به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، دکتر ناهید طیبی شب گذشته در موکب رسانهای «امت مبعوث» وابسته به مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه، با تشریح جایگاه و شأن اجتماعی زنان در اسلام تأکید کرد: برای فهم درست منزلت زن در اسلام، نخست باید شرایط اجتماعی زنان در عصر جاهلیت را به درستی بشناسیم.
وی با بیان اینکه بدون شناخت وضعیت زنان پیش از ظهور اسلام، درک تحولی که اسلام در نگاه به زن ایجاد کرد ممکن نیست، اظهار کرد: در جامعه جاهلی زن عملاً هویت اجتماعی مستقلی نداشت و در بسیاری از موارد همچون یک شیء با او برخورد میشد. زن در چنین جامعهای بیشتر به عنوان ابزاری برای رفع نیازهای مردان دیده میشد و حقوق اجتماعی و انسانی روشنی برای او تعریف نشده بود.
طیبی ادامه داد: در منابع تاریخی آمده است که در عصر جاهلیت حدود ۹ نوع ازدواج رواج داشت که اسلام تنها دو نوع آن را پذیرفت. در هفت نوع دیگر از این ازدواجها، شأن و جایگاه زن به شدت نادیده گرفته میشد و کرامت انسانی او مورد توجه قرار نداشت. همین مسئله نشان میدهد که زن در ساختار اجتماعی آن زمان از منزلت بسیار پایینی برخوردار بود.
* چرخش گفتمانی در نگاه به زن
مدیر دانشنامه زن مسلمان با اشاره به تحول ایجاد شده در نگاه اسلامی به زن گفت: پیامبر اکرم(ص) در چنین فضایی یک چرخش گفتمانی مهم ایجاد کرد و نگاه جامعه را نسبت به زن تغییر داد. در این نگاه تازه، زن به عنوان انسانی صاحب هویت و شخصیت مستقل شناخته شد و جایگاهی محترم در جامعه برای او تعریف شد.
وی افزود: اسلام در عین آنکه زن و مرد را در کنار یکدیگر به عنوان اعضای جامعه مطرح میکند، تفاوتهای شخصیتی و نقشهای متفاوت آنان را نیز در نظر میگیرد. این نگاه نه به معنای نادیده گرفتن زنان، بلکه به معنای تعریف دقیق و انسانی از جایگاه آنان در جامعه است.
طیبی گفت: مجموعه آموزههای دینی در تلاش است تا برای زنان جایگاهی رفیع و شایسته در عرصههای اجتماعی و انسانی ترسیم کند. این نگاه موجب شد زنان در جامعه اسلامی به تدریج به عنوان افرادی دارای شأن اجتماعی و نقشآفرینی مؤثر شناخته شوند.
* بیعت؛ نماد مشارکت اجتماعی و سیاسی
وی در ادامه سخنان خود به مفهوم «بیعت» در تاریخ اسلام اشاره کرد و آن را نشانهای از مشارکت اجتماعی و سیاسی مردم دانست و گفت: بیعت در حقیقت نوعی پیمان و توافق میان مردم و حاکمیت است که مفاد مشخصی دارد و هر دو طرف نسبت به آن تعهد دارند.
وی توضیح داد: در این پیمان، بیعتشونده که همان رهبر یا حاکم جامعه است وظایفی همچون هدایتگری، حفظ امنیت، حمایت از مردم و اداره امور جامعه را بر عهده دارد. در مقابل، بیعتکنندگان نیز متعهد میشوند در مسیر تحقق اهداف جامعه اسلامی از رهبر خود حمایت کنند.
طیبی افزود: چنین ساختاری نشان میدهد که بیعت تنها یک عمل تشریفاتی نیست، بلکه نوعی مشارکت اجتماعی و سیاسی در اداره جامعه به شمار میآید و از این منظر میتوان آن را نشانهای از نقشآفرینی مردم در ساختار جامعه اسلامی دانست.
* حضور زنان در بیعتهای صدر اسلام
مدیر دانشنامه زن مسلمان با اشاره به نمونههای تاریخی حضور زنان در بیعت با پیامبر اکرم(ص) گفت: اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن میشود که بدانیم پیامبر در جامعهای با زنان بیعت کرد که اساساً برای آنان جایگاه اجتماعی قائل نبود.
وی ادامه داد: در بیعت عقبه، از میان ۷۲ نفری که با پیامبر بیعت کردند، دو نفر زن بودند. شاید این عدد در نگاه امروزی چندان بزرگ به نظر نرسد، اما در شرایط اجتماعی آن زمان اتفاقی مهم و قابل توجه محسوب میشد و نشان میداد که زنان نیز در شکلگیری جامعه اسلامی نقش دارند.
