به گزارش ایسنا، امروز شنبه (۲۳ خرداد) در مرکز همایش های بین المللی کتابخانه ملی ایران به مناسبت هزار و پانصدمین سالگرد میلاد پیامبر اعظم (ص) از اثر پژوهشی روز شمار سیره رسول الله (ص) به همت غلامحسین زرگری نژاد ـ استاد بازنشسته دانشگاه تهران ـ و با همکاری شماری از استادان و پژوهشگران تاریخ اسلام تدوین شده است رونمایی شد؛ این اثر پژوهشی در ۸۵۰۰ صفحه در قالب ۱۳ جلد به اضافه یک جلد فهارس است.
پیامبر (ص)؛ بنیانگذار حقوق بشر دوستانه در جنگ
در این مراسم حسین سیمایی صراف- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری - با اشاره به جایگاه والای سیره نبوی و نقش آن در شناخت دین، به ایراد سخنرانی پرداخت.
سیمایی صراف با بیان اینکه ادیان جزئی از تاریخ هستند و در خلأ شکل نمی گیرند گفت: تعریف حدی از دین کار بیهوده ای است و باید به جای تعریف دین، به سراغ شناخت آن رفت. برای شناخت دین، چه کسی و چه چیزی بهتر از شناخت محمد (ص)؟ اسلام سخنگویی جز پیامبر(ص) ندارد و از همان ابتدا تفسیر دین محدود به اشخاص خاصی نشد؛ به همین دلیل در اسلام با کثرت گرایی مذاهب مواجه ایم که همگی حجت شرعی پیدا کرده اند. در اسلام تک صدایی نداریم، اما هیچ صدایی نباید بالاتر از صدای محمد (ص) باشد.
وزیر علوم با اشاره به تلاش مبلغان مسیحی، مستشرقان ناآگاه و جنبش صهیونیستی برای ایجاد کلیشه های منفی اظهار کرد: متأسفانه گاهی خود ما مسلمانان به این کلیشه ها دامن زده ایم. برای نمونه، مبلغان مسیحی ترویج کردند که «اسلام دین خون و شمشیر است» و برخی مسلمانان نیز از این اتهام استقبال کردند، در حالی که حق با ابوسفیان بود که گفت: «محمد از راه دل وارد می شود، نه از دروازه مکه.»
سیمایی صراف با بیان اینکه جنگ در تاریخ بشری اجتناب ناپذیر بوده است، تأکید کرد: پیامبر اسلام (ص) نخستین کسی بود که برای جنگ، هنجارهای اخلاقی و قواعد حقوقی وضع کرد. فقه اسلامی در این زمینه بر الهیات مسیحی و حقوقدانان سکولار تقدم دارد.
وی به نمونه هایی از اخلاق جنگی پیامبر(ص) اشاره کرد و گفت: پیامبر(ص) فرمودند در فتوحات، درختان را قطع نکنید، به سالخوردگان آسیب نزنید و آب را گل آلود نکنید. وقتی خالد بن ولید بر قبیله بنی سلیم جنایت کرد، پیامبر(ص) حضرت علی (ع) را برای جبران خسارت اعزام کرد. حضرت علی (ع) دیه کشته شدگان و خسارت اموال را پرداخت و حتی بهای کاسه شکسته سگان پاسبان را نیز جبران کرد. حضرت علی (ع) به پیامبر(ص) فرمودند البته پولی باقی مانده بود و وقتی پیامبر(ص) از پول مازاد پرسیدند؛ حضرت علی (ع) فرمودند: برای ترس زنان در خانه و ناله کودکان (ترومای جنگ و خسارات معنوی) جبران خسارت کردیم. این نشان می دهد پیامبر (ص) قاعده گذار اخلاق و حقوق در جنگ است.
وزیر علوم با تمجید از تلاش های استاد غلامحسین زرگری نژاد، تدوین کننده این اثر، ابراز امیدواری کرد: این تحقیق وزین هرچه سریعتر به زبانهای عربی و انگلیسی ترجمه شود و نسخه دیجیتال آن نیز برای جستو جو و بهره برداری آسانتر، در دسترس همه طالبان و عاشقان سیره پیامبر اکرم (ص) قرار گیرد.
