به گزارش خبرنگار مهر، مراسم رونمایی از کتاب «قندیل»؛ خاطرات «بهار» عضو سابق سازمان پژاک و به قلم کیانوش گلزار راغب، با حضور حجتالاسلام سید اسماعیل خطیب وزیر اطلاعات، در حوزه هنری برگزار شد.
کیانوش گلزار راغب، نویسنده کتاب «قندیل»، در آیین رونمایی این اثر با اشاره به مسیر شکلگیری آثارش در حوزه کردستان گفت: در ابتدا لازم میدانم از جناب آقای مرتضی سرهنگی تشکر کنم که طی این سالها دست من را گرفتند و همراهی کردند تا بتوانیم پنج اثر درباره کردستان خلق کنیم؛ آثاری که به بخشهایی از تحولات این منطقه پرداخته که کمتر گفته شده بود و در واقع بیان بغضی است که سالها در گلوی من مانده بود.
وی با اشاره به نخستین تجربههای خود در این مسیر افزود: اولین آثار من عصرهای کریسکان، بردهسور و شنام بود؛ آثاری که در قالب یک سهگانه، خاطرات شخصی من و دیگر رزمندگان را روایت میکرد. این کتابها روایت پسرانی است که عمرشان در دل گروهکها سپری شد، شبانه به شهادت رسیدند و هنوز پیکر بسیاری از آنها به کشور بازنگشته و خانوادههایشان همچنان در انتظار بازگشت عزیزان خود هستند.
گلزار راغب ادامه داد: کتاب عصرهای کریسکان پس از انتشار با استقبال خوبی مواجه شد و خوشبختانه مورد عنایت رهبر معظم انقلاب قرار گرفت و ایشان تقریظی بسیار ارزشمند بر این کتاب نوشتند. به واسطه همین اتفاق، بخشی فراموششده از تاریخ دفاع مقدس در کردستان به نمایش درآمد و در معرض دید عموم قرار گرفت.
وی با اشاره به بازخوردهای مخاطبان گفت: پیامهایی که از داخل کشور و بهویژه از خود مردم کردستان دریافت میکنم، اغلب حاوی قدردانی است. بسیاری از خوانندگان عنوان کردهاند که پیش از خواندن این آثار، نگاه بدبینانهای نسبت به کردستان داشتند، اما با مطالعه این کتابها متوجه شدند مردم کردستان تا چه اندازه پای انقلاب ایستادهاند و چه مجادتهایی برای حفظ حتی یک وجب از خاک کشور انجام دادهاند.
این نویسنده افزود: در واقع ما خودمان را مدیون مردم کردستان میدانیم؛ مردمی که همزمان با جنگ با رژیم صدام، در حمایت از نظام جمهوری اسلامی بیشترین شهادتها و رشادتها را به خرج دادند. این آثار باعث شد نگاه بخشی از جامعه از بدبینی به تکریم تغییر کند و حتی خود مردم کردستان نیز از اینکه گوشهای از این تاریخ روایت شده، قدردانی کردند.
گلزار راغب در ادامه با اشاره به دغدغههای بعدی خود گفت: همیشه دلم میخواست فراتر از خاطرات خودمان، بتوانیم به لایههای درونی گروهکها بپردازیم. ما معمولاً گروهکها را از بیرون میبینیم؛ از پوشش رسانهای و ظواهرشان. اما بیان لایههای درونی آنها، نیازمند روایت از درون است.
وی افزود: در همین مسیر، کتاب سیطره منتشر شد که حاصل خاطرات نفوذ هفتساله آقای نادر کیانی در سازمانهای دموکرات و گروهکهای فعال در کردستان است. این کتاب توانست لایههای زیرین این احزاب را بهصورت دقیق شناسایی و به جامعه عرضه کند.
نویسنده «قندیل» ادامه داد: پس از آن، همواره به این فکر بودم که چهقدر مناسب است این روایتها از زبان خود اعضای گروهکها بیان شود؛ چراکه وقتی ما روایت میکنیم، برخی میگویند این روایتها به نفع نظام است. اما اگر یکی از نیروهای خود آن احزاب، بیواسطه و با اشراف کامل خاطراتش را بیان کند، روایت باورپذیرتر میشود؛ بهویژه اگر بتواند نشانه بدهد، اسم ببرد و آدرس دقیق ارائه کند.
