به گزارش خبرنگار موسیقی ایرنا، بیست و چهارمین همایش شعر و موسیقی کانون ادبی زمستان با بزرگداشت هادی منتظری آهنگساز پیشکسوت، مدرس و نوازنده سازهای کمانچه و ویولن به پاس یک عمر فعالیت در عرصه موسیقی، عصر جمعه (۲۲ خردادماه) با حضور علی اکبر شکارچی، حسامالدین سراج، علیرضا فریدونپور، فرهنگ جولایی، ایرج راد، مهدی میامی، چنگیز حبیبیان، حمید غلامعلی، محمد سلمانی، داود رحمت الهی، مهدی غفوریان، سیدمرتضی حسینی، مریم اسدی، مهوش وقاری و جمعی از هنرمندان و اهالی فرهنگ و ادب با مدیریت و اجرای سجاد عزیزی آرام در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.
سجاد عزیزی آرام در ابتدای این برنامه با ارائه گزارشی از فعالیتهای کانون ادبی زمستان اظهارداشت: فعالیت این کانون از دی ماه ۱۳۸۴ آغاز شده و اکنون در بیستویکمین سال فعالیت خود است. در طول این سالها، بیش از صدها برنامه تخصصی برگزار کردهایم. برنامه بعدی کانون ادبی زمستان به اوایل شهریورماه موکول خواهد شد. این همایش تلفیقی از شعرخوانی، اجرای موسیقی و بزرگداشت چهرههای برجسته است. در طول این سالها بیش از ۸۰ عنوان بزرگداشت را با همین ساختار برگزار کردهایم.
مدیر کانون ادبی زمستان با گرامیداشت یاد درویشرضا منظمی نوازنده کمانچه که دهم خرداد سال جاری دار فانی را وداع گفت، افزود: امروز بزرگداشت هادی منتظری را برگزار میکنیم، هنرمندی که تمامی بزرگان موسیقی بر توانایی و پنجه بینظیر او در نواختن ساز کمانچه تأکید دارند. منتظری از پیشکسوتان این حوزه است و آثار بسیار زیادی را با همکاری چهرههای برجستهای همچون محمدرضا شجریان اجرا کرده است.
بخش دیگر این برنامه به شعرخوانی اختصاص داشت که ونوس رستمی، فاطمه نیک روش، شهریار نراقی، محسن انشایی و مهلا اسماعیلزاده اشعار و ترانههایی را برای مخاطبان خواندند.
پیوند عمیق کمانچه با فرهنگ و ادب فارسی
اکبر کتابدار نویسنده و پژوهشگر ادبی در این همایش با اشاره به تاریخچه ساز کمانچه اظهار داشت: واژه «کمانچه» از دو بخش تشکیل شده است؛ «کمان» و پسوندی که بعدها به آن افزوده شده است، واژه «کمان» نیز ریشههایی دارد که برخی آن را مرتبط با واژههایی در زبانهای دیگر میدانند و در فارسی معادل دقیقی برای همه جنبههای آن وجود ندارد.
وی با اشاره به پیوند عمیق ساز کمانچه با فرهنگ و ادب فارسی گفت: کمانچه از کهنترین سازهای ایرانی است و حتی پیش از اسلام نیز نمونههایی از آن در سرزمین ما وجود داشته است. بعدها در منابعی مانند «موسیقی کبیر» نیز به شکلها و نامهای دیگری از این ساز اشاره شده است.
کتابدار افزود: ساز کمانچه در طول تاریخ تغییرات زیادی را تجربه کرده؛ از دو سیم آغاز شده و در دورههای بعدی، با تحولات موسیقی ایرانی، شکل کاملتری پیدا کرده است. در طول تاریخ، بزرگان بسیاری در این حوزه فعالیت داشتهاند.
این نویسنده بیان کرد: اگر به تاریخ نگاه کنیم، میبینیم که موسیقی در دو دوره جایگاه ویژهای داشته است؛ یکی در دوره صفویه و دیگری در دوره قاجار. در این دورهها نوازندگان برجستهای در حوزه کمانچه فعالیت کردند از جمله نامهایی مانند میرزا احمد، معصومه کرمانشاهی، میرزا محمد کمانچهای، طاهر ظهوری و درویشمحمد حتی در دورههایی که موسیقی با محدودیتها روبهرو بوده، این هنر همچنان به حیات خود ادامه داده است.
