روستای دستکندِ میمند در شهرستان شهربابک که نخستین منظر روستایی ثبت جهانی ایران نیز محسوب میشود مهرماه سال ۱۳۸۰ ثبت ملی و تیرماه ۱۳۹۴ هم ثبت جهانی شد؛ این روستا در مرز مشترک دشت و کوهستان واقع شده و بیش از ۴۰۰ کیچه یا خانه را در دل خویش در قلب کوهستان جا داده است.
قدمت روستا از سه هزار سال تا ۱۲ هزار سال تخمین زده میشود و سبک خاصی از پیوند انسان با طبیعت را در قالب سه مرحله کوچ سالانه به نمایش گذاشته است.
وضعیت این روستا از منظر طبیعی و تاریخی آنقدر از ابعاد بینالمللی خاص، منحصربه فرد و زیباست که سال ۲۰۰۵ یعنی حدود ۱۰ سال قبل از ثبت جهانی منظر این روستا( ۲۰۱۵)،بهعنوان هفتمین منظر طبیعی و تاریخی جهان، جایزه بینالمللی مِرکوریِ یونسکو را از آنِ خود کرد.جایزهای که به بهانه فعالیتهای ملینا مرکوری وزیر فرهنگ یونان با همکاری دولت یونان، یونسکو و ایکوموس یا همون شورای بینالمللی بناها و محوطههای باستانی پایهگذاری شد.
آنچه که در کنار همه ویژگیها مثل کیچههای دستکند، سبب ثبت جهانی روستای میمند شده، چگونگی منظر عرصه و حریم این روستا و نوع زندگی انسان در این منطقه است که شیوه جدیدی از کوچ انسان را به نمایش می گذارد؛ درواقع شیوهای از تعامل و پیوند انسان با طبیعت که کمتر در دنیا مشابه دارد یا حتی میشود گفت که مشابهی نداشته باشد.
در این روستا با ۴۲۰ کیلومتر وسعت، به جای شکل مرسوم زندگی عشایری در دو نوع ییلاق و قشلاق، سه شیوه کوچ انسان را در سال میبینیم ؛ درواقع برخلاف دیگر انواع کوچ که انسان با دام و محل استقرار خود یعنی چادر جابهجا میشود، در میمند، خانه ثابت است و انسان و دام جابهجا میشوند.
نکته مهمی که باید مورد توجه برنامهریزان، اهالی و همه کنشگران امروز قرار گیرد، حفظ همین شیوه زیست در این منطقه است. مراقبت از تداوم همین شکل حیات، متروکه نشدن روستا، ادامه یافتن زندگی اهالی، استمرار کوچ سه مرحلهای و نیز حفاظت از کیچهها.
البته که میمندِ ثبت جهانی هم الزامات و نیازمندیهایی دارد و هرچقدر زیرساختهای گردشگری و اقامتی آن تقویت شود، حضور بیشتر گردشگر هم محقق خواهد شد. تیرهای چراغ برق موجود در روستا یکی از ایرادهای ارزیابان یونسکو بوده که منظر رو مخدوش کرده و هرچند ساماندهی آنها شروع شده اما نیازمند تزریق اعتبار و تسریع در اجراست. سنگفرش روستا نیز از دیگر اقدامات در دست اجراست که انتظار می رود زودتر تمام شود.