به گزارش خبرنگار سینمایی ایرنا، جشنواره فیلم تاکنون نهتنها ویترینی از تولیدات سینمایی ایران بوده، بلکه نمودار تغییرات و گرایشهای سینمای کشور نیز به شمار میآید. در دهه ۹۰ با تغییر نسل در مخاطبان و فیلمسازان این تغییرات به عینه مشهود است. در این سالها، جشنواره با تغییر دبیران، بازتعریف بخشها و معرفی فیلمسازان تازه، تصویری از یک سینمای زنده و پویا ارائه کرده است.
این دورهها همزمان با تجربههای نو در روایت، ژانر و اجرا، نشان دادند که فجر همچنان مهمترین میدان رقابت و نمایش استعدادهای سینمای ایران است. به بهانه نزدیک شدن به جشنواره چهل و چهارم فجر، مروری خواهیم داشت به سال های برگزاری این جشنواره در دهه سوم خودش.
دوره سیام؛ سالِ پرچالش «قلادههای طلا»
جشنواره سیام با دبیر جدید و جوان خود، محمد خزاعی، آغاز بکار کرد. این جشنواره پس از حکم تعطیلی خانه سینما توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد که حاشیههای بسیاری داشت. بعد از حدود ۲ دهه، مسئولیت برگزاری جشنواره از بنیاد فارابی به موسسه رسانههای تصویری منتقل شد.
پس از مدتها، در این دوره به سنت جشنوارههای اول و دوم، فیلمی شایسته جایزه بهترین فیلم شناخته نشد و «روزهای زندگی» و «ضدگلوله» دیپلم افتخار این رشته را بردند؛ ۲ فیلمی که برای پرویز شیخطادی و مصطفی کیایی سیمرغ بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه را به همراه داشتند.
فرهاد اصلانی برای «خرس» و «زندگی خصوصی» برنده سیمرغ نقش اول مرد و هنگامه قاضیانی برنده سیمرغ نقش اول زن شد. بهناز جعفری هم در این رشته صاحب دیپلم افتخار شد. یکتا ناصر جایزه نقش مکمل زن را برد. «خوابم میآد» بهعنوان اولین فیلم رضا عطاران، برای خودش سیمرغ بهترین کارگردانی در بخش نگاه نو و برای اکبر عبدی با بازی در نقش یک زن، سیمرغ نقش مکمل مرد را به همراه داشت.
«برف روی کاجها» بهترین فیلم از نگاه مردم شناخته شد و داریوش مهرجویی با فیلم «نارنجیپوش» برنده جایزه ویژه هیئت داوران شد. مانی حقیقی نیز با مستند «مهرجویی؛ کارنامهی چهلساله» سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی را در این بخش کسب کرد.
«بوسیدن روی ماه»، «ملکه»، «پل چوبی»، «پله آخر»، «پذیرایی ساده»، «بیخود و بیجهت» و «گشت ارشاد» از دیگر فیلمهای حاضر در این دوره بودند. «قلادههای طلا» یکی دیگر از فیلمهای این دوره بود که به دلیل تهیهکنندگی آن توسط دبیر جشنواره، از بخش مسابقه کنار گذاشته شد.
دوره سیویکم؛ غوغای شعیبی با «دهلیز»
دوره سیویکم نیز دبیری جدید و جوان داشت. محمدرضا عباسیان، مدیرعامل موسسه رسانههای تصویری، دبیری این دوره را برعهده داشت؛ دورهای که با نوآوریهایی همراه بود. فرش قرمز پرحاشیه جشنواره از این دوره پهن شد و پخش دیجیتال فیلمها نیز از همین جشنواره آغاز شد. با این حال، انتقادات زیادی به بینظمی و بهویژه ازدحام در کاخ رسانه وارد شد.
«استرداد» ساخته علی غفاری سیمرغ بهترین فیلم را دریافت کرد. پرویز شهبازی با «دربند» بهترین کارگردان این دوره شناخته شد. حمید فرخنژاد و رامبد جوان برای «استرداد» و «گناهکاران» بهترین بازیگران نقش اول و مکمل مرد شدند. هانیه توسلی و پگاه آهنگرانی نیز با بازی در «دهلیز» و «دربند» بهترین نقشهای اصلی و مکمل زن را ایفا کردند. بهنام بهزادی برای «قاعده تصادف» برنده سیمرغ بهترین فیلمنامه شد.
