به گزارش رکنا، محققان در مطالعهای که در نشست علمی «هفته بیماریهای گوارشی ۲۰۲۶» ارائه شد، اطلاعات بیش از ۱۱ هزار نفر را بررسی کردند. نتایج نشان داد افرادی که بیش از یکچهارم کالری روزانه خود را پس از ساعت ۹ شب مصرف میکنند و همزمان تحت استرس بالایی قرار دارند، حدود ۱.۷ برابر بیشتر از دیگران با مشکلات گوارشی مواجه میشوند.
آسیب به باکتریهای مفید روده
در بخش دیگری از این پژوهش، دادههای بیش از ۴ هزار نفر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد افرادی که هم استرس مزمن دارند و هم به شبخوری عادت کردهاند، تا ۲.۵ برابر بیشتر علائم گوارشی مانند یبوست، اسهال و ناراحتیهای رودهای را تجربه میکنند.
همچنین محققان دریافتند این افراد از تنوع کمتری در میکروبیوم روده برخوردار هستند. میکروبیوم روده مجموعهای از میلیاردها باکتری و میکروارگانیسم مفید است که نقش مهمی در هضم غذا، عملکرد سیستم ایمنی و سلامت عمومی بدن ایفا میکنند. کاهش تنوع این باکتریها میتواند زمینهساز التهاب، عفونت و اختلالات گوارشی شود.
نقش استرس در بروز مشکلات گوارشی
متخصصان معتقدند ارتباط مستقیمی میان مغز و روده وجود دارد که به «محور مغز ـ روده» معروف است. زمانی که فرد تحت استرس قرار میگیرد، بدن وارد حالت «جنگ یا گریز» میشود. در این شرایط، روند هضم غذا مختل شده، ترشح هورمونهای استرس افزایش مییابد و تعادل باکتریهای مفید روده به هم میریزد.
این تغییرات میتوانند زمینهساز علائمی مانند نفخ، درد شکم، یبوست یا اسهال شوند.
چرا شبخوری برای روده مضر است؟
به گفته پژوهشگران، زمان غذا خوردن به اندازه نوع غذا اهمیت دارد. ساعت زیستی بدن یا ریتم شبانهروزی، فرآیندهایی مانند خواب، متابولیسم، هضم غذا و ترشح هورمونها را تنظیم میکند.
مصرف غذا در ساعات پایانی شب با این چرخه طبیعی ناسازگار است و زمانی که با استرس مزمن همراه میشود، فشار بیشتری بر دستگاه گوارش وارد میکند. این موضوع میتواند اثرات منفی استرس بر سلامت روده را تشدید کند.
چگونه از سلامت روده محافظت کنیم؟
کارشناسان برای کاهش این خطرات چند توصیه ساده ارائه میکنند:
وعدههای اصلی غذایی را بیشتر در ساعات ابتدایی روز مصرف کنید.
زمان مشخصی برای شام و میانوعدههای شبانه در نظر بگیرید.
از غذا خوردن به عنوان راهی برای کنترل استرس استفاده نکنید.
برای آرامش ذهن در پایان روز از فعالیتهایی مانند پیادهروی، مطالعه، مدیتیشن یا دوش آب گرم کمک بگیرید.
پژوهشگران تأکید میکنند اگرچه این مطالعه رابطه علت و معلولی را به طور قطعی اثبات نمیکند، اما شواهد نشان میدهد مدیریت استرس و پرهیز از غذا خوردن در ساعات دیرهنگام شب میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش و عملکرد بهتر رودهها داشته باشد.