رونمایی از اثر ۸۵۰۰ صفحه ای «روز شمار سیره رسول الله» با پیام آیت الله سبحانی
در ادامه این مراسم متن پیام آیتالله سبحانی- مرجع تقلید- به مناسبت انتشار این کتاب توسط حجت الاسلام والمسلمین دریا بیگی قرائت شد.
آیتالله سبحانی که تألیف کتاب «فروغ ابدیت» از آثار مشهور او درباره سیره نبی اکرم (ص) است، در پیام خود به این مناسبت، گذر از ۱۹۹۰ سال پس از میلاد پیامبر را فرصتی مغتنم برای تذکر و شادباش این نعمت الهی دانست و تأکید کرد: تولد و بعثت رسول اکرم (ص)، نقطه آغازین تجدید راه انبیا و هجرت از نادانی به دانایی، از رذایل به فضایل، و از خشونت و تعصب به حکمت و عدالت است.
این مرجع تقلید، سیره پیامبر(ص) را نه صرفا روایت زندگی یک انسان بزرگ در سده های گذشته، بلکه مجموع های از معناها، تجربه ها و الگوهای متعالی دانست که همچنان راهنمای جان ها و حقیقتی زنده و جاری است.
وی افزود: قرآن در سیره معنا می گیرد، اخلاق اسلامی در رفتار وی تجسم می یابد و عدالت از حد شعار فراتر می رود.
آیت الله سبحانی با تأکید بر اینکه مطالعه دقیق اخبار تاریخی موثق و پرهیز از پراکندگی روایت ها از اهم وظایف محققان حوزوی و دانشگاهی است، انتشار مجموعه «روزشمار سیره نبوی» را گامی بزرگ در این زمینه توصیف و از تلاش استاد زرگری نژاد و دستاندرکاران نشر این مجموعه تقدیر کرد.
وی از مسئولان فرهنگی خواست با رفع موانع، زمینه دسترسی همگان به اینگونه آثار را فراهم آورند و برای برگزارکنندگان و شرکت کنندگان در مراسم رونمایی، توفیق الهی مسئلت کرد.
نجفقلی حبیبی -عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی- در ادامه با اشاره به سابقه علمی غلامحسین زرگری نژاد گفت: آثار علمی او درباره حوزه های معرفتی و تاریخ علمی ایران زمین است.
حجت الاسلام و المسلمین مهدی مهریزی- مدیر مرکز تحقیقات دار الحدیث قم- در ادامه به بیان نکاتی درباره اهمیت و روششناسی تدوین سیره نبوی پرداخت.
وی با اشاره به آشنایی دیرینه اش با استا زرگری نژاد، از فعالیت های علمی ایشان در مؤسسهای فرهنگی که زیر نظر مهندس میرحسین موسوی شکل گرفته بود، یاد کرد و از مسدود شدن آن مجموعه علمی ـ فرهنگی ابراز تاسف کرد.
وی با تأکید بر اینکه مجالس رونمایی جای ورود تخصصی به محتوا نیست، به چند نکته کلی درباره مدل و روش تدوین سیره اشاره کرد و گفت: پرداختن به سیره پیامبر (ص) از قدیمی ترین و گسترده ترین دانش های علوم اسلامی است که در میان مسلمانان، چه شیعه و چه اهل سنت، آثار فراوانی درباره آن تألیف شده است.
مدیر مرکز تحقیقات دارالحدیث قم، اهمیت سیره را در سه جنبه برشمرد: نخست، نقش الگوسازی سیره که نشان می دهد کسی که رفتارش گفتارش را تصدیق کند، عالم واقعی است؛ دوم، نشان دادن چگونگی اجرای آموزه های دینی در عرصه های فردی، خانوادگی و اجتماعی؛ سوم، بازنمایی آموزه هایی مانند امر به معروف و نهی از منکر و ایستادگی در برابر ظلم که در سیره پیامبر (ص) تجسم یافته است.
مهریزی در ادامه به آفت های رایج در کتاب های سیره نویسی اشاره کرد و گفت: بی توجهی به بستر تاریخی وقایع، گزینشی عمل کردن، خارج کردن مطالب از فضای زمانی خود، و نیز مشتمل بودن بر مطالب افسانه ای، اسرائیلیات و جعلیات از جمله مشکلات این آثار است.