وی با اشاره به پیوند عمیق میان شعر و موسیقی اظهار داشت: این دو هنر از دیرباز در فرهنگ ایرانی در کنار یکدیگر رشد کردهاند. انسانهای اولیه پیش از شکلگیری زبان گفتاری، از طریق صداها، ریتمها و نشانهها با یکدیگر ارتباط برقرار میکردند. همان طور که امروز نیز زبانهای غیرکلامی مانند نشانهها یا تصاویر وجود دارند، در گذشته نیز صدا و موسیقی نوعی زبان ارتباطی به شمار میآمد.
کتابدار درباره ویژگیهای شخصیتی هادی منتظری بیان کرد: او یکی از چهرههای برجسته در حوزه نوازندگی کمانچه است؛ هنرمندی که دارای سه ویژگی مهم؛ منش، بینش و دانش است. این سه ویژگی از او هنرمندی با سواد، متواضع و اثرگذار ساخته است. تواضع از ویژگیهای برجسته بزرگان است. همان گونه که در ادبیات ما نیز بارها به آن اشاره شده، بزرگی واقعی با فروتنی همراه است. این روحیه در بسیاری از هنرمندان اصیل ایرانی دیده میشود.
نقش هادی منتظری در حفظ موسیقی ایرانی
علی اکبر شکارچی آهنگساز، مدرس و نوازنده کمانچه و از دوستان منتظری با اشاره به اهمیت موسیقی اظهارداشت: موسیقی سرزمینهای مختلف حتی سرزمینهایی که فرهنگهای بومی آنها دستخوش تغییر شده، ریشه در تاریخ و هویت مردم دارد. موسیقی به انسان کمک میکند رنجها و دشواریهای زندگی را تحمل کند و امید را زنده نگه دارد.
وی گفت: اگر در وجود انسان کینه، نفرت، حسادت، غرور یا خودخواهی باشد، طبیعتاً نمیتواند با هنر و زیباییهای آن پیوند عمیقی برقرار کند. هنر، به ویژه شعر و موسیقی، نیازمند روحی گشوده و انسانی است. به همین دلیل است که در اشعار محلی و در آثار بزرگان ادبیات و موسیقی میبینیم که هنرمندان، با وجود تمام سختیها، این مسیر را ادامه دادهاند.
شکارچی افزود: بسیاری از هنرمندان در دورههایی زندگی کردهاند که موسیقی با محدودیتها و دشواریهای فراوان روبهرو بوده است. با این وجود، آنان این هنر را زنده نگه داشتند؛ گاهی آشکار و گاهی حتی به شکل پنهانی. اگر تلاش و پایداری این انسانهای بزرگ نبود، شاید امروز بسیاری از گنجینههای موسیقی ما باقی نمیماند.
این آهنگساز پیشکسوت بیان کرد: استاد هادی منتظری نیز از جمله هنرمندانی هستند که با تلاش و پشتکار در همین دشواریها فعالیت خود را ادامه داد و موسیقی را حفظ کرد. موسیقی برای بسیاری از هنرمندان پناهگاهی بوده تا بتوانند از سختیهای زندگی عبور کنند و با اعتماد به نفس مسیر خود را ادامه دهند.
وی گفت: همراهی و حمایت خانواده نقش مهمی در مسیر زندگی هر هنرمند دارد و از خانواده استاد منتظری برای حمایتهایشان سپاسگزاریم و برای این هنرمند سلامتی، سرافرازی و طول عمر آرزو میکنیم.
شکارچی همچنین آثار خود را که در چند سال اخیر منتشر شده است، به عنوان هدیه به منتظری تقدیم کرد. او به دلیل حضور در مراسم یادبود درویشرضا منظمی نوازنده فقید کمانچه پس از اهدای هدایا، مراسم را ترک کرد.
جشن تولد هادی منتظری
بخش دیگری از بیست و چهارمین همایش شعر و موسیقی کانون ادبی «زمستان» با حضور سیدحسامالدین سراج، فرهنگ جولایی، ایرج راد، سیدمرتضی حسینی، شهرام صارمی، محمد سلمانی، فرهاد احمدی، علیرضا فریدونپور و جمعی از هنرمندان به بزرگداشت و جشن تولد هادی منتظری آهنگساز و نوازنده سازهای کمانچه و ویولن اختصاص داشت.