«حوض نقاشی» و «هیس! دخترها فریاد نمیزنند» بهترین فیلمها از نگاه تماشاگران شدند. علیرضا داوودنژاد نیز با «کلاس هنرپیشگی» جایزه ویژه هیات داوران را برد.
در بخش نگاه نو، «دهلیز» ساخته بهروز شعیبی بهترین فیلم شناخته شد و هادی مقدمدوست با «سر به مهر» سیمرغ بهترین کارگردانی را در این بخش دریافت کرد.
«تنهای تنهای تنها»، «خسته نباشید»، «پرویز»، «چه خوبه که برگشتی»، «رسوایی» و «آسمان زرد کمعمق» از دیگر فیلمهای مهم این دوره بودند. از اتفاقات ویژه اختتامیه، اهدای جایزه بهترین صدابرداری توسط اصغر شاهوردی، صدابردار حادثهدیده سینمای ایران، به محمدرضا دلپاک بود.
دوره سیودوم و همه حواشی «عصبانی نیستم»
این دوره با تغییر دولت و انتصاب حجتالله ایوبی به سمت رئیس سازمان سینمایی، بازگشت علیرضا رضاداد به منصب دبیری را به همراه داشت؛ منصبی که با اعلام ایوبی در اختتامیه، در دوره بعد نیز به نام رضاداد باقی ماند. تغییری در ساختار جشنواره به وجود نیامد. ۲۸ فیلم در بخش سودای سیمرغ، ۱۹ فیلم اولی و ۸ فیلم هنر و تجربه به رقابت پرداختند.
دو فیلم «رستاخیز» و «آذر، شهدخت، پرویز و دیگران» بهترین فیلم این دوره شناخته شدند و احمدرضا درویش و بهروز افخمی برنده سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه شدند. مریلا زارعی و شبنم مقدمی با بازی در «شیار ۱۴۳» و «امروز» صاحب سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول و مکمل زن شدند.
در حالی که صحبتهایی مبنی بر انتخاب نوید محمدزاده برای سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد مطرح بود، به دلیل کنار گذاشته شدن پرحاشیه «عصبانی نیستم»، این جایزه به بازی رضا عطاران در «طبقه حساس» تعلق گرفت.
جایزه ویژه هیات داوران به «شیار ۱۴۳» و «آرایش غلیظ» اهدا شد. فیلم نرگس آبیار همچنین در کنار «خط ویژه» ساخته مصطفی کیایی، بهترین فیلم از نگاه مردم شناخته شد. جایزه نوپای ویژه نگاه ملی از سوی نهاد ریاست جمهوری به «چ» تعلق گرفت.
«قصهها»، «متروپل»، «اشباح»، «میهمان داریم»، «تمشک»، «ردکارپت»، «خوابزدهها» و «همهچیز برای فروش» از دیگر فیلمهای حاضر در سودای سیمرغ بودند.
در بخش نگاه نو، «چند متر مکعب عشق» ساخته برادران محمودی بهترین فیلم شد و جمشید محمودی را به سیمرغ بهترین کارگردانی رساند. «سیزده» ساخته هومن سیدی دیپلم افتخار گرفت و امیر جدیدی دیپلم افتخار بازیگر مرد را دریافت کرد. پانتهآ پناهیها نیز دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن را برد.
«ملبورن» نیما جاویدی، «لامپ صد» سعید آقاخانی، «ناخواسته» برزو نیکنژاد، «خانوم» تینا پاکروان و «فرشتهها با هم میآیند» ساخته حامد محمدی از دیگر فیلمهای بخش نگاه نو بودند. تغییر برنده سیمرغ نقش اول مرد در شب اختتامیه به دلیل حواشی «عصبانی نیستم» و راه پیدا نکردن فیلم پرحاشیه «آشغالهای دوستداشتنی» به جشنواره، از حاشیههای مهم این دوره بود.
دوره سیوسوم؛ اختتامیه با ۲ اجرا و جدایی بینالملل
از این دوره، بخش بینالملل از جشنواره جدا شد و به جشنوارهای مستقل در زمانی متفاوت تبدیل شد. سیمرغ بلورین بهترین عکس نیز از جشنواره حذف شد که با انتقاد شدید انجمن عکاسان روبهرو شد. این جشنواره برای نخستین بار فیلم افتتاحیه داشت، اما به دلیل مشکلات فنی، «محمد رسولالله» ساخته مجید مجیدی به افتتاحیه نرسید و چند روز بعد برای اصحاب رسانه به نمایش درآمد.
