در شرایطی که رئیسجمهوری آمریکا میکوشد سوار بر امواج ناوگان نظامی که آن را «زیبا» میخواند، فشارها بر جمهوری اسلامی ایران را برای تسلیم مقابل خواستههایش به نهایت ممکن برساند، تردیدهای واشنگتن برای دست زدن به هر اقدام و اجرای هر سناریویی انکارناپذیر است.
در این فضا، رهبران مقاومت لبنان از تنها نبودن ایران میگویند و یمنیها ناوهای آمریکایی را در تیررس خود میبینند.
در بحبوحه رزمایش نظامی آمریکا در خلیج فارس، دولتهای منطقه مکررا نگرانی و مخالفتشان با اقدام نظامی علیه ایران را بیان میدارند و از میانجیگری و رایزنیهایشان میان دو طرف سخن میگویند.
در این فضا، پژوهشگر ایرنا گفتوگوهایی با کارشناسان مسائل منطقه داشته که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
آمریکا در خلیج فارس چه میخواهد؟
به گفته «جعفر قنادباشی»، در حال حاضر از مذاکره عبور کردهایم و آمریکاییها در صددند که به ایران ضربه کاری بزنند. البته این اقدام، بزرگترین اشتباهی است که ممکن است یک دولت انجام دهد. آمریکاییها احساس میکنند طی ۴۷ سال گذشته همه مسیرهای سیاسی را در قبال جمهوری اسلامی پیمودهاند و هر ایدهای که داشتند، نتوانست منجر به تضعیف نظام اسلامی شود.
این کارشناس مسائل منطقه میافزاید: ایران طی دو سال و نیم گذشته یک عقبه جهانی پیدا کرده و این برای صهیونیستهای دوستدار آقای ترامپ و آمریکا خیلی سنگین است. ما طرفداران نخبگانی در جهان داریم و نکته جالب این است که تهدیدات نظامی آمریکاییها باعث گسترش این عقبه شده است؛ یعنی ما بدون اینکه تبلیغاتی انجام دهیم، در راس قهرمانان آزادیبخش جهان قرار گرفتیم.
«دنیا در حال گذار است. مقامات اروپایی میگویند دنیا از شرایط تک قطبی و چند قطبی عبور کرده و وارد یک گذرگاه جدیدی شده است و در حال انتقال به یک شرایط جدیدی است. در این شرایط با تبلیغاتی که آمریکا به صورت اشتباه علیه ما انجام میدهد ما در راس آزادیخواهان قرار گرفتهایم. آمریکاییها به این نتیجه رسیدهاند که ایران توانمندی نظامی قابل ملاحظه، قابلیت تمدنسازی و چهره معنوی بسیار جذابی دارد و میخواهند هستههای اولیه چنین توانمندیهایی را از بین ببرند، ولی نتوانستند.»
جعفر قنادباشی کارشناس مسائل خاورمیانه
این کارشناس میگوید: آمریکا میخواهد هژمونی و تسلط خود را بر جهان حفظ کند و قدرت مخالفی نداشته باشد و چون ایران مخالف حضور آمریکا در منطقه است، تمام تدابیری را که باید علیه ایران انجام دهد انجام داده است. آمریکا بالاترین درصد تبلیغات را از طریق شبکههای جهانی و بالاترین فشار اقتصادی را برای انزوای ایران به کارگرفت اما نتوانست به نتایج مورد نظر خود دست پیدا کند و اکنون که در این راه ناکام ماند، میخواهد از طریق نظامی وارد شود. در این صورت، آمریکاییها دو ضربه خواهند خورد: یکی ضربه نظامی دریافت خواهند کرد که باورنکردنی است و نکته مهمتراین است که ایران در یک قطب جهانی قرار میگیرد.
حساب و کتابهای ترامپ در مواجهه با ایران
«محمدصالح صدقیان» دیگر کارشناسی که درباره شرایط جدید منطقه و رویدادهای آن پاسخگوی پرسشهای پژوهش ایرنا شده است، میگوید: اظهارات ترامپ از لحاظ قواعد و عرف بینالمللی دخالت آشکار در مسائل داخلی ایران، به عنوان یک کشور مستقل است. متاسفانه وقتی ترامپ در رفتاری ماجراجویانه وارد ونزوئلا شد، هیچ کدام از مجامع بینالمللی انتقاد و واکنش جدی نسبت به ربودن مادرو رئیسجمهور ونزوئلا نداشتند.
