای آنها، گفتند: «نباید از تحریمها بنالیم و از تحریمکنندهها یعنی آمریکا و اروپا توقع زیادی داشته باشیم بلکه باید دستگاههای دولتی و تحقیقاتی و همه جوانان صاحب فکر و اندیشه با آگاهی از مسائل کشور، راههای زیادی را که برای مقابله با تحریم و خنثی کردن خباثت دشمنان وجود دارد، بررسی و دنبال کنند.»
پیادهسازی اقتصاد مقاومتی
رهبر شهید ایران ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ هم با تاکید بر اینکه عامل اصلی گرانی وکاهش ارزش پول ملی مسائل مدیریتی است نه تحریم، تاکید کردند: «من نمیگویم تحریمها اثر ندارد اما عمده مشکلات اقتصادی اخیر مربوط به عملکردها است و اگر عملکردها بهتر و با تدبیرتر و به هنگامتر و قویتر باشد، تحریمها تأثیر زیادی نخواهد داشت و میتوان مقابل آن ایستاد.» ایشان به نوسانات اخیر بازار ارز و سکه و کاهش ارزش پول ملی اشاره کردند و افزودند: «در همین قضایای ارز و سکه گفته شد مبلغ ۱۸ میلیارد دلار از ارز موجود کشور آن هم در حالی که برای تهیه ارز مشکل داریم، بر اثر بیتدبیری، به افرادی واگذار شد و برخی از آن سوءاستفاده کردند. این موارد مشکلات مدیریتی است و ارتباطی با تحریمها ندارد.» رهبر شهید انقلاب ۱۰ آبان ۱۳۹۶ در دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه گفتند: «بدون توجه به تبلیغات منفی دشمنان برای تضعیف روابط کشورها، میتوانیم تحریمهای آمریکاییها را با روشهایی از جمله حذف دلار و جایگزین کردن پول ملی در معاملات اقتصادی دو یا چند جانبه، بیاثر و آمریکا را منزوی کنیم.» رهبر شهید انقلاب اسلامی ۱۶ شهریور ۱۳۸۹ در دیدار با کارآفرینان عرصههای مختلف تولیدی، صنعتی، معدنی، کشاورزی، بهداشتی و درمانی، کارآفرینی با اشاره به تحریمها و فشار اقتصادی نظام سلطه افزودند: «برای مقابله با این فشارها باید «اقتصاد مقاومتی واقعی» بهوجود آوریم که معنای واقعی کارآفرینی نیز همین است.» با این حال تحلیل منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، نشان میدهد که خنثیسازی تحریم نه یک شعار، بلکه یک راهبرد عملیاتی بر پایه «درونزایی» و «مدیریت جهادی» است. ایشان با هوشمندی، تفکیک قاطعی میان «رفع تحریم» (که ابزاری در دست دشمن است) و «خنثیسازی تحریم» (که در اراده ملت است) قائل بودند. تاکید بر تقویت تولید ملی، دلارزدایی، توسعه شرکتهای دانشبنیان و اصلاح ساختارهای مدیریتی، ستونهای این دکترین را تشکیل میدهند. پیام نهایی ایشان روشن است: اگر اقتصاد از درون مصونسازی شود، تحریمکننده با مشاهده بیاثری ابزار خود، ناچار به عقبنشینی خواهد شد. عبور از وضعیت «شرطیشدگی» تنها راه استقلال اقتصادی است.
پرهیز از شرطیسازی اقتصاد
رهبر شهید انقلاب ۲۶ فروردین سال گذشته در دیدار جمعی از مسئولان ارشد سه قوه تأکید کردند: «روال فعالیتهای کشور برای تحقق اهداف در همه زمینهها باید با شتاب بیشتر ادامه یابد و هیچ چیز به نتایج مذاکرات گره زده نشود. مسائل کشور نباید به این گفتوگوها گره زده شود و اشتباهی که در برجام انجام شد و همه چیز کشور را به پیشرفت مذاکرات منوط کرد، نباید تکرار شود؛ چراکه کشور شرطی میشود و همه چیز از جمله سرمایهگذاری تا مشخص شدن نتیجه مذاکرات معطل میماند.» ایشان، سرمایهگذاری در تولید را بهترین راه مقابله با تحریمها خواندند و افزودند: «رفع تحریم دست ما نیست اما خنثی کردن تحریمها در اختیار ما است و برای این کار راههای فراوان و ظرفیتهای مناسب داخلی وجود دارد و اگر این هدف محقق شود، کشور در مقابل تحریمها آسیبناپذیر خواهد شد.»