«رخ دیوانه» بهترین فیلم این دوره از نظر هیئت داوران و تماشاگران شناخته شد و ابوالحسن داوودی سیمرغ بهترین کارگردانی را دریافت کرد. بازی متفاوت سعید آقاخانی در «خداحافظی طولانی» سیمرغ نقش اول مرد را برای او به ارمغان آورد. باران کوثری نیز برای «کوچه بینام» جایزه نقش اول زن را برد.
«من دیهگو مارادونا هستم» علاوه بر جایزه ویژه هیئت داوران، هومن سیدی را به سیمرغ نقش مکمل مرد و بهرام توکلی را به دیپلم افتخار بهترین کارگردانی رساند. سحر دولتشاهی نیز سیمرغ نقش مکمل زن را دریافت کرد.
«دوران عاشقی»، «مزار شریف»، «ایران برگر» و «اعترافات ذهن خطرناک من» از دیگر برندگان سیمرغ بودند و «خانه دختر»، «طعم شیرین خیال»، «روباه»، «شیفت شب» و «مرگ ماهی» از دیگر فیلمهای این دوره به شمار میرفتند.
وحید جلیلوند با «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» سیمرغ بهترین فیلم و بهترین کارگردانی بخش نگاه نو را دریافت کرد. «احتمال باران اسیدی» و «در دنیای تو ساعت چند است؟» از دیگر فیلمهای بخش نگاه نو بودند.
برای نخستین بار، اختتامیه این دوره با اجرای دو مجری محمدرضا شهیدیفرد و مهران مدیری برگزار شد.
دوره سیوچهارم؛ ظهور روستایی و مهدویان
جشنواره سیوچهارم جشنواره جوانها بود؛ از تغییر دبیر و سپردن این مسئولیت به محمد حیدری تا اختتامیهای که شب سلطنت استعدادهای نو لقب گرفت. این دوره را میتوان یکی از باکیفیتترین جشنوارههای این دهه دانست.
محمدحسین مهدویان و سعید روستایی نگاهها را به فیلمهایشان معطوف کردند. «ایستاده در غبار» بهترین فیلم این دوره شد و «ابد و یک روز» بهترین فیلم بخش نگاه نو و همچنین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شناخته شد.
«ابد و یک روز» علاوه بر این جوایز، سعید روستایی را به سیمرغ بهترین کارگردانی در بخش اصلی و نگاه نو و بهترین فیلمنامه، پریناز ایزدیار را به سیمرغ نقش اول زن و نوید محمدزاده را به سیمرغ نقش مکمل مرد رساند. این فیلم با ۱۰ نامزدی، در مجموع ۷ سیمرغ کسب کرد.
پرویز پرستویی سومین سیمرغ خود را این بار با «بادیگارد» ساخته ابراهیم حاتمیکیا دریافت کرد. شبنم مقدمی نیز با بازی در «نفس» و «زاپاس» بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد.
«اژدها وارد میشود»، «امکان مینا»، «لانتوری»، «دختر»، «سیانور»، «نیمهشب اتفاق افتاد»، «بارکد» و «خشم و هیاهو» در بخش سودای سیمرغ و «برادرم خسرو»، «متولد ۶۵»، «پل خواب» و «من» در بخش نگاه نو حضور داشتند.
برای نخستین بار، بخش انیمیشن به جشنواره اضافه شد و سیمرغ آن به «فهرست مقدس» رسید.
«آشغالهای دوستداشتنی» که پای ثابت حاشیههای چند دوره اخیر بود، این بار نیز حاشیهساز شد. شهاب حسینی که در این دوره در کنار مهتاب کرامتی بهعنوان مشاور هنری دبیر جشنواره حضور داشت، به دلیل راه نیافتن این فیلم به بخش مسابقه از سمت خود کنارهگیری کرد و در فرش قرمز و نشستهای دو فیلم دیگرش نیز شرکت نکرد. در اتفاقی تازه، پوستر این دوره بدون نماد سیمرغ و با پرترهای از مرحوم خسرو شکیبایی طراحی شد.
دوره سیوپنجم؛ درخشش «ماجرای نیمروز» و نادیدهگرفتن عیاری
این دوره ۲ تغییر مهم داشت که چندان منفعتی نداشت: حذف بخش نگاه نو و محدود شدن جشنواره به بخش سودای سیمرغ، و افزایش تعداد فیلمهای شرکتکننده به ۳۳ فیلم. محمد حیدری برای دومین بار دبیری جشنواره را برعهده داشت.
