همزمان با ایام فرخنده دهه فجر انقلاب اسلامی و در طلیعه جشنهای نیمه شعبان، نشست علمی و هماندیشی ارزشمندی با عنوان «مهدویت در روایات نبوی با تأکید بر منابع فریقین»، به میزبانی «پژوهشکده مهدویت و آیندهپژوهی» وابسته به «پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی» برگزار گردید. این رویداد علمی با هدف تعمیق مباحث تخصصی، بررسی نقاط اشتراک و تقویت همگرایی اسلامی در پرتو آموزه امیدبخش مهدویت، با مشارکت جمعی از علمای برجسته اهل سنت و پژوهشگران حوزه مهدویت شکل گرفت.
سخنرانی آغازین: معرفی ظرفیتهای پژوهشگاه و تأکید بر اشتراکات
در ابتدای این نشست، استاد حسین الهی نژاد، معاون محترم پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ضمن خوشآمدگویی گرم به علمای حاضر، به معرفی جامع ظرفیتها، دستاوردها و منشورات گسترده پژوهشگاه در حوزههای مختلف علوم اسلامی و انسانی پرداختند.
سپس، ایشان با ورود به بحث اصلی نشست، بر ویژگیهای مشترک و مورد اتفاق آموزه مهدویت میان فریقین تأکید کردند. الهینژاد خاطرنشان ساخت که سه رکن اساسی در متون روایی هر دو مذهب بزرگ اسلامی با قوت به چشم میخورد: ۱. اصل ظهور منجی از تبار پیامبر اکرم (ص)، ۲. همنام بودن ایشان با نبی مکرم اسلام، و ۳. مأموریت جهانی ایشان برای استقرار قسط و عدل. این اشتراکات بنیادین، زمینهای مستحکم برای تحقق وحدت و همگرایی عملی در جهان اسلام فراهم میآورد.
محور اول: محبت به اهل بیت و حلقه اتصال مهدویت
سخنران بعدی این نشست، جناب «شیخ محمد صدیق فهیمی، امام جمعه محترم سرو بندرعباس» بودند. ایشان دغدغههای قلبی خود را در باب جایگاه رفیع اهل بیت پیامبر(ص) و ضرورت مودت و محبت نسبت به ایشان ابراز داشتند. شیخ فهیمی تأکید کردند که محبت به خاندان رسالت، جزئی جداییناپذیر از ایمان اسلامی است و باید در عمل و اندیشه مسلمانان متجلی شود. وی همچنین ارتباط اعتقاد به حضرت مهدی(عج) به عنوان یکی از اعضای برجسته این خاندان مطهر را حلقهای حیاتی در زنجیره محبت اهل بیت(ع) دانست که میتواند قلوب مسلمین را به یکدیگر نزدیکتر سازد.
محور دوم: مهدویت؛ باوری اصیل در منابع اهل سنت
در ادامه، جناب «آخوند ناصر قزل، امام جمعه محترم شهر قازان استان گلستان» به تبیین ویژگیهای کلامی و حدیثی مهدویت از منظر علمای طراز اول اهل سنت پرداختند. ایشان با استناد دقیق به منابع معتبر حدیثی اهل سنت، از جمله صحاح و سنن، به بررسی روایاتی پرداختند که شهرت قوی بر حتمیت ظهور حضرت مهدی (عج) دارند. تحلیل ایشان بر این نکته متمرکز بود که اعتقاد به مهدی موعود، یک باور ریشهدار و اصیل اسلامی است و نباید آن را به عنوان یک آموزه مختص به مذهب تشیع تلقی نمود.
محور سوم: مهدویت به مثابه پارادایم وحدتبخش
سپس، جناب «دکتر امامی، امام جمعه محترم مهاباد» به بررسی «ظرفیتهای تقریبی آموزه مهدویت» در جهان اسلام پرداختند. ایشان مهدویت را نه یک نقطه افتراق، بلکه یک «پارادایم وحدتبخش» توصیف کردند که میتواند مسلمانان را حول یک افق مشترک و امید به آیندهای روشن متحد سازد. به بیان دکتر امامی، انتظار برای تحقق عدالت جهانی به دست منجی موعود، یک فصل مشترک راهبردی برای مقابله با چالشهای فراروی امت اسلامی، از جمله ظلم جهانی و تهاجم فرهنگی، محسوب میشود.
محور چهارم: تمایز مهدویت اسلامی در میان ادیان
سخنران پنجم این نشست، جناب «دکتر مولوی واحد بخش شنبه زهی، امام جمعه محترم سر سوره سیب و سواران»، با یادآوری مفهوم «منجی موعود» در ادیان ابراهیمی و حتی سایر ادیان بزرگ جهان، به تبیین ویژگیهای ممتاز آموزه مهدویت در اسلام پرداختند. ایشان خاطرنشان کردند که اگرچه باور به یک رهاییبخش در آخرالزمان یک باور جهانی است، اما اسلام (اعم از شیعه و سنی) با ارائه مشخصات دقیق، نسب خانوادگی، و ویژگیهای حکومت آن منجی، تصویری بسیار شفاف و مستند از این آینده ارائه میدهد که در کمتر آموزهای یافت میشود. این ویژگیها، باور به مهدویت را از یک آرزوی مبهم به یک دکترین راهبردی و عملیاتی تبدیل میکند.
محور پنجم: کارکردهای اجتماعی و تمدنی انتظار
در بخش دیگری از این نشست، جناب «دکتر علیزاده موسوی» به «کارکردهای اجتماعی و تمدنی آموزه مهدویت» در جامعه اسلامی پرداختند. ایشان بیان داشتند که این آموزه کارکردهای مهمی همچون «هویتآفرینی» برای امت اسلامی، «امیدبخشی» و ایجاد پویایی در جامعه، «ترویج فرهنگ عدالتخواهی» و «ایجاد آمادگی دائمی برای اصلاح فرد و جامعه» را به همراه دارد. از منظر ایشان، جامعهای که منتظر یک مصلح جهانی است، نمیتواند نسبت به بیعدالتیها و فسادهای پیرامون خود بیتفاوت باشد و این خود یک موتور محرکه قدرتمند برای تحولات مثبت اجتماعی است.
جمعبندی و پیشنهادهای راهبردی
در پایان این نشست پربار، حجت الاسلام محمود ملکیراد، مدیر پژوهشکده مهدویت و آیندهپژوهی، ضمن تشکر صمیمانه از حضور و مشارکت فعال علمای اهل سنت، به جمعبندی مباحث مطرح شده پرداختند. ایشان بر ضرورت تبدیل این هماندیشیها به یک جریان علمی مستمر تأکید نموده و پیشنهاداتی را برای همکاریهای مشترک در آینده ارائه نمودند که شامل موارد زیر است:
1. تدوین متون مشترک: تألیف کتب تخصصی در حوزه مهدویت با مشارکت اندیشمندان فریقین.
2. نگارش مقالات علمی-پژوهشی: انجام پژوهشهای تطبیقی و انتشار آن در مجلات معتبر علمی.
3. برگزاری نشستهای تخصصی و کرسیهای نظریهپردازی: تداوم گفتگوهای علمی برای رفع شبهات و تعمیق دانش مشترک.
ایشان ابراز امیدواری کردند که این نشست، سرآغازی برای همکاریهای گستردهتر و عمیقتر در راستای تبیین علمی و وحدتآفرین آموزه مهدویت در جهان اسلام باشد.