حسام الدین سراج خواننده موسیقی سنتی در این آیین با خواندن بیت «عمری به گرد شمع جمال تو گشتهام/ آتش نخورده بر پر پروانهام هنوز» از پژمان بختیاری اظهارداشت: استاد منتظری را از سالهای دور میشناسم اما سرآغاز همکاری جدی ما به سال ۱۳۷۳ بازمیگردد. استاد ذوالفنون در این سال از منتظری دعوت کرد تا در دفتر کار ما حضور داشته باشد، در آن زمان نطفه تاسیس گروه «بیدل» شکل گرفت و اولین عضو آن هادی منتظری بود، جواب آواز در نوازندگی کار هر هنرمندی نیست اما منتظری در پاسخ به جواب آواز به درستی اجرا میکند.
ایرج راد بازیگر پیشکسوت سینما، تئاتر و تلویزیون نیز در این آیین گفت: موسیقی در سرزمین ما تنها یک هنر صرف نیست؛ جایگاهی ویژه و پیوندی عمیق با روح و آرزوهای انسان دارد. بزرگان و سرآمدان موسیقی با تمام وجود و در سختترین شرایط، چراغ این هنر را روشن نگه داشتند و همواره در پیوند با جان انسانها، جایگاه والای موسیقی را حفظ کردهاند. از آنان قدردانی میکنیم و امیدواریم همچنان پرتوان در این زمینه فعالیت کنند.
محمد سلمانی شاعر از برگزارکنندگان این آیین و گرامیداشت هنرمندان و پیشکسوتان قدردانی کرد.
فرهنگ جولایی تهیهکننده پیشکسوت رادیو نیز در این آیین با یادی از بهروز رضوی که مدتی است در بیمارستان بستری است، گفت: شرایط جسمانی او خوب نیست و امیدواریم که معجزهای رخ دهد و شرایط جسمانی رضوی بهبود پیدا کند.
وی افزود: ۳۰ سال است که با هادی منتظری ارتباط دارم و از آثارش لذت بردم، او انسانی آرام و صبور است و ساز بسیار زیبایی مینوازد، خدا حفظش کند و آرزوی سلامتی برای او دارم.
شهرام صارمی آهنگساز، نوازنده کمانچه و معاون آفرینش و اجرای فرهنگسرای ارسباران در این آیین بیان کرد: از سال ۱۳۶۲ در کانون فرهنگی هنری چاوش، مرکز پژوهشهای موسیقی ایرانی، دانشگاه هنر افتخار شاگردی منتظری را داشتم، همچنین در منزل او لحظات خیلی خوب و معنوی بسیاری را داشتم. صدای ساز منتظری، همیشه در گوشم است، امروز هم تجلیل او افتخاری برای فرهنگسراست. آرزوی سلامتی و سربلندی برای این هنرمند دارم و امیدوارم همیشه سایهاش بر سر موسیقی ایرانی و کمانچهنوازی مستمر باشد.
علیرضا فریدونپور خواننده موسیقی سنتی نیز درباره هادی منتظری گفت: این هنرمند با سبک قدما؛ همان سبک و سیاق استاد بهاری کمانچه مینوازد و وارث همان شیوه است. آرزو میکنم مانا باشد و سایه او بر سر همه باشد.
همچنین در این آیین یادداشت ملیحه سعیدی نوازنده ساز قانون برای بزرگداشت منتظری که به دلیل بیماری امکان حضور در این آیین را نداشت، خوانده شد، متن یادداشت بدین شرح است: «یادداشتی برای برادر عزیزم! ساز کمانچه تنها ساز نیست، زبان گریه و خندههای روح است و شما برادر گرامی و ارجمندم جناب آقای هادی منتظری با عشق و استادی این زبان را به زیباترین شکل به میان آوردهاید. بزرگداشت شما تجلیل از نغمههایی هست که از دل میآیند و مستقیماً به جان شنوندگان مینشینند. دوست عزیز به این مسیر پر از هنر و اصالت درود و آفرین.»