«ماجرای نیمروز» فیلم درخشان این دوره بود و سیمرغ بهترین فیلم، بهترین فیلم از نگاه تماشاگران و بهترین فیلم از نگاه ملی را دریافت کرد. «فراری» ساخته علیرضا داوودنژاد، کامبوزیا پرتوی و محسن تنابنده را بهترتیب به جایزه ویژه هیات داوران، سیمرغ بهترین فیلمنامه و سیمرغ بهترین نقش اول مرد رساند.
«بدون تاریخ، بدون امضا» سیمرغ بهترین کارگردانی و بهترین نقش مکمل مرد را برای وحید جلیلوند و نوید محمدزاده به همراه داشت. این دوره دو سیمرغ نقش اول زن داشت که مریلا زارعی برای «زیر سقف دودی» و لیلا حاتمی برای «رگ خواب» برنده آن شدند. ثریا قاسمی نیز با «ویلاییها» سیمرغ نقش مکمل زن را دریافت کرد.
«بیستویک روز بعد»، «تابستان داغ»، «خفهگی»، «نگار»، «یک روز بهخصوص»، «قاتل اهلی»، «سد معبر» و «سارا و آیدا» از دیگر فیلمهای مهم این دوره بودند. اختتامیه این دوره به دلیل عدم سخنرانی هیچ یک از مسئولان، رکورد سریعترین اختتامیه را در دست دارد.
دوره سیوپنجم حاشیه کم نداشت؛ از اعتراض انجمن منتقدان به نبود منتقدان در هیات انتخاب و نادیده گرفته شدن فیلمهای کیانوش عیاری و شهرام مکری، تا انتقادات گسترده به اعلام نامزدها، حتی از سوی خود نامزدها.
دوره سیوششم؛ من فیلمساز این نظامم!
با تغییر وزیر ارشاد و رئیس سازمان سینمایی، دبیری جشنواره به ابراهیم داروغهزاده سپرده شد. از مهمترین اقدامات این دوره، قرعهکشی برای زمان اکران فیلمها در کاخ جشنواره بود. برای نخستین بار، هزینههای برگزاری جشنواره اعلام شد که حدود چهار میلیارد و ۶۳۹ میلیون تومان برآورد شد.
«تنگه ابوقریب» پرسیمرغترین فیلم این دوره بود. سهم سعید ملکان از این فیلم، ۲ سیمرغ بهترین فیلم و بهترین چهرهپردازی بهعنوان تهیهکننده و گریمور بود. بهرام توکلی نیز در کنار ابراهیم حاتمیکیا که با «به وقت شام» در جشنواره حضور داشت، سیمرغ بهترین کارگردانی را دریافت کرد.
امیر جدیدی برای بازی در «تنگه ابوقریب» و «عرق سرد» سیمرغ بهترین نقش اول مرد را برد. دیپلم افتخار این رشته به بازی امین حیایی در «شعلهور» رسید.
«دارکوب» ساخته بهروز شعیبی، سارا بهرامی را به سیمرغ بهترین نقش اول زن و جمشید هاشمپور را به نخستین سیمرغش، یعنی نقش مکمل مرد، رساند. سحر دولتشاهی نیز با بازی در «عرق سرد» و «چهارراه استانبول» سیمرغ نقش مکمل زن را کسب کرد.
با وجود حذف بخش نگاه نو و هنر و تجربه، دو جایزه برای فیلم اول و هنر و تجربه اهدا شد که به «خجالت نکش» و «مغزهای کوچک زنگزده» رسید. فیلم هومن سیدی همچنین اثر منتخب تماشاگران بود و سیمرغ فیلمنامه را بهصورت مشترک با «کامیون» کامبوزیا پرتوی دریافت کرد.
«بمب؛ یک عاشقانه» ساخته پیمان معادی جایزه ویژه هیئت داوران را گرفت و «لاتاری» پرمخاطبترین فیلم این دوره شد، اما به جایزهای نرسید. «سرو زیر آب»، «امیر»، «مصادره», «امپراتور جهنم», «جاده قدیم», «ماهورا», «اتاق تاریک» و «فیلشاه» از دیگر فیلمهای این دوره بودند.
این جشنواره دو چهره متفاوت از دو بازیگر آشنا ارائه داد؛ جواد عزتی با «لاتاری» و «تنگه ابوقریب» و پژمان جمشیدی با بازی در «سوءتفاهم» در نقشهای جدی دیده شدند. جمشیدی نامزد نقش مکمل مرد شد، اما عزتی نادیده گرفته شد.
