الف) منابع کهن در این کتاب‌ها در مورد حتمی بودن خروج مهدی (عج) روایات زیادی نقل کرده‌اند که به مواردی پرداخته و اشاره می شود. 

1- خروج مردی از اهل‌بیت(ع)
۱. اگر از عمر دنیا بیش از یک روز نمانده باشد، خداوند آن روز را طولانی می‌کند تا آن‌که مردی از اهل‌بیتم مبعوث شود که اسم او اسم من است. او زمین را از قسط و عدل پر می‌کند، همان‌گونه که از ظلم و جور پر شد. 
۲. دنیا به پایان نمی‌رسد تا آن‌که مردی از اهل‌بیتم بر عرب حکومت کند که اسم او اسم من است. 
۳. اگر از عمر روزگار فقط یک روز مانده باشد، خداوند مردی از اهل‌بیتم را مبعوث می‌کند که زمین را پر از عدل کند، همان‌گونه که پر از ستم شد. 
روایت‌های مزبور از رسول خدا(ص) نقل شده است و معنای آنها - چنانچه خوانندگان محترم نیز متوجه‌اند - این است که خروج مردی ازاهل‌بیت پیامبر(ع)حتمی است نه آن‌که یک روزازعمردنیامانده واو یک روزه دنیا را پر ازعدل وداد می‌کند.

۲ - مهدی(عج) از اهل‌بیت(ع)
روایات قسمت اوّل این فصل با صراحت می‌گوید که مهدی(عج) از اهل‌بیت رسول خدا(ص) می‌باشد. حال به روایات دیگری که آن حضرت را از اهل‌بیت(ع) می‌داند نگاهی می‌افکنیم: «المهدی منّا اهل البیت».
پیامبر اکرم (ص) فرموده است: «ما اهل بیتی هستیم که خداوند برای ما آخرت را بر دنیا برگزیده است و همانا اهل‌بیت من بعد از من سختی‌ها دیده و از وطن رانده می‌شوند تا آن‌که قومی از ناحیه مشرق پیدا می‌شوند که با آنها پرچم‌های سیاه است و طلب خیر (و حقّ) می‌کنند و به آنها داده نمی‌شود. آنان می‌جنگند و آنچه را که خواستند به آنها می‌دهند و نمی‌پذیرند تا آن‌که آن (حکومت) را به مردی از اهل‌بیتم (یعنی حضرت مهدی(عج)) می‌دهند و او آن (یعنی زمین) را پر از قسط و عدل می‌کند همان‌گونه که دیگران آن را پر از ظلم و جور کردند. پس هرکه آن زمان را درک کرد به طرف آنها برود، ولو چهار دست و پا بر روی برف و یخ».

۳ - مهدی از نسل  فاطمه(س)
(المهدی من ولد فاطمه). این روایت را که می‌فرماید: «مهدی (عج) از فرزندان فاطمه(س) است»امّ‌سلمه ازرسول خدا(ص) نقل کرده است.همین روایت با همین سند به این عبارت نیز آمده است: (المهدی من عترتی من ولد فاطمه). یعنی مهدی(عج) از عترتم و از فرزندان فاطمه (س) است.حال باتوجه به آنچه که گذشت و فهمیدیم که صاحبان کتاب‌های شش‌گانه صحیح  اهل سنت (از جمله ابن‌ماجه) پذیرفتند که اولا مهدی (عج) از اهل‌بیت رسول خدا (ص) بوده و ثانیا از فرزندان فاطمه زهرا (س) می‌باشد، به یک روایت از سنن ابن‌ ماجه نظری می‌افکنیم. او از انس بن مالک و انس از رسول خدا (ص) چنین روایت می‌کند:(هرچه می‌گذرد، امور مردم سخت‌تر شده، دنیا به آنان پشت کرده، مردم بخیل‌تر می‌شوند و ساعت (شاید مراد ساعت قیامت باشد نه ساعت ظهور امام زمان (عج) ) فرا می‌رسد.

