در حالی که صنعت خودرو سالهاست با چالشهایی همچون قیمتگذاری دستوری، کمبود نقدینگی و زیان انباشته مواجه است، اکنون موج جدید افزایش قیمت مواد اولیه به یکی از مهمترین دغدغههای تولیدکنندگان تبدیل شده است.
بررسی آمارها نشان میدهد قیمت بسیاری از مواد پلیمری، فلزات پایه و نهادههای مورد استفاده در قطعهسازی طی چند ماه اخیر رشد کمسابقهای را تجربه کردهاند؛ موضوعی که به گفته فعالان این صنعت، هزینه تولید را به شکل چشمگیری افزایش داده و ادامه فعالیت بسیاری از واحدهای قطعهسازی را با دشواری مواجه کرده است.
افشین رخشنده، عضو هیات مدیره انجمن قطعه سازان استان تهران و بازرس اصلی انجمن معتقد است تداوم این روند میتواند آثار جدی بر زنجیره تأمین خودرو و توان تولید قطعهسازان بر جای بگذارد.
رخشنده با اشاره به روند فزاینده قیمت مواد اولیه در کشور اظهار کرد: طی چند ماه گذشته تقریباً تمامی مواد اولیه مورد استفاده در صنعت قطعهسازی با افزایش قیمت قابل توجهی مواجه شدهاند. این افزایش تنها به فلزاتی مانند فولاد، مس و آلومینیوم محدود نمیشود و مواد پلیمری و محصولات پتروشیمی نیز رشد شدیدی را تجربه کردهاند.
وی افزود: آمارها نشان میدهد قیمت برخی گریدهای پلیپروپیلن از حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار ریال به بیش از ۶ میلیون و ۶۰۰ هزار ریال رسیده است. همچنین نایلون، PVC، PET و ABS نیز طی این مدت افزایشهای قابل توجهی داشتهاند. این در حالی است که بسیاری از قطعات خودرو به طور مستقیم از همین مواد تولید میشوند و طبیعی است که افزایش قیمت آنها مستقیماً بر هزینه تولید اثر بگذارد.
عضو هیات مدیره انجمن قطعهسازان استان تهران ادامه داد: در بخش فلزات نیز شرایط تفاوتی ندارد. قیمت کاتد و مفتول مس در مدت کوتاهی چندین برابر شده و آلومینیوم، روی، چدن و انواع ورقهای فولادی نیز مسیر مشابهی را طی کردهاند. در واقع قطعهساز امروز با مجموعهای از افزایش هزینهها مواجه است که هر یک به تنهایی میتواند فشار سنگینی بر تولید وارد کند.
رخشنده با بیان اینکه مواد اولیه سهم بالایی در بهای تمامشده قطعات دارند، گفت: در بسیاری از قطعات، مواد اولیه مهمترین مؤلفه هزینهای محسوب میشود. وقتی قیمت مواد اولیه در برخی موارد دو، سه و حتی پنج برابر میشود، امکان کنترل هزینه تولید برای قطعهساز از بین میرود و سرمایه در گردش مورد نیاز واحدهای تولیدی به شدت افزایش پیدا میکند.
وی تصریح کرد: یکی از مشکلات اساسی این است که رشد قیمت مواد اولیه با سرعت بسیار بیشتری نسبت به اصلاح قراردادها و مطالبات قطعهسازان اتفاق میافتد. در نتیجه تولیدکننده ناچار است مواد اولیه را با قیمتهای جدید خریداری کند اما مطالبات خود را با تأخیرهای طولانیمدت دریافت کند؛ مسئلهای که فشار مضاعفی بر نقدینگی بنگاهها وارد میکند.
این فعال صنعت قطعهسازی با اشاره به تأثیر شرایط فعلی بر زنجیره تأمین خودرو اظهار کرد: اگر روند افزایش قیمت مواد اولیه ادامه پیدا کند، بخشی از توان مالی قطعهسازان صرف تأمین سرمایه در گردش خواهد شد و منابع لازم برای توسعه فناوری، ارتقای کیفیت و سرمایهگذاریهای جدید کاهش مییابد. این موضوع در نهایت میتواند بر ظرفیت تولید کل زنجیره خودرو اثرگذار باشد.
رخشنده تأکید کرد: صنعت قطعهسازی امروز بیش از هر زمان دیگری به ثبات در بازار مواد اولیه نیاز دارد. تولیدکننده زمانی میتواند برای آینده برنامهریزی کند که از وضعیت تأمین مواد و روند قیمتها اطمینان نسبی داشته باشد. در غیر این صورت، نوسانات شدید قیمت مواد اولیه نه تنها سودآوری بنگاهها را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه امنیت تولید را نیز با چالش مواجه میکند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: صنعت خودرو و قطعهسازی کشور بدون دسترسی پایدار و منطقی به مواد اولیه امکان رقابت و رشد نخواهد داشت. اگر برای کنترل هزینههای تولید و اصلاح سازوکار تأمین مواد اولیه چارهاندیشی نشود، فشار ناشی از افزایش قیمت نهادههای تولید میتواند به یکی از جدیترین موانع توسعه صنعتی کشور تبدیل شود.