طیبی گفت: پس از هجرت پیامبر به مدینه نیز نمونههای دیگری از بیعت زنان ثبت شده است. در ماجرای حدیبیه زنان با پیامبر بیعت کردند و در میان آنان نام امسلمه نیز دیده میشود.
وی افزود: همچنین در جریان فتح مکه نزدیک به ۵۰۰ زن با پیامبر اکرم(ص) بیعت کردند که این موضوع نشاندهنده حضور گسترده زنان در تحولات اجتماعی آن دوره است. این بیعتها نشان میدهد زنانی که در این پیمانها حضور داشتند، خود را نسبت به مفاد آن متعهد میدانستند و نقش فعالی در جامعه اسلامی ایفا میکردند.
طیبی تأکید کرد: سنت بیعت در ادامه تاریخ اسلام نیز تداوم یافت و در واقعه غدیر نیز به صورت گستردهای رخ داد که نشاندهنده اهمیت مشارکت مردم در نظام اجتماعی و سیاسی جامعه اسلامی است.
* بازخوانی تاریخ برای ساخت آینده
مدیر دانشنامه زن مسلمان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیوند مباحث تاریخی با شرایط امروز جامعه گفت: بررسی این رویدادهای تاریخی تنها برای شناخت گذشته نیست، بلکه هدف اصلی آن فهم بهتر شرایط امروز و ساخت آینده است.
وی با اشاره به حضور زنان در جریان انقلاب اسلامی ایران اظهار کرد: پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، شاهد حضور گسترده و آگاهانه زنان در صحنههای اجتماعی و سیاسی بودیم. این حضور نه از روی اجبار، بلکه با آگاهی و انگیزه شکل گرفت و زنان در کنار سایر اقشار جامعه در تحولات اجتماعی کشور نقشآفرینی کردند.
طیبی ادامه داد: این حضور در سالهای پس از انقلاب نیز ادامه یافت و امروز نیز میتوان جلوههای آن را در عرصههای مختلف اجتماعی مشاهده کرد.
* حضور آگاهانه مردم در صحنههای اجتماعی
وی در ادامه با اشاره به اجتماعات مردمی در سالهای اخیر گفت: وقتی گفتوگوها و حضور اقشار مختلف مردم در این اجتماعات را مشاهده میکنیم، میبینیم که حتی کودکان نیز با آگاهی در این فضا حضور دارند.
طیبی افزود: این تجمعها در واقع نوعی پیامرسانی اجتماعی هستند که نیاز به ترجمه و توضیح ندارند. هنگامی که مردم در نقاط مختلف جهان تصاویر جمعیتهای گستردهای را میبینند که با پرچم در دست و با شور و نشاط در کنار یکدیگر حضور یافتهاند، پیام این حضور برای آنان قابل درک است.
وی ادامه داد: این صحنهها نشان میدهد که پیام محبت به وطن، نظام و رهبری در حال مخابره شدن است و نوعی بیعت و همراهی اجتماعی در حال شکلگیری است.
* بیعتی که با عمل معنا پیدا میکند
مدیر دانشنامه زن مسلمان در پایان سخنان خود با تأکید بر اینکه بیعت تنها به معنای امضای یک پیماننامه نیست، گفت: بیعت واقعی زمانی شکل میگیرد که در رفتار و عمل افراد نمود پیدا کند.
وی افزود: محبت به وطن، نظام و رهبری ارزشمند است، اما اگر این محبت به کنش و حرکت تبدیل نشود، اثرگذاری لازم را نخواهد داشت. هر فرد میتواند با توجه به تواناییهای خود در این مسیر نقشآفرینی کند؛ برخی با قلم، برخی با خدمت اجتماعی و برخی با حضور در عرصههای مختلف.
طیبی تأکید کرد: هزینه کردن جان، وقت، مال و اعتبار در مسیر آرمانها میتواند افراد را به کنشگرانی فعال تبدیل کند که پیام خود را به گوش جهانیان میرسانند.
وی در پایان با اشاره به سختیهای مسیر انقلاب اسلامی گفت: این انقلاب با دشواریهای فراوان و با خونهای بسیاری به دست آمده است و در ماههای اخیر نیز داغهای سنگینی بر جامعه وارد شده است. از این رو در شرایط حساس تاریخی باید نسبت به سرنوشت کشور بیتفاوت نبود و با حضور و مسئولیتپذیری از دستاوردهای آن پاسداری کرد.
انتهای پیام/