۴ - یاران مهدی (عج)
یخرج ناس من المشرق فیوطّئون للمهدی یعنی سلطانه. رسول گرامی اسلام (ص) فرموده است: مردمی از مشرق خروج می‌کنند و زمینه را برای مهدی (عج) (یعنی حکومت او) فراهم می‌کنند.
یخرج رجل من وراء النّهر یقال له الحارث بن حرّاث، علی مقدّمته رجل یقال له منصور، یوطّیء او یمکّن لآل محمّد (ص) کما مکّنت قریش لرسول اللَّه وجب علی کل مؤمن نصره او قال «اجابته» علی (ع) از رسول گرامی اسلام (ص) روایت می‌کند که فرمود: مردی از آن طرف رود (شاید مراد، دجله یا فرات باشد) خروج می‌کند که به او «حارث بن حرّاث» گویند. پیشرو لشگرش مردی است به نام «منصور» که زمینه را برای حکومت آل محمّد (ص) فراهم می‌کند. همان‌گونه که قریش برای رسول خدا (ص) کردند. بر هر مؤمنی واجب است او را یاری کند (یا آن‌که گفته:) «دعوتش را اجابت کند».
 
۵ - حضرت عیسی(ع) و حضرت مهدی(عج)
کیف انتم اذا نزل ابن‌مریم فیکم و امامکم منکم. رسول گرامی اسلام (ص) می‌فرماید: چگونه خواهید بود آن‌گاه که پسر مریم(ع) در میان شما بیاید و امام شما از شما باشد!
... فینزل عیسی بن مریم فیقول امیرهم: تعال صلّ لنا. فیقول: لا. انّ بعضکم علی بعض امراء تکرمة اللَّه هذه الامّة. 
این روایت را ابن‌ماجه نیز‌ اندکی مفصل‌تر در ضمن حدیثی طولانی که تقریبا چهار صفحه از کتاب را به خود اختصاص داده، نقل کرده است. 
یعنی: ...سپس عیسی بن مریم(ع) نازل می‌شود.امیرآنها به اومی‌گوید:بیا وبرای ما نماز بخوان (یعنی به‌عنوان امام جماعت) او می‌گوید: خیر، همانا بعض از شما بر بعض دیگر امیر می‌باشید به خاطر این‌که خداوند این امّت را گرامی داشته است.
این دو حدیث به‌خوبی نشان می‌دهد که هنگام نزول عیسی بن مریم (ع) امام او کسی دیگر است که باتوجه به روایات گذشته او جز حضرت مهدی، صاحب الزّمان (صلوات‌اللَّه‌علیه وعجّل‌اللَّه‌فرجه) نیست.

۶ - سخن از نشانه‌ها 
از روایات اهل‌بیت(ع) چنین می‌فهمیم که دو دسته نشانه برای ظهور امام زمان(عج) به وقوع خواهد پیوست. دسته اول نشانه‌های عامّی که تا این زمان می‌توان ادعا کرد همه آنها به وقوع پیوسته است. دسته دوم معروف است به علائم حتمیه ظهور و آن پنج علامت است:
۱ - خروج سفیانی.
۲ - صیحه آسمانی.
۳ - کشته‌شدن نفس زکیه.
۴ - خسف بیداء
۵ - خروج یمانی.
تعبیر پنج نشانه فوق به علائم حتمیه، از خود روایات اتّخاذ شده است.
اهل سنت مساله خروج سفیانی و خسف بیداء را در روایات خویش نقل کرده‌اند.
در فصل بعد که گفتار بعض دانشمندان اهل سنت را می‌خوانیم از خروج سفیانی نیز سخن خواهیم گفت.

ب) منابع اهل سنت بعد از قرن ششم:
   
1-  حاکم نیشابوری
حاکم نیشابوری، الامام الحافظ ابوعبداللَّه محمد بن عبداللَّه، متوفّای ۴۰۵ هجری، در جزء چهارم کتاب معروفش «المستدرک علی الصّحیحین» احادیث متعدّدی درباره حضرت مهدی (عج) دارد که در آنها حضرتش از اهل‌بیت پیامبر (ص) و از فرزندان فاطمه (س) معرفی شده و او است که جهان را پر از عدل و داد می‌کند.ما در آخر فصل قبل به دو حدیث، درباره خسف بیداء و خروج سفیانی - اشاره کردیم، اینک حدیثی دیگر:(عن ابی سعید خُدری (رض) قال: قال رسول‌اللَّه: «لاتقوم السّاعة حتّی تملا الارض ظلماً و جوراً و عدواناً ثمّ یخرج من اهل بیتی من یملاها قسطاً و عدلاً کما ملئت ظلماً و عدواناً»). 
یعنی: ساعت (مراد ساعت ظهور است نه ساعت قیامت)
بر پا نمی‌شود تا آن‌که زمین پر از ظلم و جور و تعدّی شود، سپس از اهل‌بیتم کسی خروج می‌کند که آن را پر از عدل و داد می‌کند، همان‌گونه که پر از ظلم و جور شد.

متن کامل یادداشت را در «جام‌جم آنلاین »بخوانید