اگر در گذشته زیورآلات تنها مختص بانوان بود، امروزه بسیاری از آقایان نیز تمایل دارند تا با استفاده از اقلامی شیک، استایل خود را تکمیل کنند. اما برای مردان مسلمان، این موضوع تنها یک بحث مد و فشن نیست؛ بلکه پای احکام الهی و دستورات شرعی در میان است. یکی از چالشبرانگیزترین سوالات در این حوزه مربوط به طلا سفید برای مرد است.
بسیاری از افراد تصور میکنند که حرمت طلای مردانه تنها محدود به طلای زرد است و تغییر رنگ آن، حکم را تغییر میدهد. در این مقاله قصد داریم بهصورت کاملا تخصصی و صرفا از منظر فقهی و شرعی به این پرسش پاسخ دهیم که استفاده از طلای سفید برای مرد چه حکمی دارد؟ و نظر مراجع عظام تقلید در این باره چیست.
ماهیت طلای سفید و تفاوت آن با پلاتین
پیش از آنکه به سراغ حکم شرعی برویم، باید موضوعشناسی دقیقی داشته باشیم. در فقه، موضوع تعیینکننده حکم است. وقتی صحبت از طلای مردانه میشود، باید بدانیم دقیقا درباره چه فلزی صحبت میکنیم.
طلای سفید در واقع همان طلای زرد عنصر Gold با نماد Au است که با فلزات سفیدرنگی مانند نیکل، پالادیوم یا نقره ترکیب شده و در نهایت با لایهای از رودیم روکش میشود تا درخشندگی سفید پیدا کند. بنابراین، ماهیت و ذات آن، همان طلا است. اما فلز دیگری به نام پلاتین (Platinum) وجود دارد که فلزی کاملا متفاوت است و هیچ ربطی به طلا ندارد. دانستن این تفاوت کلیدی است؛ زیرا بسیاری از آقایان هنگام خرید طلا آنلاین از تکنولایف یا سایر فروشگاههای معتبر، ممکن است به دلیل شباهت ظاهری، این دو را با هم اشتباه بگیرند.
حکم کلی: آیا طلا سفید برای مرد حرام است؟
در دین مبین اسلام، استفاده از طلا برای مردان به هر شکلی که باشد (انگشتر، گردنبند، بند ساعت، عینک و...) حرام است. حال سوال اصلی اینجاست: آیا طلا سفید برای مرد حرام است یا خیر؟
پاسخ صریح و مشترک بین اکثر مراجع تقلید این است: بله، حرام است.
از آنجایی که طلای سفید صرفا اصطلاحی بازاری برای همان طلای زردی است که رنگش تغییر کرده، حکم آن هیچ تفاوتی با طلای زرد ندارد. فقها معتقدند که تغییر رنگ، ماهیت شی را عوض نمیکند. بنابراین اگر انگشتر یا گردن بند طلا که خریداری کردهاید از جنس طلا (با هر عیاری) باشد و فقط رنگ آن سفید شده باشد، پوشیدن آن برای مرد حرام و گناه محسوب میشود.
بررسی نظرات مراجع عظام تقلید
برای اطمینان بیشتر، بیایید نگاهی دقیقتر به فتاوای مراجع بزرگ شیعه بیندازیم تا ببینیم حکم طلا سفید برای مرد در رسالههای عملیه چگونه بیان شده است:
۱- نظر حضرت امام خمینی (ره)
ایشان معتقد بودند که اگر فلزی که طلای سفید نامیده میشود، همان طلای زرد باشد که با مخلوط کردن موادی رنگ آن را سفید کردهاند، استفاده از آن برای مردان حرام است. اما اگر پلاتین باشد (که فلزی متفاوت است)، اشکالی ندارد.
۲- نظر مقام معظم رهبری (آیتالله خامنهای)
در پاسخ به استفتائات ایشان آمده است: اگر چیزی که طلای سفید نامیده میشود، همان طلای زرد است که بر اثر مخلوط کردن مادهای، رنگ آن سفید شده، حرام است؛ ولی اگر عنصر طلا در آن به قدری کم باشد که عرفا به آن طلا نگویند، مانعی ندارد. همچنین ایشان تاکید دارند که پلاتین طلا نیست و فلز دیگری است، لذا استفاده از آن برای مردان حلال است.
