به گزارش ایرنا، حرکت به سوی اقتصاد دانشبنیان، بیش از هر چیز نیازمند پیوند واقعی میان دانشگاه، فناوری و صنعت است؛ پیوندی که تنها با حضور نخبگان علمی در عرصه تولید و مدیریت اجرایی شکل میگیرد. در سالهای اخیر، نقش جوانان متخصصی که دانش تخصصی را به محصول، اشتغال و ارزش افزوده تبدیل کردهاند، در مسیر توسعه صنعتی کشور پررنگتر شده است.
در این میان، استان همدان نیز شاهد ظهور چهرههایی است که از موفقیتهای درخشان علمی عبور کرده و وارد میدان کارآفرینی فناورانه شدهاند؛ نخبگانی که به جای محدود شدن به فعالیتهای تنها دانشگاهی، مسوولیت بومیسازی فناوری و کاهش وابستگی صنعتی را بر عهده گرفتهاند.
شهرستان رزن یکی از نمونههای قابل توجه این روند است؛ منطقهای که با استقرار یک شرکت دانشبنیان در حوزه تجهیزات پیشرفته الکترونیکی، به تدریج در نقشه تولید فناوری کشور جایگاه ویژهای پیدا میکند.
توسعه صنایع دانشبنیان در مناطق خارج از کلان شهرها، افزون بر ایجاد اشتغال پایدار، به توزیع متوازن فرصتهای اقتصادی نیز کمک میکند. استقرار واحدهای فناور در شهرکهای صنعتی شهرستانها، علاوه بر جلوگیری از مهاجرت نیروهای متخصص، زمینهساز شکلگیری زیستبوم نوآوری محلی و ارتقای سطح مهارتهای فنی در منطقه میشود.
توسعه صنعتی مبتنی بر دانش، زمانی معنا پیدا میکند که نخبگان دانشگاهی وارد میدان تولید شوند و حلقه مفقوده میان علم، فناوری و صنعت را تکمیل کنند.
در چنین فضایی، نقش جوانان نخبهای که همزمان تجربه علمی، توان طراحی مهندسی و نگاه کارآفرینانه دارند، بیش از پیش برجسته است. این نسل جدید از متخصصان، نهتنها مصرفکننده فناوری نیستند، بلکه در مسیر طراحی و تولید محصولات پیچیده صنعتی گام برداشته و بخشی از نیازهای راهبردی کشور را در داخل تأمین میکنند.
«محمد معصومی» از جمله این چهرههای جوان در استان همدان است؛ رتبه برتر کنکور، دانشآموخته دانشگاه صنعتی شریف، مشاور جوان فرماندار رزن و مدیر فنی یک شرکت دانشبنیان که فعالیتهای آن در حوزه تولید تجهیزات روشنایی و ابزارهای دقیق الکترونیکی، نمونهای از تبدیل دانش به صنعت در مقیاس منطقهای محسوب میشود. گفتوگوی پیشرو، روایتی از این مسیر علمی تا صنعتی و چشمانداز پیشروی تولید دانشبنیان در شهرستان رزن است.
ایرنا با این چهره علمی و صنعتی گفت و گو کرده و ابعاد مسیر نخبگی تا کارآفرینی، چالشهای تولید دانشبنیان، آینده صنعت الکترونیک و نقش جوانان در اقتصاد فناورانه کشور را بررسی میکند.
درخشش علمی؛ از معدل ۲۰ تا رتبه سه کنکور سراسری
ایرنا: آقای معصومی از سوابق علمی و مسیر تحصیلی خود برای مخاطبان بگویید؟
معصومی: مسیر علمی من از علاقهمندی عمیق به علوم پایه، بهویژه ریاضیات و فیزیک در دوران مدرسه آغاز شد. از همان سالهای ابتدایی تحصیل، مسالهمحوری و درک مفهومی برایم اهمیت داشت، نه تنها حفظ کردن مطالب. همین نگاه باعث شد در امتحانات نهایی متوسطه با معدل ۲۰ فارغالتحصیل شوم. در کنکور سراسری سال ۱۳۹۵ نیز موفق به کسب رتبه سه در رشته ریاضی فیزیک شدم که نقطه عطف مهمی در زندگی علمی من بود.
