گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم- دو سال از روزی میگذرد که خبر شهادت سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور مردمی ایران، در جامعه پیچید؛ خبری که قلب ملت را لرزاند و همزمان دریچهای نو به درک مدیریت مؤمنانه گشود. شهادت او و یارانش در پرواز اردیبهشت، بیتردید یک حادثه نبود، بلکه یک امضای خونین بر دفتر خدمت خالصانه و مجاهدانهی مسئولان جمهوری اسلامی بود.
حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام خود به مناسبت دومین سالگرد شهدای خدمت، این رویداد را در زمره «شهادت خیل شهیدان خدمتگزار» قرار میدهند؛ از مطهری و بهشتی و رجائی و باهنر تا رئیسی و آلهاشم و امیرعبداللهیان و لاریجانی. همگی تربیتیافتگان مکتب خمینی کبیر و خامنهای عزیز که مسیر خدمت را با خون خود مزین کردند.
اما فراتر از یادآوری، سالگرد دوم، فرصتی برای بازخوانی یک گفتمان مدیریتی نوظهور است؛ گفتمانی که میتوان آن را جمهور خدمت نامید و شهید رئیسی بارزترین تجلی آن در دهه اخیر بود.
1. ویژگیهای برجستهی شهید رئیسی؛ از مردمی بودن تا معنویت عمیق
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام خود، پنج ویژگی کلیدی را برای شهید رئیسی برمیشمارند: «مسئولیتپذیری، جوانگرایی، توجه به عدالت، دیپلماسی فعال و نافع، و بخصوص مردمی بودن»
نکتهی بدیع در این توصیف، پیوند این ویژگیها با معنویت ریشهدار در عمق جان اوست. بدین معنا که مردمی بودن شهید رئیسی از جنس تاکتیک انتخاباتی یا رفتار نمایشی نبود، بلکه برآمده از یک نگاه وجودی به «تکلیف» داشت. او مردم را نه رایدهنده، که مولا و مخدوم خود میدانست؛ چنان که بدرقه او تا جوار حضرت علیبنموسیالرضا (ع) با شکوهی کمنظیر برگزار شد. این نسبت عرفانی با خدمت، ابتکاری است که در تحلیلهای متعارف از دولت سیزدهم کمتر دیده شده است.
2. دوران ناتمام؛ مقیاسی برای تلاش و دلسوزی
یکی از عمیقترین جملات پیام مقام معظم رهبری، این عبارت است: «دوران ناتمام ریاست جمهوری آن شهید، مقیاسی از تلاش و دلسوزی برای ملت و کشور در عین حفظ استقلال آن را فراهم ساخت.»
تعبیر «مقیاس» در اینجا بسیار هوشمندانه انتخاب شده است. شهید رئیسی نه فقط یک مدیر، که معیار سنجش برای ارزیابی دیگر مدیران شد. او نشان داد که حتی در کوتاهترین دوران ریاستجمهوری (نسبت به بسیاری از روسای جمهور پیشین) میتوان با انضباط اخلاقی و جسارت عملیاتی، تحولی بنیادین در ذائقه مردم نسبت به امکان تغییر ایجاد کرد.
دولت سیزدهم در حوزههایی مانند شفافیت بودجه، مبارزه با فساد، تکمیل پروژههای نیمهتمام، محرومیتزدایی و دیپلماسی همسایگی، آثاری از خود برجای گذاشت که همچنان به عنوان خطکش ارزیابی کارایی دولتهای بعدی عمل میکند.
3. از خصوصیات فردی تا دلگرمی جبهه مقاومت
در پیام مقام معظم رهبری تأکید شده است که این خصوصیات (مسئولیتپذیری، جوانگرایی، عدالت، دیپلماسی فعال و مردمی بودن) موجب دلگرمی دوستان ایران از جمله مجاهدان جبهه قدرتمند مقاومت و بسیاری از دلسوزان نظام میشد. این جمله یک نوآوری تحلیلی مهم دارد؛ معمولاً تأثیر یک رئیسجمهور بر مقاومت را از زاویه سیاست خارجی میسنجند، اما در اینجا به اثر درونی و الگوی شخصیت شهید رئیسی بر جبهه مقاومت اشاره میشود.