آمریکا عضو دائم شورای امنیت است و باید به قواعد بینالملل پایبند باشد، اما با اقدامات خلاف عرف میخواهد قواعد جدید پیاده کند و حتی کشورهای اروپایی نسبت به این اقدامات راضی نیستند و جامعه بینالمللی هم باید نسبت به این قضایا واکنش جدی نشان دهد. در روزهای گذشته مساله ونزوئلا پیش آمد و الان هم در مورد ایران اظهار نظر میکند و فردا هم در امور داخلی دیگر کشورها اظهار نظر میکند. باید نهادهای بینالمللی برای اقدامات ترامپ حد و اندازهای تعیین کنند.
این تحلیلگر تحولات خاورمیانه ادامه میدهد: حمایت ترامپ از اغتشاشگران در ایران مساله بسیار مهمی است و میتواند امنیت کشور را دچار آسیب جدی کند. واکنش نهادهای بینالمللی نسبت به این قضایا باید فراتر از بیانیه باشد. ترامپ محاسبات اشتباهی نسبت به وضعیت داخلی ایران دارد و تیم مشاوره وزارت دفاع آمریکا هم کشور ایران را دست کم گرفتند و نمیدانند که ۲۲ دی ماه در ایران چه گذشت. در شهر تهران و بقیه شهرهای ایران مردم در حمایت از نظام اسلامی و محکوم کردن اقدامات تروریستها به خیابان آمدند و نشان دادند که عاشق ایران هستند. حضور میلیونها نفر در خیابانها پیام مهمی به جهان داد و نشان داد که آنها همچنان پای نظام و انقلاب هستند.
خود ترامپ هم در اظهاراتی بیان داشت من اطلاعات کاملی در مورد اعتراضات در ایران ندارم، اما این حضور پیام مهمی برای کل جهان بود. کشورهای منطقه و جهان باید بدانند که ملت ایران به این سادگی نمیتوانند نظارهگر اقدامات ترامپ باشد.
محمدصالح صدقیان تحلیلگر مسائل منطقه
بازیگران منطقهای و قدرتهای شرقی چه خواهند کرد؟
به گفته قنادباشی، روسیه و چین به هیچ وجه خواستار کامیابی آمریکا در مواجهه با ایران نیستند و لذا در این صحنه حداکثر توانمندیشان را به کار خواهند برد. هر پیروزی برای ترامپ میتواند مداخلهجوییها آمریکا را در چین و روسیه بیشتر کند. به همین خاطر پکن و مسکو حداکثر تلاش خود را انجام میدهند تا آمریکا نتواند در قبال ایران به خواستههای خود برسد. این دو کشور قدرتمند، مخالف حمله نظامی آمریکا هستند و این در تحولات بینالمللی خیلی مهم است.
وی میافزاید: این دو قدرت حداکثر توان خود را به شیوههای مختلف دیپلماتیک، اطلاعاتی و ماهوارهای در حمایت از ایران به کار میگیرند تا آمریکا از رویارویی مستقیم با ایران پرهیز کند. در مقایسه با قدرتهای شرقی، قدرتهای منطقهای مانند عربستان و ترکیه بسیار آسیبپذیرند و کوشش میکنند در صحنه علنی خودشان را بیطرف نشان دهند. این بازیگران مشکلات متعددی دارند و سعی میکنند در صورت بروز جنگ بین ایران و آمریکا اعلام بیطرفی کنند.
صدقیان درباره رویکرد سایر بازیگران به رویارویی تهران و واشنگتن بیان میدارد: روسیه اعلام کرده که با جمهوری اسلامی همراه است و ملت ایران هم روی پای خود ایستاده و نیاز چندانی به دیگر کشورها ندارد و چین هم در این قضایا همراه و هماهنگ با مردم ایران است. عربستان و ترکیه هم نسبت به وضعیت موجود در قبال ایران انتقاد دارند چون تنش در منطقه منجر به آشوب و درگیری میشود و میتواند امنیت انرژی جهان را با مشکلات جدی مواجه کند.