وی چهار کار بنیادی برای تدوین صحیح سیره را چنین برشمرد: گردآوری همه نصوص موافق و مخالف، اعتبارسنجی، تعیین زمان وقوع رویدادها، و فهم نسبت آموزه ها با شرایط زمانی.
مهریزی با تأکید بر اهمیت توجه به زمان در تفسیر، حدیث و تاریخ، گفت: بسیاری از تناقض ها با توجه به بستر زمانی حل می شود؛ برای نمونه، آیات جهاد در قرآن باید بر اساس سیر نزول و مقطع زمانی هر آیه تفسیر شود. همچنین احادیثی که به گفت وگو تشویق می کنند، اگر در فضای ارتباطات انسانی و رفع سوءتفاهم دیده شوند، معنایی عمیق تر و عقلایی تر پیدا می کنند.
وی دو پیشنهاد ارائه داد و گفت: نخست، ترجمه این اثر به زبان عربی با اندکی تغییر در مقدمه آن متناسب با فضای جهان عرب؛ و دوم، به کارگیری همین الگو برای تدوین روزشمار زندگی ائمه معصومین (ع) که آغاز آن را از حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) پیشنهاد کرد.
تأکید بر اجماع کشورهای اسلامی در نامگذاری این مناسبت
محسن جوادی- معاون فرهنگی وزیر ارشاد- در ادامه اظهار کرد: با اشاره به همزمانی رونمایی از کتاب «روزشمار سیره رسولالله (ص)» با یک هزار و پانصدمین سالگرد ولادت پیامبر رحمت، این رویداد را فرصتی مغتنم توصیف کرد.
معاون فرهنگی وزیر ارشاد با اشاره به آشنایی دیرینه خود با غلامحسین زرگری نژاد، مؤلف این اثر، اظهار کرد: حدود ۳۵ سال پیش با ایشان همکاری داشتم. خوشحالم که بازنگری هایی در آرای علمی خود داشته اند. امروز به مناسبت ۱۵۰۰مین سالگرد ولادت پیامبر رحمت، از این کتاب رونمایی می شود.
وی افزود: بسیار خوشحالم که چنین روزی انتخاب شد و کشورهای اسلامی بر آن اجماع کردند و سازمان کنفرانس اسلامی نیز آن را پذیرفت. متأسفانه جنگ تحمیلی، فرصت برگزاری شایسته این مناسبت را از بسیاری از کشورهای اسلامی - نه فقط ایران - گرفت.
جوادی با قدردانی از انتشارات نگارستان اندیشه که این اثر را آماده کرده، گفت: حتماً انشاءالله در ادامه، فرصت هایی برای ترجمه و ارائه شکل های مختلف این اثر فراهم خواهد شد. این برای ما توفیق بزرگی است که چنین کتابی که به قلم استاد بزرگ و بزرگی تدوین شده و مایه افتخار ایرانیان است، در خدمت داشته باشیم.
معاون فرهنگی وزیر ارشاد خاطرنشان کرد: تقدیر و تشکر اصلی از خود صاحب رسالت، حضرت ختمی مرتبت (ص) است که انشاءالله اجر و پاداش بزرگی برای نویسنده و تمام کسانی که این کار را آماده کرده اند، خواهد داشت.
هیچ کار علمی بدون عیب نیست؛ دعوت به نگاه انتقادی/ استاد زرگری نژاد الگویی از تقریب عملی
عثمان یوسفی- استاد دانشگاه مذاهب اسلامی- با اشاره به آشنایی خود از سال ۱۳۸۱ با استاد زرگری نژاد گفت: بنده چهار سال در دانشگاه مذاهب اسلامی درس تقریب خواندم. اگرچه تئوری و عمل در کنار هم بودند، اما جنبه عملی تقریب و وحدت اسلامی را در محضر وی دیدم. ایشان معتقد واقعی به امر تقریب میان مسلمانان در جبهه علمی هستند و حق استادی تا امروز بر گردن بنده دارند.
این استاد دانشگاه با اشاره به نکته مشترکی که حجت الاسلام مهریزی نیز به آن اشاره کرده بود، نقد بر آراء خود را از ویژگی های بارز استاد زرگری نژاد دانست و افزود: امام شافعی معتقد بود همانطور که نظر من صواب و درست است، احتمال نادرستی نیز در آن وجود دارد. وی در مکه، مدینه، یمن و عراق نگاهی به فقه داشت، اما وقتی به مصر رفت، در مذهب قدیم خود در ۱۷ مسئله بازنگری کرد. بازگشت از اندیشه، امری ضروری است.