مقاومت نه فقط از دیپلماسی او، که از سبک زیست و مدیریت او انرژی میگرفت؛ چرا که مقاومت، بیش از هر چیز به مدیرانی نیاز دارد که «از جنس مردم» باشند، نه از جنس قدرت.
4. حماسهی مقاومت و سنگینتر شدن تکلیف مسئولان
شاید مهمترین بخش پیام حضرت آیت الله سید مجتبی خامنهای، برای تحلیل امروز ایران، این فراز باشد:
«اینک ما در برابر حماسهآفرینیهای ملت ایران در مقاومت منحصر به فرد تاریخی مقابل دو ارتش تروریست جهانی هستیم. این امر، بار تکلیف مسئولان جمهوری اسلامی ـ از رهبری و رؤسای قوا تا همه سطوح مدیران ـ را سنگینتر از گذشته میکند»
توجه کنید که این جمله، گفتمان شهید رئیسی را از دوران دولت قبل خارج و به وضعیت کنونی کشور متصل میکند. مقاومت تاریخی ملت ایران امروز در برابر دو ارتش تروریستی (اشاره آشکار به رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا)، محصول همان انسجامی است که شهید رئیسی در ایجاد و تقویت آن نقشی کلیدی داشت. اما شکر این نعمت، فقط شعار نیست؛ بلکه طبق پیام، عبارت است از:
تقویت انگیزه و خدمت مضاعف و مجاهدانه مسئولان
گرهگشایی از مسائل و دغدغههای مردم خصوصاً در عرصه اقتصادی و معیشتی
حضورهای میدانی و مستقیم
تعریف نقش جدی برای مردم بعثتیافته در مسیر پیشرفت کشور
حرکت امیدوارانه به سوی آینده روشن
این پنج محور، دقیقاً برنامه عملیاتی گرامیداشت یاد شهید رئیسی است. نه سوگواری منفعلانه، بلکه مطالبه فعال از مسئولان برای ادامه راه شهید جمهور.
5. میراث «امضای خونین»؛ ابتکاری در نظریهپردازی شهادت خدمت
آنچه این پیام مقام معظم رهبری را از بسیاری توصیفات رسمی متمایز میکند، عبارت آغازین آن است: «گرامیداشت شهدای پرواز اردیبهشت... یادآور شهادت خیل شهیدان خدمتگزار در جمهوری اسلامی ایران است... که دفتر خدمت خالصانه و مجاهدانه مسئولان جمهوری اسلامی را با امضاء خونین خود مزیّن کردند.»
این تشبیه «امضای خونین» بسیار هوشمندانه و نوآورانه است. در ادبیات سیاسی معمول، شهادت یک نقطه پایان است. اما در این نگاه، شهادت مدیرانی مثل رئیسی امضا بر یک سند زنده است؛ سندی که اعتبار آن تا ابد با این خون تثبیت میشود. از این منظر، گفتمان شهید رئیسی نه یک روایت تاریخی، که یک قرارداد فراتاریخی است با نسلهای آینده مدیرانی است که میگوید: «خدمت صادقانه هزینه دارد، اما ارزش این هزینه، ماندگاری است.»
جمعبندی؛ از یاد تا راه
در دومین سالگرد شهادت، گرامیداشت شهید رئیسی یعنی بازخوانی مقیاس تلاش، یعنی عمل به تکلیف سنگینتر در برابر حماسه مقاومت ملت، و یعنی تعریف نقش جدی برای مردم در پیشرفت کشور. حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در پایان پیام خود، خدمتگزاران به مردم مسلمان ایران را به «نصرت الهی و دعای سرورمان عجلالله تعالی فرجهالشریف» بشارت میدهند.
یاد رئیسی عزیز، یادآور این حقیقت است که مدیریت موفق در ایران، نه در پشت میزهای اداری که در میدان محرومیت، در خط مقدم دیپلماسی عزتمند و در قلب مردمی رقم میخورد که خود را «بعثتیافته» در راه آینده روشن میدانند. این همان راهی است که با امضای خونین او، برای همیشه گشوده ماند.
رحمت و رضوان الهی بر شهیدان راه خدمت.
حسین شاه پری طرئی
انتهای پیام/