حکیم عمر خیام، شاعری خردگرا و متفکری ژرفاندیش بود که با فصاحت و روانی کلام و بلندی معنا، افقهای تازهای را پیش روی اندیشه بشری گشود. رباعیات او، آیینه تأملات فلسفی انسانی است که در جستوجوی حقیقت، هستی و معنای زندگی، پرسشهایی ماندگار را با بیانی موجز و در عین حال عمیق طرح کرده است؛ پرسشهایی که همچنان ذهن و جان مخاطبان را در سراسر جهان به اندیشیدن فرامیخواند.
جایگاه ادبی خیام، جایگاهی یگانه و ممتاز در تاریخ ادب فارسی است. او توانست با کمترین واژگان، بیشترین معنا را بیافریند و رباعی را به اوج فصاحت و تأثیرگذاری برساند. برجستهترین کارهای حکیم عمر خیام، بهویژه رباعیات او، نهتنها در فرهنگ ایرانی، بلکه در ادبیات جهانی نیز بازتابی گسترده یافته و الهامبخش اندیشمندان و هنرمندان بسیاری بوده است.
در کنار این مقام والای ادبی، خیام دانشمندی بزرگ در عرصه ریاضیات و نجوم نیز بهشمار میآید. مشارکت مؤثر او در اصلاح و تدوین تقویم ایران، که به دقت و استحکام علمی شهره است، جلوهای روشن از نبوغ علمی اوست. او آثار علمی و ادبی بسیاری تألیف کرده است که هر یک نشاندهنده تسلط او بر دانشهای زمانه و روح جستوجوگر و نظاممندش در فهم جهان هستی است.
روز بزرگداشت حکیم عمر خیام، یادآور پیوند استوار علم و ادب در فرهنگ ایرانی است؛ پیوندی که در شخصیت این اندیشمند سترگ به زیباترین شکل متجلی شده است. امروز بیش از هر زمان، جامعه ما نیازمند بازخوانی میراث چنین شاعران و حکیمانی است که خردورزی، تأمل و نگاه مسئولانه به زندگی را سرلوحه اندیشه خویش قرار دادهاند.
ضمن گرامیداشت این روز فرخنده، توجه بیش از پیش به معرفی و تبیین جایگاه ادبی و علمی حکیم عمر خیام در میان نسل جوان ضروری مینماید و امیدواریم با بهرهگیری از این سرمایههای ماندگار فرهنگی، مسیر اعتلای اندیشه، فرهنگ و هنر در میهن عزیزمان هموارتر شود.