پس از آن وارد دانشگاه صنعتی شریف شدم؛ محیطی که علاوه بر آموزش علمی سطح بالا، روحیه حل مساله، کار تیمی و نگاه فناورانه را در دانشجو تقویت میکند. در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی برق با گرایش الکترونیک، تمرکز تخصصی من بر طراحی سیستمهای الکترونیکی دقیق، منابع تغذیه پیشرفته و تجهیزات اندازهگیری بود. پروژههای دانشگاهی من بیشتر معطوف به کاربرد صنعتی داشت و همین موضوع باعث شد از همان دوران تحصیل، ارتباطم با فضای تولید شکل بگیرد.
به تدریج برایم روشن شد که کشور در حوزه تجهیزات الکترونیکی آزمایشگاهی و صنعتی، وابستگی قابل توجهی به واردات دارد؛ تجهیزاتی که زیرساخت توسعه بسیاری از صنایع دیگر هستند. همین موضوع تبدیل به دغدغهای جدی شد و مسیر من را از تنها فعالیت دانشگاهی به سمت تولید دانشبنیان هدایت کرد.
نقش نخبگان در مدیریت محلی
ایرنا: شما به عنوان مشاور جوان فرماندار رزن نیز فعالیت دارید. این مسوولیت چه ابعادی دارد؟
معصومی: انتخاب من به عنوان مشاور جوان فرماندار رزن در راستای رویکردی بود که استفاده از ظرفیت نخبگان را در تصمیمسازیهای محلی ضروری میدانست. این مسوولیت تنها یک عنوان تشریفاتی نیست، بلکه تلاشی است برای پیوند میان دانش تخصصی و مدیریت اجرایی شهرستان است.
در این جایگاه، تمرکز من بر چند محور بوده است؛ نخست توسعه صنایع دانشبنیان و ایجاد زیرساختهای لازم برای استقرار واحدهای فناور در شهرستان. دوم، کمک به طراحی برنامههای اشتغال مبتنی بر مهارتهای تخصصی، بهویژه در حوزههای فنی و مهندسی. سوم، ارائه راهکارهای فناورانه برای حل مسائل اجرایی شهرستان، از مدیریت انرژی گرفته تا بهرهوری در زیرساختهای خدماتی.
تجربه نشان داده حضور افراد دارای تخصص فنی در کنار مدیران اجرایی، کیفیت تصمیمگیری را به شکل محسوسی افزایش میدهد. بسیاری از چالشها، ریشه فنی یا اقتصادی دارند و اگر تحلیل علمی در فرآیند تصمیمسازی وارد شود، هم هزینهها کاهش مییابد و هم نتایج پایدارتر خواهد بود.
ورود به قلب فناوری الکترونیک
ایرنا: درباره آغاز فعالیت شرکت دانشبنیان توضیح دهید؟
معصومی: این شرکت از سال ۱۳۹۵ فعالیت خود را در شهرک صنعتی رزن آغاز کرد؛ یعنی نزدیک به همزمان با آغاز دوره دانشگاهی من. ایده اولیه، بومیسازی تجهیزات الکترونیکی پیشرفتهای بود که بیشتر وارداتی بودند و در برخی موارد حتی خدمات پس از فروش مناسبی در کشور نداشتند.
آغاز کار با امکانات محدود و تیمی کوچک از نیروهای متخصص بود. در ابتدا تمرکز ما بر طراحی، نمونهسازی و آزمونهای فنی بود تا بتوانیم به سطحی از کیفیت برسیم که با محصولات خارجی رقابت کند. به تدریج با تثبیت فناوری و دریافت تأییدیههای لازم، وارد فاز تولید انبوه شدیم.
امروز این مجموعه در ۲ حوزه اصلی فعالیت میکند: تجهیزات روشنایی و تجهیزات دقیق اندازهگیری و منابع تغذیه الکترونیکی؛ ۲ حوزهای که هر دو زیرساخت توسعه صنعتی محسوب میشوند.
ایرنا: در بخش روشنایی چه دستاوردهایی داشتهاید؟
معصومی: در حوزه روشنایی، بیش از ۲۰۰ مدل لامپ و چراغ LED طراحی و تولید کردهایم. این محصولات شامل چراغهای صنعتی سنگین، روشنایی خیابانی، چراغهای کارگاهی، سولهای و روشنایی داخلی ساختمانها است.