گلزار راغب گفت: در همین مسیر، از طریقی با خانم بهار آشنا شدیم و توانستیم خاطرات ارزشمند او را ثبت کنیم؛ خاطراتی از زمانی که در کردستان فعالیت میکرد، برای گروهکها کمک مالی جمعآوری میکرد، تبلیغ انجام میداد و نیرو جذب میکرد تا زمانی که تصمیم گرفت به گروه پژاک بپیوندد و بهعنوان نیروی مسلح، سلاح به دست بگیرد و علیه کشور بجنگد.
وی یکی از نکات مهم این خاطرات را انگیزه اولیه راوی دانست و افزود: نکتهای که برای من اهمیت داشت این بود که تصمیم اولیه او یک وجه مثبت داشت؛ او میخواست با داعش بجنگد و تصور میکرد از طریق گروه پژاک میتواند به این هدف برسد. همین نکته باعث شد بیشتر جذب این خاطرات شوم.
این نویسنده ادامه داد: خانم بهار بارها تأکید میکرد که بهدلیل رنجها و سختیهایی که متحمل شده و حدود ۱۰ سال از عمرش را از دست داده، تصمیم گرفته خاطراتش را منتشر کند تا عبرتی باشد برای کسانی که در آستانه ورود به این مسیر هستند و بدانند قدم در باتلاق میگذارند.
گلزار راغب با اشاره به محدودیتهای خاطرهنگاری گفت: خاطرهنویسی محدودیتهای جدی دارد. ما موظف به حفظ امانت هستیم و باید وقایع را بهصورت تاریخی و مستند بیان کنیم. نام بردن از افرادی که زندهاند یا اکنون در جامعه حضور دارند، حساسیت کار را چند برابر میکند؛ چراکه کوچکترین خطا میتواند به آبروی کسی لطمه بزند یا اتهامی نادرست ایجاد کند.
وی افزود: به ویژه در حوزه کردستان، نام بردن از افراد کار بسیار دشواری است. اگر وارد داستانپردازی و خیالپردازی شویم، قطعاً به سندیت خاطرات لطمه وارد میشود. به همین دلیل ناچاریم برخی ظرفیتهای روایی را کنار بگذاریم و خاطرات را بهصورت پیوسته و مستند ارائه کنیم تا مخاطب با متن همراه شود.
این نویسنده تصریح کرد: برخی نقدهایی که به ما وارد میشود، ناشی از این انتظار است که خاطره باید مانند رمان، سرشار از توصیف، شخصیتپردازی، تعلیق و جزئیات باشد؛ در حالی که ذات خاطره با چنین ساختاری تفاوت دارد. بسیاری از نقاط عطفی که میتوانست شاخوبرگ داستانی پیدا کند، بهدلیل همین محدودیتها ناچاراً حذف شده است.
گلزار راغب در بخش پایانی سخنان خود به وضعیت زنان در گروهکها اشاره کرد و گفت: خاطرات خانم بهار نشان میدهد شعارهایی مانند آزادی و برابری زن و مرد، در عمل به سلب ابتداییترین حقوق انسانی منجر شده است. زنان اجازه تماس با خانواده، داشتن تلفن، تلویزیون، نامه، تشکیل خانواده، ازدواج و حتی داشتن فرزند را نداشتند.
وی افزود: بانوان مجبور بودند مانند مردان سنگ جابهجا کنند و سختترین کارها را انجام دهند و در عین حال، نوعی کینه نسبت به مردان در دل آنها القا میشد. این خاطرات نشان میدهد آنچه به نام آزادی تبلیغ میشود، در واقع به از بین رفتن کامل آزادیهای انسانی منجر شده است.
فرهنگ، راهنمای جامعه در عبور از بحرانهاست
حجتالاسلام والمسلمین سید اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، در آیین رونمایی از کتاب «قندیل» با تأکید بر نقش محوری فرهنگ در شکلدهی به حیات انسانی، اظهار کرد: فرهنگ ریشه در فطرت انسان دارد و هر جامعهای که از فرهنگی اصیل، عمیق و بالنده برخوردار باشد، مسیر رشد و کمال خود را از درون تعریف میکند؛ مسیری که بهصورت طبیعی با آن جامعه همراه و همزاد خواهد بود.