«من فیلمساز وابستهام. فیلمساز این نظامم. فیلمسازی هستم که افتخار میکنم از کسانی صحبت میکنم که درباره آنها فیلمی ساخته نمیشود.» این بخشی از صحبتهای ابراهیم حاتمیکیا در اختتامیه بود که مهمترین حاشیه این دوره کمحاشیه به شمار میرفت.
دوره سیوهفتم؛ بالاخره سیمرغ برای علی نصیریان پس از ۶۰ سال بازیگری
بخش نگاه نو دوباره به جشنواره بازگشت و کاخ جشنواره از برج میلاد به پردیس ملت منتقل شد. حضور ۲ زن در هیات داوران و چهار زن در میان کارگردانان بخش مسابقه از نکات مهم این دوره بود.
«شبی که ماه کامل شد» با ۶ سیمرغ، از جمله بهترین فیلم، بهترین کارگردانی برای نرگس آبیار، بهترین بازیگر نقش اول مرد و زن برای زوج هوتن شکیبا و الناز شاکردوست، بهترین نقش مکمل زن برای فرشته صدرعرفایی و بهترین چهرهپردازی برای ایمان امیدواری، شگفتیساز این دوره شد.
همایون غنیزاده با سابقه طولانی تئاتری خود، «مسخرهباز» را به جشنواره آورد که برنده جایزه فیلم اول و هنر و تجربه شد. این فیلم علی نصیریان را پس از ۶۰ سال فعالیت به سیمرغ رساند و سیمرغ بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را بر شانههای این بازیگر کهنهکار نشاند.
سعید روستایی با فیلم دومش، «متری شیش و نیم»، فیلم برگزیده تماشاگران شد. «سرخپوست» جایزه ویژه هیات داوران را دریافت کرد و محمد داوودی و محسن قرایی برای «قصر شیرین» سیمرغ بهترین فیلمنامه را بردند.
از نکات ویژه افتتاحیه، حضور عوامل فیلم «۲۳ نفر» به همراه شخصیتهای واقعی فیلم روی صحنه بود؛ فیلمی که جایزه بهترین فیلم از نگاه ملی را نیز دریافت کرد. «غلامرضا تختی»، «ماجرای نیمروز؛ رد خون»، «سال دوم دانشکده من»، «قسم»، «طلا»، «سمفونی نهم»، «آشفتهگی»، «ناگهان درخت» و «درخونگاه» از دیگر فیلمهای مهم سودای سیمرغ بودند.
جواد رضویان، تورج اصلانی، پولاد کیمیایی، میلاد صدرعاملی، حسین دوماری و پدرام پورامیری نیز با نخستین فیلمهای خود در بخش نگاه نو حضور داشتند.
دوره سیوهشتم؛ سالِ محمد کارت و نادیدهگرفتن چندباره جواد عزتی
این دوره پیش از آغاز با حواشی متعددی روبهرو شد. به دلیل اتفاقات روز کشور، جشنواره تحتالشعاع قرار گرفت. برخی به نقد تحریمکنندگان پرداختند که جنجالیترین آن به صحبتهای شهاب حسینی در نشست خبری فیلم «شین» بازمیگشت. مراسم افتتاحیه و فرش قرمزها به دلیل همدردی با شرایط کشور برگزار نشد.
«خورشید» ساخته مجید مجیدی که با حاشیههای فراوانی به جشنواره رسیده بود، سیمرغ بهترین فیلم را دریافت کرد و مجیدی به همراه نیما جاویدی، سیمرغ بهترین فیلمنامه را برد. «شنای پروانه» بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شناخته شد و سیمرغ نقش مکمل مرد و زن را برای امیر آقایی و طناز طباطبایی به ارمغان آورد و رکورددار این دوره شد.
دیگر رکورددار این دوره، «روز صفر» بود که بهترین فیلم از نگاه ملی و بهترین فیلم بخش نگاه نو شناخته شد و جایزه ویژه هیات داوران را نیز دریافت کرد، هرچند عوامل آن در اختتامیه حضور نداشتند.
جشنواره پس از چند دوره ناکامی، بار دیگر روی خوش خود را به محمدحسین مهدویان نشان داد. «درخت گردو» سیمرغ بهترین کارگردانی را برای مهدویان و سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول مرد را برای پیمان معادی به همراه داشت.
