روزبه دلاور
در حالي كه رقباي تيم ملي ايران در عرصه جام جهاني خود را در برخورد با ابرقدرتها و در بالاترين سطح ريتم بازي براي نبرد در جام جهاني صيقل ميدهند كادر فني تيم ملي ايران در مسير آمادهسازي در ميان بازيهاي نسبتا آرام و تداركاتي به دنبال يافتن هويت خود است. شكاف فني ميان ايران و رقبايي چون بلژيك، مصر و نيوزيلند نه تنها در زمين بلكه در اتاقهاي تصميمگيري فدراسيون فوتبال و از طريق ديپلماسي ورزشي ضعيف آغاز شده است.
در دنياي فوتبال حرفهاي بازي دوستانه صرفا يك مسابقه براي حفظ ريتم نيست بلكه يك آزمايشگاه استراتژيك براي سنجش قدرت تحمل، سرعت تصميمگيري و اصلاح اشتباهات تاكتيكي است. نتايج بازيهاي روز شنبه رقباي ايران در جام جهاني پيش رو، نشاندهنده يك واقعيت تكاندهنده است كه رقباي ما در حال شبيهسازي جنگ با غولهاي جهان هستند اما ايران در حال تمرين در آرامش است!
آزمايشگاههاي سخت
بلژيك و تونس؛ نمايش سلطه و اصلاح ساختار-پيروزي ۵ بر صفر بلژيك مقابل تونس فراتر از يك برد ساده بود. بلژيك با اين بازي مكانيزم انتقال از دفاع به حمله خود را در بالاترين سرعت ممكن آزمايش كرد. شياطين سرخ اروپا با هدف فرسودگي سيستم دفاعي تونس تلاش كرد تا دقت پاسهاي نهايي و هماهنگي خط حمله خود را در برابر يك بلوك دفاعي منظم به كمال برساند. تونس در اين بازي قرباني سرعت بالاي بازي شد! تجربهاي كه براي بلژيك مقدمهاي براي برخورد با تيمهاي تدافعي در جام جهاني است. شايد تمرين برابر تونس براي تقابل با ايران در نبرد اصلي.
مصر و برزيل؛ برخورد با ريتم غيرقابل پيشبيني- شكست ۲ بر ۱ مصر مقابل برزيل شايد براي مصريها تلخ باشد اما براي كادر فني آنها يك سود كلان محسوب ميشود. مصر با بازي در برابر برزيل با ريتمي روبهرو شد كه در هيچ مسابقه قارهاي نميتوانست تجربه كند؛ ريتمي كه در آن بازيكن بايد در كسري از ثانيه تصميم بگيرد. مصر با اين بازي تحمل فشار در مالكيت توپ و مديريت زمان در مقابل يك ابرقدرت را آموخت. اين دقيقا همان چيزي است كه يك تيم در جام جهاني به آن نياز دارد. شبيه به بازي مقابل بلژيك.
نيوزيلند و انگليس؛ درس تابآوري و نظم دفاعي- باخت يك بر صفر نيوزيلند مقابل انگليس نشاندهنده تلاش اين تيم براي نزديك شدن به استانداردهاي فيزيكي و تاكتيكي تيمهاي سطح اول است. نيوزيلند با اين بازي نحوه حفظ نظم در برابر فشار مداوم را تمرين كرد. آنها ياد گرفتند كه چگونه در مقابل تيمهايي كه مالكيت توپ را ديكته ميكنند فضاي بازي را كوچك نگه دارند. نيوزلنديها با اين نتيجه نشان دادند اصلا تيم دست و پا بستهاي نيستند و برخلاف پيشبينيها در ايران ميتوانند لقمه دندانگيري براي قلعهنويي و شاگردانش باشند.
پارادوكس آمادهسازي ايران؛ بازي در منطقه امن- در مقابل اين معادلات وضعيت تيم ملي ايران با نگاهي به بازيهاي اخير مقابل گامبيا و مالي تركيبي از آمادگي تداركات و عدم مواجهه با شوكهاي فني است. اگرچه بازي با تيمهاي آفريقايي ميتواند از نظر فيزيكي و برخوردها مفيد باشد اما اين بازيها فاقد آن شوك تاكتيكي و سرعت بازي هستند كه در بازي با تيمهايي مثل مصر يا بلژيك تجربه ميشود. تيم ملي ايران در حال حاضر در مسيري حركت ميكند كه به آن آمادگي در منطقه امن ميگويند. بازيكنان ما در بازيهايي حضور دارند كه سطح رقابت در آنها در مقايسه با ابرقدرتها بسيار پايينتر است. اين موضوع باعث ميشود كه سرعت تصميمگيري بازيكنان در شرايط واقعي و پرفشار جام جهاني با آنچه در تمرينات و بازيهاي تداركاتي فعلي تجربه ميكنند كاملا متفاوت باشد. ما با تيمهايي روبهرو خواهيم شد كه از نظر تاكتيكي بيدار هستند در حالي كه ايران ممكن است از نظر ذهني در وضعيت آرامش كاذب باشد.
ديپلماسي ورزشي ضعيف يا بهانهجويي با پوشش تحريم؟
اما پرسش بنيادين و اصلي اينجاست: چرا ايران از برخورد با ابرقدرتها در بازيهاي دوستانه محروم مانده است؟
سالهاست كه مسوولان فوتبال كشور تحريمها و وضعيت جنگي را به عنوان سپري در برابر انتقادها قرار دادهاند. آنها مدعياند كه به دليل محدوديتهاي بينالمللي امكان برگزاري بازي با تيمهاي اروپايي يا امريكايي وجود ندارد. اما واقعيت موجود اين روايت را زير سوال ميبرد. نگاهي به وضعيت فوتبال عراق كافي است؛ كشوري كه با تمام چالشهاي امنيتي و پيچيدگيهاي ژئوپليتيكي ميتواند با تيمهاي تراز اولي چون اسپانيا بازي دوستانه برگزار كند. اين نشان ميدهد كه مشكل اصلي تحريم نيست بلكه ضعف در ديپلماسي ورزشي است. فوتبال امروز بخشي از سياست خارجي و ابزاري براي بهبود تصوير يك كشور در جهان است. وقتي مسوولان فدراسيون هرگونه شكست در جذب بازيهاي سطح بالا را به پاي تحريم مينويسند در واقع از مسووليت خود در زمينه سازماندهي ديپلماسي ورزشي شانه خالي ميكنند. ديپلماسي ورزشي قوي يعني ايجاد كانالهاي ارتباطي با كنفدراسيونهاي قارهاي و استفاده از كشورهاي واسطه يا حتي برگزاري بازيهاي بزرگ در خارج از خاك آسيا با حضور تيمهاي جهاني. اما آنچه ما ميبينيم نوعي استيصال مديريتشده است؛ جايي كه به جاي يافتن راهكار به دنبال توجيه شكستها هستيم.
ورود به ميدان با تجهيزات ناقص
با توجه به نتايج بازيهاي رقباي ايران ما با تيمهايي روبهرو خواهيم شد كه با آتش بازي كردهاند و خود را صيقل دادهاند. بلژيك با قدرت هجومي مصر با ريتم بالا و نيوزيلند با نظم فيزيكي همگي در آمادگي كامل هستند. فدراسيون فوتبال و مسوولان ورزش ايران همچنان بر رويكرد بازيهاي امن و كمريسك پافشاري كردند تا تيم ملي وارد جام جهاني شود كه از نظر آمادگي تاكتيكي و ذهني با رقباي خود شكاف عميق دارد. اين سطح از برنامهريزي نشان ميدهد كه ايران در جام جهاني به دنبال بازي كردن و كمك از امدادهاي غيبي است و نه رقابت كردن. رقابت صحيح، نيازمند برخورد با غولهاست نه بازي در حاشيه آنها.