یوسفی خاطرنشان کرد: من این ویژگی را در زندگی استاد زرگری نژاد ملاحظه کردم. در ایام دانشجویی، ایشان جزوهای دستنویس با عنوان «اندیشه سیاسی در اسلام» به بنده دادند و فرمودند: «شما چون اهل سنت هستید، بخش مربوط به اهل سنت را برای من نقل کنید.» این بزرگ منشی را کمتر در میان اساتید دیده ام.
استاد دانشگاه مذاهب اسلامی با تأکید بر اینکه استاد زرگری نژاد متواضعانه گفتند ۳۰ سال برای این اثر زمان صرف کرده اند، گفت: به نظر بنده ۵۰ سال از عمر ایشان به این مجموعه اختصاص یافته است. این کتاب، زندگی استاد زرگری نژاد است.
یوسفی درباره فرآیند تدوین این اثر اظهار کرد: از سال ۱۳۸۵ که دوره دکتری را در خدمت ایشان شروع کردم، کار به صورت دسته جمعی و مبتنی بر تمام منابع اهل سنت و تشیع انجام شد. دو مجموعه الکترونیکی و کتابخانه دیجیتالی در اختیار گروه بود؛ یکی شامل منابع تنظیم شده در کشورهای عربی (اردن، مصر) و دیگری مجموعه «مکتب اهل بیت» که در قم تدوین شده بود. تمام منابع سیره، تاریخ، تفسیر و روایی فریقین در این مجموعه دیده شده است.
وی با اشاره به اینکه کارهای سال شمار پیش از این نیز انجام شده، اما به زبان فارسی و در نوع خود این اثر بی نظیر است، تأکید کرد: مقدمه این کتاب، شاهکار مجموعه است. روزشماری که در این اثر آمده، برخلاف برخی کارهای ساده مانند حوادث تاریخ طبری، نیازمند خوانش انتقادی است.
عثمان یوسفی با تأکید بر اینکه استاد زرگری نژاد ادعای بی نقص بودن این اثر را ندارند، گفت: ممکن است انتقاداتی در محتوا، منابع، روش و ساختار کتاب وارد باشد که در جلسات نقد و بررسی به پربارتر شدن کار کمک خواهد کرد. این اثر سرآغازی برای یک کار علمی، آکادمیک و دانشگاهی است. از همه پژوهشگران میخواهم با نگاه انتقادی به این مجموعه بهره ببرند و اگر نکاتی دارند، به پربار شدن آن کمک کنند.
غلامحسین زرگرینژاد- مؤلف کتاب- نیز با تقدیر و تشکر از همه افرادی که در این کتاب حمایتگر بودهاند، اظهار کرد: من در نوشتن تاریخ و نگاه به تاریخ، عمیقاً از دو شخصیت تأثیر پذیرفتهام؛ ابن خلدون که معتقد است «حکمت تاریخ، حکمت است نه نقلِ صرف و نه تاریخ شفاهی»؛ و سپس دکارت فرانسوی. با اتکا به این نگاه، به بررسی زندگی و تاریخ پیامبر اسلام (ص) پرداختم.
زرگرینژاد اظهار کرد: در واقعهٔ سقیفه، مسائل مهمی نهفته است. برخلاف تصور رایج، اشراف قریش در مکه شکست خورده بودند و تا زمانی که پیامبر(ص)زنده بود، جرات حضور و فعالیت نداشتند؛ اما پس از رحلت ایشان، فرصت یافتند تا به صحنه بازگردند. اشراف قریش به همراه ابوسفیان و خاندان اموی، به مدینه آمدند و نزد قریشیان رفتند.
زرگرینژاد در ادامه به واقعه سقیفه اشاره کرد و به موضوعاتی که در این باره تحقیق داشته پرداخت.
در این مراسم که حجت الاسلام محمد جواد حجتی کرمانی، عضو شورای عالی علمی دائره المعارف بزرگ اسلامی نیز حضور داشت.
اجرای موسیقی گروه ارغنون در وصف پیامبر اعظم (ص) با آواز استاد حسام الدین سراج از دیگر برنامههای این مراسم بود.
انتهای پیام