۳- نظر آیتالله مکارم شیرازی
ایشان تصریح کردهاند: زینت به طلا برای مردان، به هر رنگی که باشد (زرد، سفید، سرخ) جایز نیست. اما استفاده از پلاتین که فلز دیگری است اشکال ندارد. ایشان تاکید دارند که بسیاری از مردم پلاتین را با طلای سفید اشتباه میگیرند، در حالی که طلا سفید برای مرد حرام است اما پلاتین حلال است.
۴- نظر آیتالله سیستانی
ایشان نیز پوشیدن طلا (حتی طلای سفید) را برای مردان حرام میدانند و نماز خواندن با آن را باطل میشمارند. اما زنجیر یا انگشتر پلاتین را بلامانع میدانند.
جزئیات و شرایط خاص در حکم شرعی
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که یک دستنبد طلا هدیه گرفته باشید که فروشنده ادعا کرده طلای سفید است و مشکلی ندارد. در اینجا باید به چند نکته ظریف فقهی توجه کنید:
- قصد زینت یا عدم آن: برخی آقایان تصور میکنند اگر طلا را زیر لباس پنهان کنند (مانند گردنبند) یا قصد زینت نداشته باشند (مثلا حلقه ازدواج را فقط برای نشان دادن تاهل دست کنند)، مشکل حل میشود. اما طبق نظر اکثر فقها، استفاده از طلا برای مردان مطلقا حرام است، خواه آشکار باشد و خواه پنهان، خواه به قصد زینت باشد و خواه نباشد.
- مدت زمان استفاده: سوال دیگری که مطرح میشود این است که آیا استفاده کوتاهمدت، مثلاً فقط برای چند دقیقه سر سفره عقد، جایز است؟ پاسخ منفی است. طلا سفید برای مرد حرام است و مدت زمان استفاده (یک دقیقه یا یک عمر) تاثیری در اصل حکم ندارد.
- نماز با طلای سفید: یکی از عواقب شرعی استفاده از طلا برای مردان، باطل شدن نماز است. اگر مردی با انگشتر یا گردنبند طلای سفید نماز بخواند، نماز او باطل است و باید قضا شود. اما اگر پلاتین باشد، نماز صحیح است.
راههای تشخیص و جایگزینهای شرعی
با توجه به اینکه تشخیص ظاهری طلای سفید از پلاتین و نقره دشوار است، آقایان باید هنگام خرید دقت زیادی داشته باشند. معمولا در فاکتور خرید و یا حکاکی داخل انگشتر، عیار و نوع فلز مشخص میشود.
- طلا :(Gold) با کدهای مثل ۷۵۰ (۱۸ عیار) مشخص میشود.
- پلاتین :(Platinum) با کدهای Pt۹۰۰ یا Pt۹۵۰ مشخص میشود.
- نقره :(Silver) با کد ۹۲۵ شناخته میشود.
اگر قصد خرید هدیه برای همسر خود را دارید، میتوانید انواع زیورآلات طلا را بخرید و هیچ منع شرعی برای استفاده بانوان وجود ندارد. اما برای آقایان، بهترین جایگزینها عبارتاند از:
- نقره: که در اسلام برای مردان مستحب است (بهویژه انگشتر عقیق با رکاب نقره).
- پلاتین: که فلزی گرانبها و مقاومتر از طلا است و منع شرعی ندارد.
- تنگستن و استیل: که برای استفاده روزمره مناسب هستند.
جمعبندی
طلا سفید برای مرد همان حکم طلای زرد را دارد و استفاده از آن، ساخت آن برای استفاده مردان و خرید و فروش آن به قصد استفاده آقایان، جایز نیست. آنچه که در بین عوام به عنوان حلال بودن طلای سفید شایعه شده، ناشی از خلط مبحث بین طلای سفید (آلیاژ طلا) و پلاتین (فلز غیر طلا) است. بنابراین، اگر شما به عنوان یک مرد مسلمان مقید به رعایت آداب شرعی هستید، باید از هرگونه زیورآلاتی که عنصر طلا در آن به کار رفته است دوری کنید و برای زینت، به سراغ گزینههای حلالی مانند نقره یا پلاتین بروید. رعایت این نکته نهتنها پایبندی به اصول دینی را نشان میدهد، بلکه از نظر صحت عبادت (نماز) نیز حائز اهمیت است.