در حالی که محققان به دنبال راههای مؤثر و کمهزینه برای حمایت از سلامت مغز هستند، یک عنصر طبیعی توجه محافل علمی را به خود جلب کرده است؛ آب. «نظریه ذهن آبی» مبتنی بر آب که با شواهدی از علوم اعصاب، روانشناسی و سلامت محیط زیست پشتیبانی میشود، نشان میدهد که چگونه آب میتواند به بازسازی مغز، کاهش استرس و بهبود خلق و خو کمک کند.
نظریه ذهن آبی چیست؟
نظریه ذهن آبی توسط زیستشناس والاس جی. نیکولز ابداع شد. این زیستشناس در کتاب خود اصطلاح «ذهن آبی» را به عنوان یک حالت ذهنی سطح پایین، آرام اما متمرکز که افراد در آب تجربه میکنند، معرفی میکند. این حالت ذهنی میتواند با حضور افراد در آب دریا، استخر و وان حمام ایجاد شود. این نظریه نشان میدهد که قرار گرفتن در آب، روی آب، زیر آب یا صرفا نزدیک آب، وضعیت مغز را به حالت ملایم مراقبه و ترمیمی تغییر میدهد. به گفته نیکولز، نظریه ذهن آبی در مقابل «ذهن قرمز» که نشان دهنده استرس است و «ذهن خاکستری» که نشان دهنده اضطراب است، قرار دارد.
آنچه علم از ذهن آبی میگوید
بر اساس گزارش ساینس دایرکت، آب دارای فیزیولوژی بازیابی استرس است. تماشا کردن یا نزدیک بودن به آب، نشانگرهای فیزیولوژیکی استرس را کاهش میدهد، ضربان قلب، فشار خون و هورمون کورتیزول را پایین میآورد و فعالیت پاراسمپاتیک را افزایش میدهد. در برخی مطالعات آزمایشگاهی نشان داده شده که قرار گرفتن در معرض آب برای مدت کوتاه، حتی کمتر از ۲ دقیقه ، باعث کاهش ضربان قلب و فشار خون میشود.
همچنین، مطالعات نشان میدهند که تمایل ذاتی انسان به محیطهای طبیعی و تجربه شگفتی در مکانهای آبی زیبا، ارتباط اجتماعی، رفتار اجتماعی و عاطفه مثبت را تقویت میکند، عواملی که از سلامت روان پشتیبانی میکنند.
شواهد به طور مداوم ایده مربوط به نظریه «ذهن آبی» را تأیید میکنند. مزایای فیزیولوژیکی و روانی کوتاهمدت، مداوم و قابل تکرار برای قرار گرفتن در معرض فضای آبی وجود دارد و مطالعات جمعیتی مزایای تجمعی را نشان میدهد.
چطور تئوری ذهن آبی را پیاده کنیم؟
اگر شما کسی هستید که در نزدیکی منبع آب زندگی میکنید، احتمال زیادی وجود دارد که این اثرات را ناخودآگاه تجربه کرده باشید. قدم زدن، شنا کردن (تحت نظر مربی) میتواند اثرات آرامشبخشی داشته باشد.
حتی برای کسانی که به طور منظم به منابع آب طبیعی دسترسی ندارند، قرار گرفتن در معرض آب در استخر یا وان حمام نیز میتواند مفید باشد. تماشای آب در رودخانه یا دریا، گوش دادن به صدای دریا یا باران، یا گذراندن چند دقیقه آرام در نزدیکی یک فواره میتواند حس آرامش و تنظیم مجدد ذهنی را به همراه داشته باشد. گنجاندن این لحظات در زندگی روزمره ممکن است به مقابله با استرس، بهبود تمرکز و حمایت از تعادل عاطفی در دنیایی که به طور فزایندهای بیش از حد تحریک میشود، کمک کند.