از دیشب موجی از خبرها، ادعاها و گمانهزنیها درباره یک تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا منتشر شده است؛ از ادعای ترامپ درباره «پایان جنگ با ایران» تا گزارشهای آکسیوس، پولتیکو، منابع عربی و برخی منابع ایرانی درباره متن ۱۴ مادهای تفاهم.
آنچه فعلاً روشن است این است که هیچ اعلام رسمی نهایی از سوی تهران منتشر نشده و طرف ایرانی میگوید هر زمان به جمعبندی برسد که متن تفاهم تأمینکننده منافع ملت ایران است، آن را اعلام خواهد کرد. بنابراین همه خبرهای فعلی را باید در سطح «ادعا»، «گمانهزنی» و «نقل منابع آگاه» خواند، نه توافق قطعی.
طبق ادعای برخی منابع آگاه، لبنان نیز در متن تفاهم احتمالی ایران و آمریکا گنجانده شده است؛ به این معنا که پایان جنگ، فقط محدود به ایران و آمریکا نیست و توقف کامل عملیات، خروج اسرائیل و آزادی اسیران لبنانی را هم شامل میشود.
آکسیوس هم مدعی شده تفاهم احتمالی با میانجیگری مشترک قطر و پاکستان حاصل شده و در صورت امضای نهایی، نام آن «توافق اسلامآباد» خواهد بود. طبق ادعای این رسانه، یادداشت تفاهم میان واشنگتن و تهران آتشبس را برای ۶۰ روز تمدید میکند؛ از جمله در لبنان.
بر اساس روایت آکسیوس، در این دوره ۶۰ روزه مذاکرات هستهای میان ایران و آمریکا انجام خواهد شد و چارچوبی برای رسیدگی به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران نیز در متن آمده است. این رسانه همچنین ادعا کرده ترامپ با گزینهای موافقت کرده که طبق آن، ایران سطح اورانیوم غنیشده خود را تحت نظارت سازمان ملل کاهش دهد.
در همین حال، برخی منابع مدعیاند پیشنویس تفاهم ۱۴ مادهای شامل توقف فوری و دائمی جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان؛ تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران؛ رفع محاصره دریایی ظرف ۳۰ روز؛ خروج نیروهای آمریکا از پیرامون ایران؛ بازگشایی تنگه هرمز با ترتیبات ایرانی؛ تعلیق تحریمهای نفتی و پتروشیمی؛ و آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران است.
در بخش اقتصادی این متن ادعایی، از ارائه طرحهای بازسازی ایران حداقل به مبلغ ۳۰۰ میلیارد دلار توسط آمریکا و متحدانش سخن گفته شده است. همچنین گفته میشود ۲۴ میلیارد دلار از پولهای بلوکهشده ایران باید در دوره ۶۰ روزه مذاکرات آزاد شود و نیمی از آن پیش از آغاز مذاکرات در دسترس ایران قرار گیرد.
یکی از مهمترین بندهای ادعایی این متن آن است که مذاکرات نهایی پیش از آزادسازی بخشی از پولهای بلوکهشده، تعلیق تحریمهای نفتی و رفع محاصره دریایی آغاز نخواهد شد. همچنین گفته میشود برنامه موشکی ایران و حمایت از گروههای مقاومت بهصورت قطعی از دستور کار خارج شده است.
در سمت مقابل، سخنگوی وزارت خارجه ایران تأکید کرده آمریکاییها در حال القا هستند که جمهوری اسلامی تحت فشار به توافق رضایت داده؛ در حالی که ایران به هیچ عنوان از خطوط قرمز خود کوتاه نخواهد آمد. او همچنین گفته تنگه هرمز به دلیل اقدامات غیرقانونی آمریکا همچنان بسته است و کشتیها باید مراقبت کنند، چون امکان تردد ایمن وجود ندارد.
پولیتیکو نیز به نقل از مقامات آمریکایی نوشته پس از آنکه ترامپ صبح پنجشنبه ایران را به حمله مجدد تهدید کرد، امیر قطر، رئیس امارات و مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان با ترامپ تماس گرفتند و به او اطمینان دادند که یک توافق اولیه برای آغاز مذاکرات جزئیتر در دسترس است.
در همین فضا، ترامپ مدعی شده «امروز به جنگ با ایران پایان دادیم» و گفته ایران پذیرفته که هرگز سلاح هستهای نداشته باشد. او ادعا کرده این موضوع ۹۵ درصد هدف آمریکا بوده است. اما طرف ایرانی هنوز چنین روایت قطعیای را تأیید نکرده و بر بررسی متن در مراجع ذیصلاح تأکید دارد.
در میان این اخبار ضدونقیض، کنایه گرگ کارلستروم، خبرنگار اکونومیست، هم قابل توجه بود. او نوشت اعتبار آمریکا به جایی رسیده که رئیسجمهور میتواند از دستیابی به توافق دیپلماتیک خبر دهد، اما واکنش عمومی این باشد: صبر کنیم ببینیم تسنیم آن را تأیید میکند یا نه!
جمعبندی فعلی این است که ترامپ میخواهد توافق را به نام خود ثبت کند و آن را پایان جنگ معرفی کند؛ منابع غربی و عربی از جزئیات گسترده یک تفاهم ۱۴ مادهای میگویند؛ اسرائیل نگران هزینههای توافق است؛ و تهران همچنان میگوید نه تحت فشار توافق میکند، نه از خطوط قرمز خود عقب مینشیند.
پس تا این لحظه، تصویر روشن این است که تفاهم احتمالی روی میز هست، خبرها زیاد است، منابع متعدد روایتهای مختلف دادهاند، اما مهر نهایی هنوز در تهران زده نشده است.