تمرکز ما تنها بر تولید انبوه نبوده، بلکه بر کیفیت نور، بهرهوری انرژی، مدیریت حرارتی و طول عمر محصول کار کردهایم. طراحی درایورهای الکترونیکی اختصاصی، استفاده از مواد باکیفیت در بدنه و بهینهسازی سیستم دفع حرارت، باعث شده محصولات ما در بسیاری از پروژههای صنعتی و عمرانی مورد استفاده قرار گیرد.
این بخش از فعالیت شرکت علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، نقش مهمی در فرهنگسازی مصرف بهینه انرژی داشته است؛ زیرا محصولات LED باکیفیت، مصرف برق را به شکل قابل توجهی کاهش میدهند.
طراحی ایرانی، فناوری بومی
ایرنا: بخش تجهیزات دقیق الکترونیکی را با جزئیات بیشتری توضیح دهید؟
معصومی: این حوزه از نظر فنی پیچیدهتر و راهبردیتر است. ما در این بخش منابع تغذیه AC شامل ولتاژ رگولاتور، استابلایزر و واریاک تولید میکنیم که در صنایع مختلف برای تثبیت ولتاژ و حفاظت از تجهیزات کاربرد دارند.
در بخش DC نیز منابع تغذیه خطی و سوئیچینگ طراحی کردهایم که در آزمایشگاهها، خطوط تولید و مراکز تحقیقاتی استفاده میشوند. همچنین تولید مولتیمترهای دقیق دستی و رومیزی، فانکشن ژنراتور و اسیلوسکوپ را در سبد محصولات داریم.
این تجهیزات پیش از این بیشتر از شرق آسیا وارد میشد. ما با بازطراحی مهندسی، بهبود پارامترهای فنی و سازگار کردن آنها با شرایط کاری داخل کشور، توانستهایم نمونههای داخلی با کیفیت رقابتی تولید کنیم.
اشتغال و سرمایه انسانی
ایرنا: نقش این مجموعه در اشتغال منطقه چیست؟
معصومی: در حال حاضر نزدیک به ۱۰۰ نفر بهصورت مستقیم در ۲ خط تولید ما مشغول به کار هستند. نکته مهم این است که حدود ۵۰ درصد این نیروها متخصص رشته الکترونیکاند که نشاندهنده ماهیت فناورانه مجموعه است.
علاوه بر اشتغال مستقیم، در زنجیره تأمین، حملونقل، خدمات فنی و فروش نیز دهها شغل غیرمستقیم ایجاد شده است. تلاش کردهایم تا حد امکان از نیروهای بومی استفاده کنیم تا مهاجرت نیروی متخصص از شهرستان کاهش یابد.
صادرات و جایگاه بینالمللی
ایرنا: وضعیت بازارهای خارجی چگونه است؟
معصومی: علاوه بر تأمین بخش قابل توجهی از بازار داخلی تجهیزات اندازهگیری، صادرات به کشورهای همسایه و برخی کشورهای اتحادیه اروپا، بهویژه آلمان داریم. ورود به بازار اروپا نیازمند رعایت استانداردهای کیفی سختگیرانه است و این موضوع نشاندهنده سطح فناوری محصولات ماست.
ایرنا: مهمترین موانع پیشروی شما چیست و چه برنامهای برای آینده دارید؟
معصومی: چالشهایی در حوزه تخصیص ارز و برخی فرآیندهای اداری وجود دارد که سرعت توسعه شرکتهای دانشبنیان را کاهش میدهد. با این حال برنامه توسعه بزرگی در دست اجرا داریم که شامل راهاندازی خط تولید مواد اولیهای است که اکنون از چین وارد میشود.
با اجرای این طرح، وابستگی خارجی کاهش مییابد و برای نخستین بار این مواد در داخل کشور طراحی و تولید خواهد شد. در این طرح توسعه، حدود ۲۰۰ نیروی جدید جذب میشوند و اشتغال مستقیم به ۳۰۰ نفر و غیرمستقیم به حدود یکهزار و ۵۰۰ نفر خواهد رسید.
ایرنا: سخن پایانی؟
معصومی: اگر به جوانان متخصص اعتماد و مسیر فعالیت شرکتهای دانشبنیان تسهیل شود، میتوان بسیاری از نیازهای صنعتی کشور را در داخل تأمین کرد. ظرفیت علمی کشور بسیار بالاست و باید آن را به تولید و ارزش افزوده تبدیل کنیم.