به گزارش خبرگزاری حوزه، همزمان با فرارسیدن ماه محرمالحرام، این خبرگزاری با انتشار پرونده ویژه «زیارت عاشورا» و با حضور حجتالاسلام والمسلمین جواد محدثی، گامی در شرح زیارت عاشورا برمیدارد تا دریچهای نو به سوی معارف اهلبیت (ع) گشوده شود؛ این پرونده ویژه به حضور مخاطبان ارجمند و عزاداران وفادار سیدالشهدا (ع) تقدیم میگردد.
بسمالله الرحمن الرحیم
اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا اباعبدالله وَعَلَی الاَْرْواحِ الَّتی حَلَّتْ بِفِناَّئِکَ
سلام و درود بر شما عزیزان که محب، سوگوار و پیرو اهلبیت و سیدالشهدا (علیهم السلام) هستید.
در شرح فرازهایی از زیارت عاشورا، به این بخش رسیدیم که میفرماید:
فَلَعَنَ اللهُ اُمَّةً اَسَّسَتْ اَساسَ الظُّلْمِ وَالْجَوْرِ عَلَیْکُمْ اَهْلَ الْبَیْتِ وَلَعَنَ اللهُ اُمَّةً دَفَعَتْکُمْ عَنْ مَقامِکُمْ، وَاَزالَتْکُمْ عَنْ مَراتِبِکُمُ الَّتی رَتَّبَکُمُ اللهُ فیها
مقصود از این «لعن»، درخواستِ لعنت الهی بر امتهایی است که بسترِ جرم و ستم را بر شما اهلبیت فراهم آوردند. لازم به تبیین این نکته است که «لعن» در اینجا به معنای ناسزاگویی یا فحاشی نیست؛ بلکه در معنای اصطلاحی و کلامی، به معنای درخواستِ طرد شدن از درگاه الهی و محرومیت از رحمت و عنایت پروردگار است.
همانگونه که «سلام» ابرازِ خواستِ خیر و فضل برای دیگری است، «لعن» نیز برعکس، ابرازِ تنفر و نکوهشِ عملکرد زشت و غیر اسلامیِ کسانی است که از مسیر حق منحرف شدهاند. لذا، اگر برخی با دیدگاهی محدود بر ضرورتِ لعن پرسش کنند، چرا لعن؟ باید دانست که این عمل، در واقع محکوم کردنِ رفتارِ ستمگران و طلبِ طردِ آنان از مدار رحمت پروردگار است.
خداوند متعال در قرآن کریم، به صراحت منافقان، کافران و منحرفان را مورد لعن قرار داده است؛ همانگونه که میفرماید: «لُعنوا بما قالوا» یا «مَلْعُونِینَ أَیْنَمَا ثُقِفُو»، «لَعْنَتُ اللَّهِ عَلَی الْکَاذِبِینَ» حتی شیطان نیز در کلام الهی، «لعین» و مطرود از درگاه پروردگار شناخته شده است. از این منظر، شعارهای امروز ما همچون «مرگ بر آمریکا» یا «مرگ بر اسرائیل» و نیز نسبت با مخالفانِ دین و حق، در واقع همان مفهومِ «لعن» است که در آیات قرآن، روایات و زیارتنامهها تبیین شده است.
*از غصب خلافت تا تداوم ستم
در زیارت عاشورا، وقتی از «لعنِ خدا بر امتی که بستر جرم و ستم را بر شما اهلبیت بنا نهادند» سخن میگوییم، در واقع به ریشههای تاریخیِ ظلم اشاره داریم. جنایات و ستمهایی که بر اهلبیت (علیهم السلام) در طول تاریخ صورت گرفت و تداوم یافت، تا به امروز نیز ادامه دارد؛ چرا که هنوز هم امتِ حق، همواره با امتِ باطل در تقابل است و جبارانِ حاکم، همان مسیر انحراف را میپیمایند.
پرسش اینجاست که این انحراف از کجا آغاز شد و چه کسانی بنیانگذار ظلم بر اهلبیت بودند؟
پاسخ در همان کسانی است که مانع از تحقق وصیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) شدند. آنها با برنامهریزی، «امتِ باطل» را تشکیل دادند.
کلمه «امت» به معنای گروهی منسجم و پیوسته است؛ خواه این انسجام در مسیر حق باشد یا در مسیر باطل. آن گروهی که با طرح و برنامهای مشخص، تصمیم گرفتند بر اهلبیت ستم روا داشته و آنان را از حقوق الهی و بشریشان محروم کنند، همان «امتِ باطل» هستند که با فرصتطلبی، نقشههای خود را برای انحراف از مسیر حق القا میکردند.