بیاثر کردن تدریجی تحریمها
آقای شهید ایران ۲۲ اسفند ۱۴۰۳ در دیدار دانشجویان گفتند: «از همان اول هدف ما از مذاکره، رفع تحریمها بود که خوشبختانه تحریمها در روند طولانی شدن خود بتدریج کماثر میشود. برخی آمریکاییها هم معتقدند طولانی شدن تحریمها باعث کماثر شدن آنها میشود؛ ضمن اینکه کشورِ تحریمشده راه دور زدن تحریمها را پیدا میکند که ما نیز راههای مختلفی پیدا کردیم.» ایشان مشکلات موجود را عمدتا ناشی از بیتوجهیهای داخلی دانستند و گفتند: «اگر وضع اقتصاد بد است، منشأ آن صرفا تحریم نیست بلکه انجام ندادن برخی کارها در وضع فعلی مؤثر است.» رهبر شهید تاکید کردند: «مذاکره با این دولت آمریکا، نهتنها تحریم را رفع نمیکند بلکه باعث کورشدن گره تحریمها و افزایش فشارها میشود و به مطالبات و زیادهخواهی جدید، امکان مطرح شدن میدهد.»
رهبر شهید، ۳۱ تیر ۱۴۰۳ در دیدار رئیس و نمایندگان مجلس به تکرار موضوع تحریم فرمودند: «ما میتوانیم تحریمها را با ابزارهای شرافتمندانه برطرف و بالاتر از آن، خنثی کنیم همچنانکه بارها گفتهایم برداشتن تحریمها دست ما نیست و باید برای رفع آنها تدبیر اندیشید اما خنثیسازی تحریم دست ما است و راههای خوبی هم برای آن وجود دارد که مسئولان دولتی برخی از آن راهها را رفتند و آثار خوبی هم داشت که در این زمینه مجلس هم میتواند نقشآفرینی کند.»
تمرکز بر مهار تورم
رهبر شهید انقلاب ۸ شهریور ۱۴۰۲ هدف اصلی از تحریمها را معیشت مردم و گروگان گرفتن آن دانستند و تاکید کردند: «در زمینه رفع تحریمها کارها و مذاکراتی در حال انجام است که در جای خود درست و محفوظ است اما به موازات آن باید خط خنثی کردن تحریمها دنبال شود که مهمترین شاخص آن، کاهش تورم است.»
ایجاد بلوکهای اقتصادی با کشورهای تحت تحریم
رهبر شهید ۲۲ اسفند ۱۴۰۱ در دیدار آلکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهور بلاروس و هیات همراه، گفتند: «کشورهایی که مورد تحریم آمریکا قرار گرفتهاند، باید با همکاری یکدیگر و با تشکیل یک مجموعه مشترک، حربه تحریم را از بین ببرند و ما معتقدیم این کار شدنی است.» ایشان خاطرنشان کردند: «تحریمهای شدید، ایران را متوجه تواناییها و نیروهای درونی خود کرد و در همین مدت تحریمها، زمینه پیشرفتهای بسیاری برای ایران مهیا شد و کشور ما توانست در زمینههای مختلف از جمله «علم و فناوری»، «پزشکی و بیولوژیک»، «هوا-فضا»، «هستهای» و «نانو» به پیشرفتهای شگفتآوری دست یابد.»
تقویت تولید و اقتصاد دانشبنیان
رهبر شهید انقلاب ۲۸ بهمن ۱۴۰۰ در ارتباط تصویری با جمعی از مردم آذربایجان، گفتند: «راه مقابله با فشار اقتصادی، تلاش درونی و خنثی کردن تحریمهاست؛ البته در کنار آن تلاش دیپلماسی نیز خوب است همچنانکه برادران خوب و انقلابی ما برای از بین بردن تحریمها و مجاب کردن طرف مقابل مشغول کار هستند. کار عمده در مقابله با فشار اقتصادی، خنثی کردن تحریمها از طریق تقویت تولید و تحرک اقتصادی است که در این زمینه حرکت دانشبنیانها بسیار مهم است.»