وی با اشاره به کارکرد راهبردی فرهنگ در مواجهه انسان با پیچیدگیهای دنیای معاصر افزود: انسانِ برخوردار از هویت فرهنگی میتواند در میان تحولات سیاسی، اجتماعی و زیستی، جایگاه خود را تشخیص دهد، مسیر درست را انتخاب کند و در موضع صحیح بایستد. فرهنگ قادر است کنشهای اجتماعی، اعتراضها، سبک زندگی و حتی تفاوتهای نسلی و قومی را در قالب یک جهتگیری مشترک و هدفمند سامان دهد.
وزیر اطلاعات با اشاره به تنوع قومی، زبانی و فکری در ایران اسلامی گفت: جامعهای که از گوناگونی اقوام، گویشها و اندیشهها برخوردار است، در صورتی میتواند به انسجام پایدار برسد که اخلاق و فرهنگ مشترک در آن نهادینه شود. چنین جامعهای با تکیه بر فرهنگسازی صحیح، قادر خواهد بود وحدتی عمیق و ماندگار ایجاد کرده و از آن محافظت کند.
خطیب نقش فعالان فرهنگی را در این مسیر تعیینکننده دانست و تصریح کرد: کسانی که با اندیشه، قلم، هنر، زبان، شعر و خلاقیت فرهنگی به تولید معنا میپردازند، در حقیقت راهبران مسیر هویت، اتحاد و انسانیتاند. حمایت، تقویت و تشویق این جریان خلاق فرهنگی باید بهعنوان یک اولویت اساسی در دستور کار نهادهای فرهنگی و اجتماعی قرار گیرد.
وی ادامه داد: شاید افرادی مانند ما بهطور مستقیم در فرآیند آفرینش فرهنگی نقش نداشته باشیم، اما مسئولیت داریم قدردان کسانی باشیم که این مسیر را خلاقانه هموار میکنند. تاریخ تنها روایت گذشته نیست، بلکه نقشه راه آینده و مسیر حرکت نسلهای بعدی است و کتاب، فیلم، تصویر و شعر میتوانند انسان را به سمت آگاهی و کمال هدایت کنند.
وزیر اطلاعات با اشاره به فلسفه برگزاری این مراسم گفت: این گردهمایی برای پاسداشت یک تجربه انسانی شکل گرفته است؛ تجربهای که رنج در آن نهفته و میتواند چراغ راه آینده باشد. این کتاب نشان میدهد که فریبندگی دنیا تنها در ثروت و جلوههای مادی خلاصه نمیشود، بلکه گاه در قالب شعارها و ظواهر پرزرقوبرق خود را پنهان میکند.
خطیب افزود: در بسیاری از موارد، احزاب و گروههایی با استفاده از عناوینی چون آزادی، حقوق بشر و شعارهای ظاهرفریب، انسان را به مسیری سوق میدهند که نهتنها با کرامت انسانی نسبتی ندارد، بلکه او را از مسیر اخلاقی و الهی دور میکند. این کتابها و روایتها هستند که میتوانند چهره واقعی چنین جریانهایی را آشکار کنند.
وی تأکید کرد: خاطرات و روایتهای مستند، نقش چراغ راه را برای شناخت حقیقت ایفا میکنند و پرده از سازوکارهایی برمیدارند که با نام آزادی، به هویت انسانی آسیب میزنند.
وزیر اطلاعات با قدردانی از عوامل تولید کتاب «قندیل» اظهار داشت: لازم میدانم از نویسنده، راوی و همه کسانی که در گردآوری، تدوین و انتشار این اثر نقش داشتند، قدردانی کنم. بهویژه از تلاشهای آقای کیانوش گلزار راغب و همراهان ایشان که با دقت و تعهد این مسیر را طی کردند، تشکر میکنم.
خطیب با اشاره به جایگاه زنان در انتقال هویت تاریخی و فرهنگی گفت: جامعه ما باید به سمتی حرکت کند که زنان بتوانند هویت، تجربه زیسته و روایت خود را با نام و نشان خویش به نسلهای آینده منتقل کنند؛ مسیری که در متن جامعه ایران و در چارچوب نظام اسلامی بهوضوح قابل مشاهده است.
وی در پایان با اشاره به تجربه تاریخی ملت ایران خاطرنشان کرد: بررسی تاریخ این سرزمین نشان میدهد که بارها ظلمهایی با نام آزادی و حقوق بشر بر این ملت تحمیل شده است. با این حال، دشمنان ایران بهخوبی میدانند که تا زمانی که ملت ایران متحد و یکپارچه باقی بماند، هیچ فشار، تهدید یا سناریوسازی ساختگی نمیتواند این کشور را به زانو درآورد.