همسازی و ناهمسازی اهداف آمریکا و اسرائیل در مواجهه با ایران
صدقیان در پاسخ به پرسشی در خصوص اهداف تلآویو و دولت ترامپ در رویارویی با ایران بیان میدارد: هدفهای ترامپ با نتانیاهو در قبال ایران متفاوت است. نتانیاهو به دنبال فروپاشی جمهوری اسلامی است و میخواهد این فروپاشی به تجزیه ایران هم منجر شود اما ترامپ میخواهد با فشار به ایران وضعیت مذاکره بهتری داشته باشد. در این فضا کشوری چون عمان به دنبال وساطت و میانجیگری میان تهران- واشنگتن است و هیچ کدام از کشورهای منطقه خواهان درگیری و تنش در خاورمیانه نیستند. احتمال میرود هدف دولت ترامپ در قبال ایران به وضعیت مذاکرات برگردد.
به گفته قنادباشی، اسرائیل راهبردی را برای از میان بردن همه توانمندیهای جهان اسلام به کار میبرد و میخواهد در هر کشور اسلامی که ارتشی و نیروی مسلحی وجود داشته باشد آن را نابود کند. خلع سلاح جهان اسلام، خط مشی راهبردی صهیونیستها بوده است و مساله دیگر این است که وظایف توراتی در برخورد با ایران برای خود قائلند و یک ماموریت آخرالزمانی را برای خودشان تعریف کردند.
چه باید کرد؟
به گفته صدقیان، پیامی که ملت ایران در روز ۲۲ دی ماه برای جهان مخابره کرد پیام قاطعی بود. ملت ایران روی منافع ملی خود ایستادهاند و با جدیت برای توسعه و پیشرفت کشور تلاش خواهند کرد و اظهارات ترامپ هم نمیتواند خللی در اراده این مردم به وجود آورد.
قنادباشی در همین ارتباط بیان میدارد: ما عاقلانهترین رفتاری را که ممکن بوده داشتهایم . یکی از اقداماتی که واقعا صورت گرفت، آگاهی عمومی مردم ماست و چیزی که آنها باور نمیکنند یعنی چیزی که الان ما را نجات میدهد این است که مردم ما در صحنه هستند. بر اثر جنایاتی که اسرائیل و آمریکا در غزه انجام داد، جبهه بسیار وسیعی در ایران علیه صهیونیستها ایجاد شده است. دو چیز که سبب شد آگاهی عمومی و وحدت عمومی ایجاد شود تحولات غزه و کشتارهای اخیر در ایران بود.
افزایش توانمندی موشکی ما هوشمندانهترین اقدامی بود که انجام دادیم. جوانان ما به دلیل سیاستهای عاقلانه در افزایش توانمندی نظامی ایران نه تنها از جنگ نمیترسند بلکه انگیزه و نشاط برای جنگ دارند که ما ضربه کاری به آمریکا بزنیم. امنیت کشور ما متکی بر دانش و توان داخلی است و لذا این قابلیت را داریم که در هر نقطهای بهترین ضربه را بزنیم. سیاست منطقهای ما هوشمندانه و عاقلانه بود و با آگاهسازی مردم در تحولات غزه باعث شد که محبوب جهان شویم.
اگر آمریکا اقدام نظامی علیه ایران انجام دهد مردم ما مستحکمتر میشوند. اگر ما قواعد کلی را نگاه کنیم، میبینیم آلمان و ژاپن پس از جنگ قویتر شدند. ضربات کاری به این دو کشور وارد شد، اما اقتصاد آنها باثباتترین اقتصاد جهان شد. جنگ ایران را واکسینه و مصون میکند و انگیزهها را برای پیشرفت بیشتر میکند. ممکن است جنگ به ما ضرباتی کاری بزند ولی یک آینده مانند ژاپن و آلمان پیش روی ما است. البته ژاپن و آلمان پیش از جنگ جهانی دوم روبروی جهان ایستادند اما ایران به دنبال منافع و حقوق خود بوده است لذا آینده ما تضمین است و اگر ضرباتی در حد بمب اتم هم به ما بزنند میشویم ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم.