به گزارش خبرگزاری ایمنا، خانواده نخستین محیطی است که افراد در آن مفهوم ارتباط، احترام و همدلی را تجربه میکنند و کیفیت روابط خانوادگی نهتنها بر سلامت روان اعضا تأثیر میگذارد، بلکه نقش مهمی در شکلگیری احساس امنیت، اعتماد و آرامش در زندگی افراد دارد.
در خانوادهها، صمیمیت و نزدیکی عاطفی به عنوان یکی از ارزشهای مهم شناخته میشود، اما گاهی همین صمیمیت میتواند مرزهای فردی را کمرنگ کند که در چنین شرایطی، رفتارهایی که با نیت محبت یا دلسوزی انجام میشوند، ممکن است ناخواسته به احساس ناراحتی یا محدود شدن استقلال افراد منجر شوند.
احترام به حریم شخصی یکی از اصول اساسی در روابط انسانی است که در محیط خانواده اهمیت دوچندانی پیدا میکند و هر فرد، فارغ از سن و جایگاه خود، نیازمند فضایی است که در آن بتواند احساس استقلال، اختیار و امنیت روانی را تجربه کند.
نقش تعیینکننده حفظ حریم در روابط خانوادگی در کیفیت ارتباطات، آرامش روانی افراد و استحکام روابط
عاطفه السادات هاتف الحسینی، روانشناس و مشاور خانواده در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه حفظ حریم در روابط خانوادگی یکی از مهمترین اصولی است که نقش تعیینکنندهای در کیفیت ارتباطات، آرامش روانی افراد و استحکام روابط میان اعضای خانواده دارد، اظهار کرد: با این حال برخی افراد تصور میکنند حریم شخصی تنها به مسائل بسیار خصوصی یا محدود به رفتارهایی مشخص مربوط میشود، در حالی که مفهوم حریم خصوصی بسیار گستردهتر از این نگاه ساده است و در بخشهای مختلف زندگی روزمره حضور دارد.
وی با بیان اینکه گاهی در روابط خانوادگی، افراد با نیت صمیمیت، محبت و ایجاد ارتباط بیشتر، وارد حوزههایی از زندگی دیگران میشوند که در واقع بخشی از حریم شخصی آنها محسوب میشود، افزود: گاهی این ورود به حریم نه از روی قصد و غرض، بلکه به دلیل ناآگاهی یا عادتهای رایج رفتاری اتفاق میافتد و برخی افراد برای آغاز یک گفتوگو یا ایجاد صمیمیت، شروع به پرسیدن سوالات متعدد درباره مسائل شخصی، مالی یا خانوادگی دیگران میکنند، در حالی که هر پرسشی که برای خود ما خوشایند نباشد، برای طرف مقابل نیز احساس خوشایندی ایجاد نخواهد کرد.
روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه یکی از سادهترین معیارها برای تشخیص این موضوع آن است که پیش از طرح هر سوال، از خود بپرسیم اگر همین سوال از ما پرسیده میشد چه احساسی پیدا میکردیم و اگر پاسخ این سوال احساس ناراحتی، فشار یا معذب شدن است، بهتر است آن سوال را مطرح نکنیم، تصریح کرد: یکی دیگر از مصادیق مهم رعایت حریم در روابط خانوادگی، شیوه حضور و گفتوگو در دورهمیها و جمعهای خانوادگی است و گاهی مشاهده میشود برخی افراد فضای جمع را در اختیار میگیرند و ساعتها درباره موضوعات مختلف صحبت میکنند که نه تنها کمکی به افزایش صمیمیت نمیکند، بلکه در بسیاری از مواقع موجب ایجاد تنش، اختلاف نظر یا خستگی سایر افراد حاضر در جمع میشود.
احترام به استقلال فرزندان بزرگسال یکی از مهمترین نشانههای بلوغ روابط خانوادگی است
هاتف الحسینی با اشاره به اینکه دورهمیهای خانوادگی در اصل فرصتی برای تقویت روابط عاطفی، همدلی و لذت بردن از حضور یکدیگر هستند و بهتر است به جای تبدیل شدن به میدان بحث و جدل یا سخنرانیهای طولانی، به فضایی برای گفتوگوهای دلنشین و آرام تبدیل شوند، ادامه داد: حریم شخصی تنها به فضای فیزیکی افراد محدود نمیشود و گاهی شکستن حریم در قالب رفتارهایی اتفاق میافتد که آنقدر رایج شده است که کمتر به آنها توجه میشود.
وی گفت: بازگو کردن مسائل خصوصی اعضای خانواده برای دیگران، صحبت کردن درباره مشکلات شخصی افراد در جمعهای خانوادگی یا نقل کردن رازها و اطلاعاتی که فرد تمایلی به انتشار آنها ندارد، همگی نمونههایی از عبور از مرزهای حریم شخصی هستند، حتی زمانی که این رفتارها با نیت خیرخواهی انجام شوند، باز هم میتوانند احساس ناامنی و بیاعتمادی را در روابط ایجاد کنند.
روانشناس و مشاور خانواده اضافه کرد: از سوی دیگر، برخی از والدین حتی پس از بزرگ شدن فرزندانشان همچنان با همان نگاه سالهای کودکی با آنها رفتار میکنند، در حالی که فرزند بزرگسال، دارای هویت مستقل، شخصیت شکلگرفته و حق تصمیمگیری درباره زندگی خود است و زمانی که والدین در جمعهای خانوادگی فرزندان بزرگسال خود را کوچک میشمارند، به جای آنها تصمیم میگیرند یا انتظار پاسخگویی دائمی از آنها دارند، در واقع بخشی از حریم و استقلال فردی آنها را نادیده میگیرند و احترام به استقلال فرزندان بزرگسال یکی از مهمترین نشانههای بلوغ روابط خانوادگی است.
بسیاری از تنشهای خانوادگی نه از اختلافات بزرگ، بلکه از بیتوجهی به مرزهای ارتباطی و شخصی افراد ناشی میشود و پرسشهای بیش از حد درباره مسائل خصوصی، اظهار نظرهای ناخواسته یا دخالت در تصمیمات فردی از جمله رفتارهایی هستند که میتوانند به روابط آسیب وارد کنند.
با گسترش ارتباطات و افزایش تعاملات خانوادگی، توجه به مهارتهای ارتباطی بیش از گذشته ضرورت پیدا کرده است و شناخت مرز میان علاقهمندی به زندگی عزیزان و ورود به حریم شخصی آنها، یکی از مهمترین مهارتهایی است که میتواند از بروز بسیاری از سوءتفاهمها و دلخوریها جلوگیری کند.
از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی و افزایش استقلال نسلهای جدید، ضرورت بازنگری در بعضی الگوهای نادرست ارتباطی را بیش از پیش آشکار کرده است و پذیرش استقلال اعضای خانواده و احترام به انتخابها و حریم فردی آنها، میتواند زمینهساز روابطی سالمتر، صمیمانهتر و پایدارتر باشد.