رهبر شهید انقلاب در پیام نورزی خود در سال ۱۴۰۰، محاصره اقتصادی و تحریم ملتها و مانعتراشی در دستیابی آنها به دارو و مواد غذایی را جنایت حقیقی آمریکا برشمردند و افزودند: «ملت ایران به فضل الهی، گلیم خود را از این آب بیرون کشیده است اما برخی ملتها نمیتوانند مقابله کنند. ایشان در تبیین دو راه ممکن برای مواجهه با تحریمها فرمودند: یک راه، خواهش از تحریمکننده برای کاهش یا برداشتن تحریم است که طبعا او نیز خواستههای استکباریاش را روی میز میگذارد و میگوید باید انجام دهید که این همان راه ذلت و انحطاط و عقبماندگی است اما راه دوم، استفاده از ظرفیتها و نیروهای داخلی برای تولید کالاهای تحریمی و کاهش و بیاثر کردن تحریمهاست که ملت ایران راه دوم را انتخاب کرده و ادامه میدهد. آقای شهید ایران تلاش ملت ایران برای تبدیل تحریم به فرصت را دارای نتایج تحسینبرانگیز خواندند و با اشاره به مواردی از جمله تأمین وسایل بهداشتی مقابله با کرونا در داخل، افزایش توان علمی و افزایش حیرتانگیز قدرت دفاعی کشور گفتند: این واقعیات نشان میدهد که میتوان تحریم را به فرصت تبدیل کرد. ایشان به مسئولان حال و آینده کشور تأکید کردند: اقتصاد ایران را به تحریم گره نزنید و فرض را بر این بگذارید که تحریمها باقی خواهد ماند. در این چند سال مکرر گفته شد که اگر تحریم برداشته یا اگر سرمایهگذاری خارجی شود، چنین و چنان خواهد شد؛ در حالیکه این «اگر، اگرها» اقتصاد کشور را معطل و سردرگم میکند و بلاتکلیفی ضرر بزرگی برای اقتصاد است.»
رهبر شهید ۴ آذر ۱۳۹۹ در دیدار رؤسای سه قوه و دیگر اعضای شورایعالی هماهنگی اقتصادی با تأکید بر اینکه برای علاج تحریمها دو مسیر «خنثیسازی تحریمها و غلبه بر آنها» و «رفع تحریم» وجود دارد، بیان کردند: «البته ما مسیر رفع تحریم را یک بار امتحان و چند سال مذاکره کردیم اما به نتیجهای نرسید. ایشان با اشاره به مسیر غلبه بر تحریمها و بیاثر کردن آنها گفتند: این مسیر ممکن است در ابتدای کار، سختیها و مشکلاتی داشته باشد اما خوشعاقبت است. اگر با تلاش و ابتکار و با سینه سپر کردن در مقابل مشکلات بتوانیم بر تحریمها غلبه کنیم و طرف مقابل بیاثر شدن تحریمها را ببیند، بهتدریج دست از تحریم برخواهد داشت. ما ظرفیتها و تواناییهای فراوانی برای بیاثر کردن تحریمها داریم، به شرط آنکه بخواهیم و همت کنیم و به دل مشکلات برویم.» رهبر افزودند: «کارشناسان برای مشکلات اقتصادی کشور، راهکارهای مشترکی دارند؛ بنابراین مشکل، نداشتن یا ندانستن راهکار نیست بلکه نیازمند همت، شجاعت و اهتمام جدی و پیگیری هستیم.»
احیای ظرفیتهای ملی و مدیریت جهادی
رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران ۱۰ مرداد ۱۳۹۹ در سخنرانی تلویزیونی گفتند: «تولید جت آموزشی و قطعات حساس و ظریف، راهاندازی چند هزار شرکت دانش بنیان، ساخت پالایشگاه ستاره خلیجفارس به دست سپاه، اقدامات بزرگ در پارس جنوبی، طرحهای وزارت نیرو در زمینه آب و برق، طرحهای وزارت راه و تولیدات شگفتانگیز دفاعی، همه در دوران تحریم انجام شده است.» ایشان در پاسخ به این سؤال مهم که «آیا تحریمها قابل علاج است؟» گفتند: «علاج تحریمها، عقبنشینی و مذاکره با دشمن نیست بلکه علاج واقعی آن، تکیه بر تواناییهای ملی، وارد کردن جوانان به میدان و احیای ظرفیتهای فراوان کشور و در یک کلام، عمل به ارکان اقتصاد مقاومتی یعنی درونزایی و برونگرایی است. ما امکانات و تواناییهای داخلی و ظرفیتهای بینالمللی فراوان داریم که باید با مدیریت جهادی و تدبیر واقعی، به فعلیت در بیایند... آن کسی که برای منافع خودش حاضر است کالایی را که در داخل تولید میشود، از خارج وارد کند، در واقع خیانت میکند و با وجود تأکیدهای مکرری که شده است اما همچنان واردات کالاهایی که در داخل تولید میشوند، ادامه دارد.» رهبر شهید تاکید کردند: «در سال ۹۷ و بعد از خروج آمریکا از برجام، متاسفانه کشور ماهها معطل وعدههای اروپاییها باقی ماند و اقتصاد کشور شرطی شد در حالی که معطل کردن اقتصاد به وعدههای دیگران، بسیار مضر است. اروپاییها هیچ کاری برای مقابله با تحریمهای آمریکا نکردند و آنچه که به نام اینستکس نیز مطرح کردند، بازیچهای بود که محقق نشد.» ایشان با اشاره به گرانیها و مشکلات جدی خانوارها در تأمین معیشت، علاج تحریمها فعال کردن ظرفیتهای داخلی است که نیازمند مجاهدت است، گفتند: «کارهای لازم برای رفع این مشکلات را در جلسات خصوصی با مسئولان از جمله آقای رئیسجمهور مطرح کردهایم و باز هم به دستگاههای مسئول تأکید میکنیم.»