این فجایع، نهتنها در همان مقطع متوقف نماند، بلکه تا امروز نیز ادامه یافته است و تا قیامت نیز آثار و پیامدهای آن باقی خواهد بود.
در زمان پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله)، گروهی از پایهگذاران همین ظلم و ستم بر اهلبیت (علیهمالسلام) در مسجدالحرام گرد هم آمدند، با یکدیگر نشستند و درباره آینده امت اسلامی به تفاهم رسیدند. آنان بر این باور بودند که نبوت در خاندان پیامبر جای گرفته است، اما نباید خلافت و جانشینی نیز در همین دودمان باقی بماند؛ ازاینرو، خلافت را از آنان سلب کردند و مسیر دیگری را پیش گرفتند.
در همین راستا، ماجرای سقیفه را رقم زدند، از ثبت و ضبط احادیث پیامبر جلوگیری کردند، و حتی در ماجرایی کاغذ و قلم را از پیامبر گرفتند و مانع از آن شدند که رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) مطلبی را بنویسد.
سپس، امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) را نیز به شهادت رساندند و ائمه معصومین (علیهمالسلام) را از جایگاه حقیقی خویش، که همان رهبری و هدایت جامعه بود، دور ساختند. بدینسان، این ظلم در نقطهای مشخص پایهگذاری شد و آثار آن در طول سالها و قرنهای بعد نیز استمرار یافت.
توجه به این فراز بسیار عبرتآموز است:
ضمن لعن خدا بر امتی که پایه گذار،ستم بر اهل بیت بودند
وَلَعَنَ اللهُ اُمَّةً دَفَعَتْکُمْ عَنْ مَقامِکُمْ ، وَ اَزالَتْکُمْ عَنْ مَراتِبِکُمُ الَّتی رَتَّبَکُمُ اللهُ فیها ،
به این معنا که: خداوند لعنت کند امتی را که شما را از جایگاه و مقام خویش دور ساختند و از آن مراتب و درجات والایی که خداوند برایتان مقرر کرده بود، بازداشتند و آن را غصب نمودند.
در واقع، این لعن شامل تمامی کسانی است که با سلبِ جایگاه الهیِ اهلبیت، زمینهساز ستم و جنایات علیه ایشان شدند.
*اولین ظلم؛ محروم کردن امت از امامت اهل بیت (ع)
نکته قابل تأمل این است که در دعای چهلوهشتم صحیفه سجادیه (مخصوص روز عید قربان و جمعه)، امام سجاد (ع) نیز با اندوهی عمیق به همین حقیقت اشاره میکنند. آن حضرت پس از مناجاتهای بسیار، در بخشی از دعا میفرمایند:
اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا الْمَقَامَ لِخُلَفَائِکَ وَ أَصْفِیَائِکَ وَ مَوَاضِعَ أُمَنَائِکَ فِی الدَّرَجَةِ الرَّفِیعَةِ الَّتِی اخْتَصَصْتَهُمْ بِهَا قَدِ ابْتَزُّوهَا
(خداوندا! این جایگاهِ جانشینان و برگزیدگان تو و جایگاهِ امینان تو در درجاتِ بلندی که مخصوص آنان گردانده بودی، توسط [غاصبان] ربوده شد).»
نماز جمعه، نماز عید فطر و عید قربان، از شئون حکومت و از جایگاه ولایت و رهبری است و سزاوار است که ائمهٔ اهل بیت علیهمالسلام در چنین مسندی قرار گیرند. امّا چه ظلمی کردند کسانی که بویی از اسلام نبرده بودند و قصد براندازی اسلام را داشتند؛ آنان بر جای ائمه نشستند و بر آن تکیه زدند و این مقام و منزلت را از ایشان گرفتند. پس نخستین ظلمی که پس از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله پایه گذاری شد، این بود که ائمهٔ معصومین را از جایگاه ولایت و رهبری جامعه کنار زدند و امت را از امامت اهل بیت محروم کردند. این محرومیت، نه تنها محرومیت اهل بیت از شأن و جایگاه امامت و ولایت و رهبری بود، بلکه محروم ساختن امتی بالنده، رشید و شایسته از برخورداری از پیشوایانی چون ائمه علیهمالسلام بود.
آنان با غصب خلافت و کنار زدن ائمه، شما را از مقام و جایگاهتان دور ساختند؛ آن مراتب و رتبه هایی را که خدا برای شما قرار داده بود تا سکان هدایت امت را بر عهده داشته باشید، از شما گرفتند.
بنابراین، آنان مستحق لعنت هستند، چراکه ظلمی شگرف به امت اسلام روا داشتند. امیدواریم که قدردان ولایت اهل بیت علیهمالسلام باشیم و در همهٔ شئون زندگی از خط اهل بیت تبعیت کنیم که فلاح و رستگاری ما در همین است.