به گزارش روز شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، حجتالاسلام مهدی مهریزی، مدیر مرکز تحقیقات دارالحدیث قم، عصر شنبه در سالن قلم کتابخانه ملی ایران، در آیین رونمایی از مجموعه چهارده جلدی «روزشمار سیره نبوی»، با اشاره به زمان آشنایی خود با عباس زرگری نژاد، نویسنده کتاب گفت: سیره در میان ما مسلمانان، از دانشهای قدیمی و گسترده است، پرداختن به ویژگیها و شمایل پیامبر، سیره نویسی است. اهل سنت و شیعه، بسیار این کار را انجام دادهاند و سیره پژوهشی خود به یک رشته پژوهشی تبدیل شده است.
او افزود: سیره پشتوانه سخن است، رفتار افراد، سخن او را تصدیق میکند. جنبه دیگر این است که سیره الگوساز است، جلوههایی است که افراد را به خود جلب میکند. جنبه دیگر، این است که چگونگی اجرای مناسک را نشان میدهد، شنیدهایم که ائمه امربهمعرف میکردند اما آیا در عمل پیامبر این را دیدهایم؟ امر به معروف در رفتار ائمه، تذکر حجاب نبوده است، درباره عدالت بوده است، مصادیق آن در رفتار ائمه مهم است.
مهریزی با انتقاد از سیارههایی که تا کنون نوشته شده است اظهار کرد: کتابهای سیره تاکنون گزینشی عمل کرده است، وقتی شما یک موضوع را از زمان خودش بردارید و در زمان دیگری استفاده کنید، معنی خود را از دست میدهد. آفت دیگری نیز در میان سیرهها وجود دارد و آن مشتمل بودن بر مطالب جعلی و اسرائیلیات و ... است، نکته دیگر جهتگیری در راستای منافع شخصی است و نگاه ایدئولوژیک در سیرهنویسی وجود داشته است.
مدیر مرکز تحقیقات دارالحدیث قم، اهمیت سیره را در سه جنبه برشمرد و گفت: نخست، نقش الگوسازی سیره که نشان میدهد کسی که رفتارش گفتارش را تصدیق کند، عالم واقعی است؛ دوم، نشان دادن چگونگی اجرای آموزههای دینی در عرصههای فردی، خانوادگی و اجتماعی؛ سوم، بازنمایی آموزههایی مانند امر به معروف و نهی از منکر و ایستادگی در برابر ظلم که در سیره پیامبر (ص) تجسم یافته است.
مهریزی در ادامه به آسیبهای رایج در سیرهنویسی اشاره کرد و گفت: بیتوجهی به بستر تاریخی وقایع، گزینشی عمل کردن، خارج کردن مطالب از فضای زمانی خود،و نیز مشتمل بودن بر مطالب افسانهای، اسرائیلیات و جعلیات از جمله مشکلات این آثار است.
وی چهار کار بنیادی برای تدوین صحیح سیره را چنین برشمرد و اظهار کرد: گردآوری همه نصوص موافق و مخالف، اعتبارسنجی، تعیین زمان وقوع رویدادها، و فهم نسبت آموزهها با شرایط زمانی.
مهریزی با تاکید بر اهمیت توجه به زمان در تفسیر، حدیث و تاریخ، گفت: بسیاری از تناقضها با توجه به بستر زمانی حل میشود؛ برای نمونه، آیات جهاد در قرآن باید بر اساس سیر نزول و مقطع زمانی هر آیه تفسیر شود. همچنین احادیثی که به گفت وگو تشویق میکنند، اگر در فضای ارتباطات انسانی و رفع سوءتفاهم دیده شوند، معنایی عمیقتر و عقلاییتر پیدا میکنند.
او در پایان گفت: ترجمه این اثر به زبان عربی با اندکی تغییر در مقدمه آن متناسب با فضای جهان عرب؛ و بکارگیری همین الگو برای تدوین روزشمار زندگی ائمه معصومین (ع) که آغاز آن را از حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) باشد، راهی برای تداوم این مسیر است.
با نگاهی علمی به زندگی پیامبر پرداختم
غلامحسین زرگرینژاد، مؤلف کتاب با سپاسگزاری از همه افرادی که در تألیف این کتاب از او حمایت کردهاند، بیان کرد: من در نوشتن تاریخ و نگاه به تاریخ، از دو شخصیت تاثیر پذیرفتهام؛ نخست ابنخلدون که معتقد است «حکمت تاریخ، حکمت است نه نقلِ صرف و نه تاریخ شفاهی»؛ و سپس دکارت فرانسوی و با اتکا به این نگاه، به بررسی زندگی و تاریخ پیامبر اسلام (ص) پرداختم.