نازنین احمدی برای فیلم «قصیده گاو سفید» بهترین بازیگر نقش اول زن این دوره شد. «پوست» ساخته برادران ارک نیز بهترین فیلم هنر و تجربه این دوره شناخته شد. «آبادان یازده ۶۰»، «ابر بارانش گرفته»، «تومان»، «خون شد»، «روز بلوا»، «سه کام حبس» و «لباس شخصی» از دیگر فیلمهای این دوره بودند.
فرامرز قریبیان در نشست خبری فیلم «خروج» اعلام کرد که این فیلم آخرین بازی اوست. بیتوجهی دوباره به بازی جواد عزتی نیز از دیگر حاشیههای این دوره بود.
دوره سیونهم؛ رکوردداری «بیهمه چیز» و سایه کرونا بر سر فجر
این دوره با وجود شیوع ویروس کرونا، بهصورت محدود برگزار و هیات انتخاب حذف شد و از میان ۱۱۰ فیلم متقاضی، هیات داوران ۱۶ فیلم را برای نمایش انتخاب کردند. بلیتفروشی حضوری بهطور کامل حذف شد. دبیری این جشنواره برعهده سیدمحمدمهدی طباطبایینژاد بود.
«یدو» بهترین فیلم جشنواره از نگاه هیات داوران و نگاه ملی شناخته شد. کارگردانی مهدی جعفری در این فیلم سیمرغ بهترین کارگردانی را برای او به همراه داشت و بازی ستاره پسیانی دیپلم افتخار نقش اول زن را کسب کرد.
رویا افشار برای بازی در «مامان» سیمرغ بهترین نقش اول زن و رضا عطاران برای «روشن» سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول مرد را دریافت کردند. پوریا رحیمیسام با «زالاوا» و گلاره عباسی با «ابلق» بهترین بازیگران نقش مکمل مرد و زن شدند.
«بیهمهچیز» رکورد بیشترین نامزدی جشنواره را که پیشتر در اختیار «آژانس شیشهای» بود، شکست و موفق به دریافت جایزه ویژه هیئت داوران و بهترین فیلمنامه اقتباسی شد. ارسلان امیری برای «زالاوا» سیمرغ بهترین کارگردانی فیلم اول و بهترین فیلمنامه بهصورت مشترک با آیدا پناهنده و تهمینه بهرام را کسب کرد.
«ابلق» بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شد. «تیتی»، «مصلحت»، «روزی روزگاری آبادان»، «منصور» و «شیشلیک» از دیگر فیلمهای این دوره بودند.
دهه ۱۳۹۰ در جشنواره فیلم فجر دورهای از تحول و تطبیق بود؛ دورهای که نشان داد این رویداد سینمایی، همواره منعکسکننده وضعیت سینمای ایران است. در این بازه، شاهد تغییر مداوم دبیران، افزودن یا حذف بخشهایی مانند نگاه نو و بخش بینالملل و تجربههای تازه در شیوه برگزاری بودیم. این تغییرات، هرچند گاه پرحاشیه بودند، اما به جشنواره امکان داد که خود را با نسلهای تازه فیلمسازان و تغییر ذائقه مخاطبان وفق دهد و جریانهای نو در سینما را معرفی کند.
یکی دیگر از ویژگیهای برجسته این دورهها، تنوع و خلاقیت در آثار بود. فیلمهای شرکتکننده از ژانرهای مختلف، با موضوعات اجتماعی، تاریخی و روانشناختی، همزمان با تلاش برای روایتهای مدرن و تجربهگرا، نشان دادند که جشنواره تنها محلی برای رقابت نیست، بلکه بستری برای نمایش گسترهای از نگاههای سینمایی و پرورش استعدادهای تازه است. حتی دورههایی که پرحاشیه بودند یا حاشیههای مدیریتی داشتند، فرصت کشف فیلمسازان نوظهور و هنرمندان خلاق را فراهم کردند.
در نهایت، مرور این دورهها نشان میدهد که جشنواره فیلم فجر همواره میان تلاش برای استانداردسازی، پاسخ به توقعات مخاطب و بازتاب کیفیت واقعی آثار در نوسان بوده است. موفقیت فیلمهای برجسته و حضور پررنگ استعدادهای تازه، حکایت از استمرار اهمیت جشنواره بهعنوان مهمترین آیینه سینمای ایران دارد و نشان میدهد که حتی در مواجهه با مشکلات ساختاری و حواشی متعدد، این رویداد توانسته است نقش خود را در شکلدهی به سینمای معاصر کشور حفظ کند.