حافظه شامل سه مرحله اصلی رمزگردانی، ذخیره و بازیابی اطلاعات است و اختلال در هر یک از این مراحل می‌تواند به فراموشی منجر شود. با این حال، بسیاری از فراموشی‌های روزمره طبیعی و موقتی هستند.

دکتر روح‌اله زاهدیان، عضو هیأت علمی گروه علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شیراز، کاهش توجه و تمرکز را از مهم‌ترین دلایل فراموشی می‌داند. به گفته او، استرس و اضطراب با تأثیر بر بخش‌هایی از مغز مانند قشر پیش‌پیشانی و هیپوکامپ، روند یادآوری اطلاعات را مختل می‌کنند. استرس مزمن نیز با افزایش ترشح هورمون کورتیزول، فرآیند تثبیت حافظه را تضعیف می‌کند.

کم‌خوابی و اختلالات خواب نیز از عوامل مهم افت عملکرد حافظه هستند. خواب عمیق و مرحله REM نقش کلیدی در تحکیم اطلاعات دارند و محرومیت از خواب می‌تواند انعطاف‌پذیری عصبی و توان شناختی را کاهش دهد.

متخصصان تأکید می‌کنند با افزایش سن، تغییراتی طبیعی در مغز رخ می‌دهد که ممکن است سرعت پردازش و بازیابی اطلاعات را کاهش دهد، اما تا زمانی که این تغییرات فعالیت‌های روزمره فرد را مختل نکند، طبیعی تلقی می‌شود. در مقابل، فراموشی‌های شدید و پیشرونده نیازمند بررسی تخصصی است.

کارشناسان راهکارهایی مانند خواب کافی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس، حفظ روابط اجتماعی و انجام فعالیت‌های ذهنی مانند مطالعه و یادگیری مهارت‌های جدید را از مهم‌ترین عوامل حفظ سلامت مغز و پیشگیری از افت حافظه عنوان می‌کنند.

 ایسنا/