مصطفی مالکی، عضو اتاق بازرگانی ایران در گفت و گو با قدس با اشاره به اینکه در شرایط فعلی سیاستهایی مانند تقسیط یا تعویق مالیات تنها میتواند در کوتاهمدت بخشی از فشار نقدینگی بر بنگاهها را کاهش دهد، گفت: این اقدامات بهتنهایی پاسخ متناسبی به شرایط پیچیده اقتصاد کشور نیست.
وی تصریح کرد: امروز تولیدکنندگان، صنایع، صادرکنندگان و فعالان واقعی اقتصاد همزمان با مجموعهای از مشکلات انباشته مواجهاند؛ از افزایش هزینههای تولید، انرژی و حملونقل گرفته تا کاهش قدرت خرید بازار، دشواری تأمین مالی، نااطمینانی ناشی از شرایط جنگی، محدودیتهای تحریمی و اختلال در تجارت.
فرسایش توان تولید زیرفشار بار مالیاتی
وی ادامه داد: در چنین شرایطی صرفاً جابهجایی زمان دریافت مالیات، بدون کاهش واقعی فشار بر بخش مولد، نمیتواند به حفظ توان تولید کمک کند. مسئله اصلی بسیاری از بنگاهها کمبود نقدینگی، کاهش حاشیه سود و فرسایش توان ادامه فعالیت است. طبیعی است در چنین فضایی تولیدکنندگان انتظار داشته باشند دولت و نظام مالیاتی نقش حمایتی فعالتری ایفا کنند.
عضو اتاق بازرگانی ایران خاطرنشان کرد: اگر قرار است بخش مولد اقتصاد بهعنوان موتور محرکه کشور حفظ شود، مجموعهای از اقدامات جدیتر باید در دستور کار قرار گیرد؛ از جمله کاهش نرخ مالیات برای واحدهای تولیدی، بخشودگی جرایم مالیاتی، تعلیق موقت برخی تعهدات، تسهیل تأمین سرمایه در گردش، حمایت از صادرات و ایجاد مشوقهای واقعی برای سرمایهگذاری در تولید.
نخستین اولویت دولت حفظ بنگاههای مولد
وی افزود: در بسیاری از کشورهای دنیا، بهویژه در شرایط بحران و جنگ، دولتها نخستین اولویت خود را حفظ بنگاههای مولد و اشتغال قرار میدهند، زیرا میدانند اگر ستون تولید آسیب ببیند، بازسازی اقتصاد بهمراتب دشوارتر و پرهزینهتر خواهد بود.
مالکی گفت: فشار مالیاتی زمانی خطرناک میشود که میان فعالیت مولد و غیرمولد تفاوتی قائل نشود. متأسفانه در سالهای اخیر، بهدلیل برخی سیاستهای نادرست و نبود مشوقهای کافی برای تولید، در حالی که فعالیتهای غیرمولد از جذابیت بیشتری برخوردار بودهاند، بخشی از سرمایهها و حتی برخی تولیدکنندگان بهتدریج از حوزه تولید فاصله گرفته و به سمت سوداگری حرکت کردهاند؛ موضوعی که برای اقتصاد کشور نگرانکننده است.
سرمایهها چرا از تولید فاصله میگیرند؟
وی ادامه داد: سرمایهای که میتوانست صرف ایجاد کارخانه، توسعه خطوط تولید، اشتغال و صادرات شود، وارد چرخههایی شده که ارزش افزوده واقعی برای اقتصاد ایجاد نمیکنند و عمدتاً از نوسانات و التهاب بازار سود میبرند.
این عضو اتاق بازرگانی ایران تأکید کرد: البته باید میان «دلالی» و «سوداگری» تفاوت قائل شد. واسطهگری در بسیاری موارد بخشی طبیعی و حتی ضروری از زنجیره توزیع و تجارت است؛ اما سوداگری زمانی شکل میگیرد که سرمایه بدون خلق ارزش واقعی، صرفاً برای کسب سود از نوسانات بازار، احتکار یا معاملات غیرمولد به گردش درآید.
مالیاتستانی آسان از اقتصاد شفاف
مالکی گفت: سیاستگذاری مالیاتی باید هوشمندانه، تفکیکشده و مبتنی بر منطق توسعه اقتصادی باشد؛ بهگونهای که فعالیت سالم اقتصادی و تجارت شفاف آسیب نبیند، اما فعالیتهای مخرب و غیرمولد نیز بدون هزینه باقی نمانند. یکی از مشکلات مزمن اقتصاد ایران این است که تولیدکننده شفاف و رسمی سادهترین هدف برای اخذ مالیات بوده، در حالی که بخشهایی از اقتصاد غیرمولد یا خارج از شفافیت عمل میکنند یا سهم متناسبی در تأمین هزینههای کشور ندارند.
وی افزود: اجرایی نشدن مؤثر مالیات بر سوداگری در شرایطی که بخش مولد زیر فشار سنگین قرار دارد، محل پرسش جدی است. عدالت مالیاتی اقتضا میکند کسانی که از نوسانات بازار و فعالیتهای غیرمولد سودهای کلان به دست میآورند نیز سهم عادلانه خود را بپردازند، نه اینکه بار اصلی تأمین درآمدهای دولت بر دوش تولیدکنندگان باشد.