هادی منتظری نیز در این آیین با قدردانی از هنرمندان با یادی از استاد علی اصغر بهاری و خواندن «ای صاحبان کوی وفا دم غنیمت است. شادی اگر نبود، غم غنیمت است» گفت: این غم تعریفش با غصه متفاوت است، غم انسان را به تفکر وامیدارد، انسان را به معبود میرساند، غم معنوی است اما غصه مادی است.
وی همچنین خاطرهای را از همکاری با استاد بهاری نقل کرد.
در ادامه تندیس کانون ادبی زمستان، لوحهای یادبود و تقدیر از سوی این کانون و مدیریت فرهنگی هنری منطقه ۳ به پاس نیمقرن تلاش منتظری به این هنرمند اهدا شد.
جشن تولد این هنرمند پیشکسوت با نوازندگی پیانو اسماعیل خانی و حضور هنرمندان برگزار شد و منتظری برای همه مردم آرزوی سلامتی کرد.
در پایان نیز منتظری با ساز کمانچه ۴۰۰ ساله کریمخانی یا کرمخانی و علیرضا فریدونپور قطعهای را به صورت بداهه اجرا کردند.
هادی منتظری آهنگساز، مدرس و نوازنده سازهای کمانچه و ویولن متولد ۲۴ خرداد ۱۳۳۴ در کرمانشاه است. او به واسطه علاقهای که به موسیقی ایرانی داشت از همان اوایل کودکی هر جا که صدایی یا نوایی از موسیقی سنتی ایران به گوشش میرسید بیاختیار بدان سو کشیده میشد و به آن نوا گوش میسپرد تا اینکه توانست ویولنی را برای خودش تهیه کند و نزد نوازندهای به نام محمود مرآتی شروع به فراگیری موسیقی کرد و سالها نوازندگی ویولن را ادامه داد.
منتظری پس از آشنایی با محمدرضا لطفی به پیشنهاد او در کنار نواختن ویولن ساز کمانچه را فراگرفت و با کمک مجتبی میرزاده ساز کمانچهای برای خود تهیه کرد و از آن پس در اکثر محافل هنری و اجراهای زنده، کمانچه نواخت و ویولننوازیهایش کم و محدود به ضبط در استودیو شد به طوری که وی را عمدتاً نوازنده کمانچه میدانند.
منتظری پس از دریافت دیپلم به دانشکده هنرهای زیبا راه یافت و در رشته موسیقی سنتی ایران به صورت علمی و عملی مشغول تحصیل شد و از وجود استادانی همچون نورعلی خان برومند، جواد معروفی، مهدی برکشلی، محمدتقی مسعودیه، احمد پژمان، علی تجویدی، داریوش صفوت، محمدرضا لطفی، علی اصغر بهاری و محمدرضا شجریان بهره گرفت و پایه دانش موسیقی خود را به واسطه آنان محکم میکند. منتظری دارای نشان درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد است.
این هنرمند پیشکسوت با وجود اینکه به عنوان نوازنده و مدرس کمانچه شناخته شده است، به تدریس دورههای عالی موسیقی ایرانی برای ساز ویولن در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی و آموزشگاههای موسیقی نیز مشغول بوده است.
منتظری در طول سالها فعالیت هنری خود برای شناساندن موسیقی سنتی ایران به همراه گروههای مختلف موسیقی به اجرا در کشورهای مختلف پرداخته است. وی با خوانندگانی همچون محمدرضا شجریان در گروه «شیدا»، شهرام ناظری، صدیق تعریف، هنگامه اخوان، سیما بینا، علیرضا افتخاری، حسین علیشاپور همکاری داشته است و نوازنده کمانچه در آلبوم «مندیر» موسیقی نواحی بختیاری است.
پخش کلیپی درباره معرفی و فعالیتهای هادی منتظری، اجرای موسیقی توسط میثم خزائی خواننده و محمدسام خانی نوازنده پیانو، علی پندار خواننده و یونس اسکندری نوازنده پیانو، گروه بامداد فلاحتی، گروه «سازبند» و رونمایی از کتاب «زاده تاریکی» اثر نسترن صحرایی از دیگر بخشهای بیست و چهارمین همایش شعر و موسیقی کانون ادبی زمستان بود.