تمرکز بر ضعفهای مدیریتی داخلی
رهبر شهید انقلاب ۲۸ آبان ۱۳۹۸ در دیدار با تولیدکنندگان، کارآفرینان و فعالان اقتصادی، تأکید کردند: «کار و راهبرد اساسی «مصونسازی اقتصاد از آسیب تحریمها از طریق تقویت و رونق تولید داخلی» است و بنده پشت این قضیه ایستادهام و از مسیر پیشرفت حقیقی کشور کاملا دفاع میکنم... البته دور زدن تحریمها به عنوان یک تاکتیک خیلی خوب است اما کار و راهبرد اساسی را باید بر مصونسازی کشور از آسیب تحریمها متمرکز کرد.» رهبر شهید ایران در نخسین روز سال ۱۳۹۸ در حرم رضوی فرمودند: «مشکل عمده کشور، «مشکل اقتصادی و مسأله معیشت قشرهای ضعیف» است که بخشی از این مشکل ناشی از تحریمهای اروپا و آمریکا است و بخش دیگرِ آن به نقائص درونی و ضعفهای مدیریتی بازمیگردد.» ایشان با تأکید بر لزوم بررسی طرحهای مقابله با تحریم و اجرای آنها، گفتند: «نباید از تحریمها بنالیم و از تحریمکنندهها یعنی آمریکا و اروپا توقع زیادی داشته باشیم بلکه باید دستگاههای دولتی و تحقیقاتی و همه جوانان صاحب فکر و اندیشه با آگاهی از مسائل کشور، راههای زیادی را که برای مقابله با تحریم و خنثی کردن خباثت دشمنان وجود دارد، بررسی و دنبال کنند.»
پیادهسازی اقتصاد مقاومتی
رهبر شهید ایران ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ هم با تاکید بر اینکه عامل اصلی گرانی وکاهش ارزش پول ملی مسائل مدیریتی است نه تحریم، تاکید کردند: «من نمیگویم تحریمها اثر ندارد اما عمده مشکلات اقتصادی اخیر مربوط به عملکردها است و اگر عملکردها بهتر و با تدبیرتر و به هنگامتر و قویتر باشد، تحریمها تأثیر زیادی نخواهد داشت و میتوان مقابل آن ایستاد.» ایشان به نوسانات اخیر بازار ارز و سکه و کاهش ارزش پول ملی اشاره کردند و افزودند: «در همین قضایای ارز و سکه گفته شد مبلغ ۱۸ میلیارد دلار از ارز موجود کشور آن هم در حالی که برای تهیه ارز مشکل داریم، بر اثر بیتدبیری، به افرادی واگذار شد و برخی از آن سوءاستفاده کردند. این موارد مشکلات مدیریتی است و ارتباطی با تحریمها ندارد.» رهبر شهید انقلاب ۱۰ آبان ۱۳۹۶ در دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه گفتند: «بدون توجه به تبلیغات منفی دشمنان برای تضعیف روابط کشورها، میتوانیم تحریمهای آمریکاییها را با روشهایی از جمله حذف دلار و جایگزین کردن پول ملی در معاملات اقتصادی دو یا چند جانبه، بیاثر و آمریکا را منزوی کنیم.» رهبر شهید انقلاب اسلامی ۱۶ شهریور ۱۳۸۹ در دیدار با کارآفرینان عرصههای مختلف تولیدی، صنعتی، معدنی، کشاورزی، بهداشتی و درمانی، کارآفرینی با اشاره به تحریمها و فشار اقتصادی نظام سلطه افزودند: «برای مقابله با این فشارها باید «اقتصاد مقاومتی واقعی» بهوجود آوریم که معنای واقعی کارآفرینی نیز همین است.» با این حال تحلیل منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، نشان میدهد که خنثیسازی تحریم نه یک شعار، بلکه یک راهبرد عملیاتی بر پایه «درونزایی» و «مدیریت جهادی» است. ایشان با هوشمندی، تفکیک قاطعی میان «رفع تحریم» (که ابزاری در دست دشمن است) و «خنثیسازی تحریم» (که در اراده ملت است) قائل بودند. تاکید بر تقویت تولید ملی، دلارزدایی، توسعه شرکتهای دانشبنیان و اصلاح ساختارهای مدیریتی، ستونهای این دکترین را تشکیل میدهند. پیام نهایی ایشان روشن است: اگر اقتصاد از درون مصونسازی شود، تحریمکننده با مشاهده بیاثری ابزار خود، ناچار به عقبنشینی خواهد شد. عبور از وضعیت «شرطیشدگی» تنها راه استقلال اقتصادی است.