به گزارش ایرنا، جاده دوهزار که در دل جنگلهای هیرکانی (Hyrcanian Forest) پیش میرود، در نقطهای به روستایی میرسد که امروز دیگر تنها یک سکونتگاه خوشنشین کوهستانی نیست. شانهتراش اکنون به نقطه تلاقی چند مسیر همزمان تبدیل شده است؛ مسیر طبیعت (Nature Route)، مسیر گردشگری (Tourism Path) و مسیر توسعه پایدار (Sustainable Development) که آرام اما پیوسته در کالبد روستا جریان دارد و در عین حال، در مسیر جهانی شدن نیز گام برمیدارد. این روستا همچنین بهعنوان یکی از هشت نامزد ایران برای ثبت در فهرست روستاهای جهانی گردشگری (World Tourism Villages) مطرح شده و در تکاپوی جدی برای کسب این عنوان بینالمللی قرار دارد؛ جایگاهی که با تکیه بر ظرفیتهای طبیعی، فرهنگی و روند رو به رشد توسعه زیرساختی، شانهتراش را در کانون توجه گردشگری روستایی کشور قرار داده است.
گذری به شانهتراش نشان میدهد که این روستا طی یک سال اخیر تغییرات بصری و کالبدی شگفتانگیزی را از سر گذارنده . فارغ از هنرمایی روی دیوارها و اتفاقاتی از این دست، تغیرات زیرساختی زیادی هم رخ داده است. اهالی میگویند اینجا دیگر فقط یک روستا نیست؛ مسیری است که آرامآرام در حال تبدیل شدن به مقصدی برای گردشگری پایدار است. دهیار شانهتراش در گفتوگو با ایرنا میگوید: «تلاش ما این بوده که توسعه را در کنار حفظ طبیعت پیش ببریم، نه در مقابل آن.
شانهتراش رپزهای مهآلود زیادی دارد که در عین جذابیت رفت و امد در این مسیر را برای مسافران و گردشگران با دشواری مواجه میکند. اکنون از همان مسیرهایی ابتدایی منتهی به روستا، جاده دوهزار که سالها محل عبور گردشگران به حسابمیآید، با اجرای طرح ایمنسازی مسیر (Road Safety Improvement) و خطکشی محور (Traffic Marking) چهره تازهای پیدا کرده است. این اقدام در چارچوب بهبود ایمنی رفتوآمد انجام شده و به گفته اهالی، در روزهای شلوغ گردشگری، نقش مهمی در کاهش تنش ترافیکی و افزایش امنیت مسیر ایفا و نگرانی رانندگی در رپزهای مهآلود و بارانی را برطرف میکندبه .
کمی جلوتر، تغییر چهره روستا به شکل ملموستری دیده میشود. سنگفرش معابر (Stone Pavement) که با هدف بازگشت به اصالت بومی روستا (Rural Identity Restoration) اجرا شده، کوچهها را از حالت خاکی و فرسوده به فضایی منظمتر و همخوان با بافت سنتی تبدیل کرده است؛ تغییری که هم کیفیت رفتوآمد را بهتر کرده و هم حس زندگی روستایی را در دل بافت جدید حفظ کرده است.
در بخش زیرساختهای حیاتی، بنا به گزارش اداره گاز شهرستان، پروژه گازرسانی روستا (Gas Infrastructure Development) از سال ۱۳۹۷ آغاز و در سال ۱۴۰۰ با اعتباری حدود ۳۰۰ میلیون تومان به بهرهبرداری رسیده است. یکی از ساکنان روستا در اینباره میگوید: «قبل از گاز، زمستانها سخت بود؛ حالا شرایط خیلی فرق کرده.» این پروژه علاوه بر بهبود رفاه خانوارها، به عنوان بخشی از ارتقای زیرساختهای گردشگری نیز نقشآفرین بوده است.
همزمان، شبکه برقرسانی روستا (Electricity Infrastructure Development) نیز طی دهههای گذشته توسعه یافته و امروز به عنوان یکی از پایههای اصلی خدمات عمومی و گردشگری منطقه عمل میکند. روشنایی معابر و پایداری برق، به گفته اهالی، باعث شده حضور گردشگران در ساعات مختلف روز و شب با امنیت و آرامش بیشتری همراه باشد.
اما شاید مهمترین بخش تحولات شانهتراش، در پیوند دوباره انسان و جنگل دیده میشود. در قالب تفاهمنامه حفاظتی میان اداره منابع طبیعی و دهیاری، دو بوستان در محدوده روستا ایجاد شده است؛ بوستان نخست با وسعت ۱.۵ هکتار در ورودی روستا و بوستان دوم با وسعت ۳ هکتار در انتهای آن. این بوستانها در دل عرصههای طبیعی شکل گرفتهاند و علاوه بر کارکرد گردشگری، نقش حفاظتی در مدیریت ورود به جنگل دارند.
در همین چارچوب، شانهتراش به عنوان نخستین روستای سبز منطقه شناخته میشود؛ جایی که همه اهالی در قالب طرح همیار طبیعت در حفاظت از جنگل مشارکت دارند. اجرای پویش نهالکاری و غرس گونههای بومی هیرکانی (Hyrcanian Reforestation)، برگزاری کارگاههای آموزشی شامل مدیریت چرا، توسعه پایدار و توانمندسازی بانوان روستایی، و همچنین توسعه زراعت چوب، بخشی از تغییر نگاه مردم به جنگل بوده است؛ تغییری از بهرهبرداری صرف به حفاظت مشترک.
در ادامه این روند، ایجاد پاسگاه حفاظتی منابع طبیعی، نصب دوربینهای پایشی و نامگذاری «خیابان جنگلبان» نیز نشان میدهد که حفاظت از عرصههای هیرکانی در این روستا به یک ساختار پایدار تبدیل شده است.
در بخش عمرانی نیز، بازدید از بافت قدیمی و سنتی روستا و بررسی ظرفیتهای محلی از جمله صنایع دستی و فرآوردههای لبنی، همزمان با اجرای طرحهای بنیاد مسکن انقلاب اسلامی شامل بازگشایی معابر، جابجایی شبکهها، زیرسازی، آسفالت و سنگفرش، با اعتباری حدود ۴۰ میلیارد ریال انجام شده است. به گفته مسئولان محلی، این اقدامات در کنار هم موجب بهبود دسترسی، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش جذابیت گردشگری روستا شده است.
شانهتراش امروز در نقطهای ایستاده که توسعه در آن نه در برابر طبیعت، بلکه در امتداد آن تعریف میشود؛ روستایی که از دل هیرکانی عبور کرده و تلاش دارد در همین مسیر، هم زندگی را آسانتر کند و هم طبیعت را حفظ کند.
به گزارش ایرنا، شانهتراش امروز نمونهای از یک الگوی در حال شکلگیری در شمال کشور است؛ جایی که ایمنسازی مسیرها، بازگشت به هویت بومی با سنگفرش معابر، توسعه زیرساختهای گاز و برق برای ارتقای کیفیت زندگی، و در کنار همه اینها حفاظت مشارکتی از جنگلهای هیرکانی، در یک مسیر واحد قرار گرفتهاند. مسیری که اگر تداوم پیدا کند، میتواند شانهتراش را از یک روستای گردشگری به یک تجربه موفق از توسعه پایدار در دل طبیعت تبدیل کند.