زرگرینژاد با اشاره به واقعه سقیفه، گفت: در این رویداد مسائل مهمی نهفته است. برخلاف تصور رایج، اشراف قریش در مکه شکست خورده بودند و تا زمانی که پیامبر (ص) زنده بود، جرات فعالیت نداشتند؛ اما پس از رحلت ایشان، فرصت یافتند که به صحنه بازگردند.
او با اشاره به فتنهپراکنیهای ابوسفیان و خاندان اموی، اضافه کرد: وقتی او پس از سقیفه نزد حضرت علی (ع) به مدینه آمد، حضرت منظور اصلی ابوسفیان را دریافته بودند و با خواندن خطابهای او را از خود دور کردند.
زرگرینژاد در ادامه به تشریح وقایع صدر اسلام پرداخت.
روزشمار سیره نبوی در زبان فارسی بینظیر است
عثمان یوسفی، استاد دانشگاه مذاهب اسلامی، با اشاره به آشنایی خود از سال ۱۳۸۱ با زرگرینژاد گفت: کارهای سال شمار پیش از این نیز انجام شده اما به زبان فارسی و در نوع خود این اثر بینظیر است، مقدمه این کتاب، شاهکار مجموعه است. روزشماری که در این اثر آمده، برخلاف برخی کارهای ساده مانند حوادث تاریخ طبری، نیازمند خوانش انتقادی است.
یوسفی گفت: ممکن است انتقاداتی در محتوا، منابع، روش و ساختار کتاب وارد باشد که در جلسات نقد و بررسی به پربارتر شدن کار کمک خواهد کرد. این اثر سرآغازی برای یک کار علمی، آکادمیک و دانشگاهی است. از همه پژوهشگران میخواهم با نگاه انتقادی به این مجموعه بهره ببرند و اگر نکاتی دارند، به پربار شدن آن کمک کنند.
نجفقلی حبیبی، عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با اشاره به سابقه علمی زرگرینژاد گفت: آثار علمی او درباره حوزههای معرفتی و تاریخ علمی ایران زمین است.
محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به اینکه شاگرد زرگرینژاد بوده است، از اینکه به دلیل جنگ تحمیلی، برگزاری برنامهای در هزار و پانصدمین سال میلاد پیامبر (ص) ممکن نشد ابراز تأسف کرد.
رضا شعبانی، استاد تاریخ، حجتالاسلام محمدجواد حجتی کرمانی، عضو بنیاد دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، نجفقلی حبیبی، عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجتالاسلام مهدی نیریزی، مدیر مرکز تحقیقات دارالحدیث قم و اکبر ایرانی، مدیر موسسه میراث مکتوب از کتاب رونمایی کردند.
در بخشی از این برنامه گروه موسیقی «بیدل» به سرپرستی حسامالدین سراج، به اجرای آثار در موسیقی سنتی ایران پرداخت.
در پایان از برخی همکاران مجموعه از جمله
سمیه حمیدی، عباس بصیری، یونس صادقی، زهرا علینقیزاده، میلاد سراج، علی منوچهری، شادی معرفتی، مدرس سعیدی، هدایت دراوند و برخی افراد که حضور نداشتند، تقدیر شد.
به گزارش ایرنا، «روزشمار سیره نبوی» اثری پژوهشی در حوزه مطالعه سیره پیامبر اکرم (ص) است که با تدوین غلامحسین زرگرینژاد و با هدف ساماندهی روایتهای تاریخی، رفع پراکندگی گزارشها و ارائه تصویری منظم و قابل جستوجو از وقایع زندگی پیامبر اسلام(ص) تدوین شده است.
در این مجموعه، روایتهای منابع دستاول گردآوری و با روش نقد سند و متن بررسی و تطبیق داده شده و رویدادها بر پایه روز، ماه و سال، همراه با معادلسازی تقویمهای قمری، میلادی و شمسی و سلسله ارجاعات پژوهشی ثبت شده است. این اثر علاوه بر انتشار در قالب چاپی، در آینده نزدیک بهصورت پایگاه داده و وبسایت پژوهشی نیز عرضه خواهد شد تا پژوهشگران و علاقهمندان بتوانند به محتوای آن به شکل برخط دسترسی داشته باشند.