به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، این نسخه نفیس، شامل مجموعهای از رسالههای موسیقایی صفیالدین عبدالمؤمن ارموی است که دو اثر شاخص او، «الرسالة الشرفیة فیالنسب التألیفیة» و «الادوار فی معرفة النغم و الاوتار»، به خط عزالدین عبدالعزیز کاشی در سال ۶۹۳ قمری کتابت شدهاند.
صفیالدین ارموی از برجستهترین نظریهپردازان موسیقی در تمدن اسلامی است که با تکیه بر سنت علمیِ متأثر از ریاضیات و میراث نظری یونانی، نظامی منسجم در تحلیل فواصل و نغمات ارائه کرد.
ارموی در بغدادِ سده هفتم هجری، در بستری از تبادل فکری میان سنتهای یونانی، ایرانی و اسلامی میزیست. پس از استیلای هلاکوخان بر بغداد، به دربار ایلخانی راه یافت و جایگاه علمی و هنریاش مورد توجه قرار گرفت.
«رساله شرفیه» متنی نظری و تحلیلی است که با تأثیر از منابع یونانی، در پنج مقاله به تبیین نسبتهای موسیقایی میپردازد و «ادوار» نیز در پانزده فصل، از بنیادیترین متون کلاسیک در شناخت نغمات و اوتار بهشمار میآید. این دو رساله از اثرگذارترین متون نظری موسیقیاند که برای قرنها در سنت موسیقایی جهان اسلام مورد ارجاع و استفاده بودهاند.
اهمیت نسخه حاضر، افزون بر ارزش محتوایی، در کتابت مستقیم این دو رساله به دست عبدالعزیز کاشی، از عالمان قرن هشتم قمری است؛ بهگونهای که نام و نسب کاتب به قلم خود او در نسخه ثبت شده و نشانههایی از سالهای تحصیل و اقامت وی در مدرسه مستنصریه بغداد در متن به چشم میخورد.
نسخه به خط نسخ تحریری بر کاغذ نخودی آهارمهره کتابت شده و عناوین، خطوط بالای عبارات و جدولهای مرتبط با متن به سرخی مشخص شدهاند. جلد مقوایی با روکش تیماج قهوهای و جدولهای زرین (الحاقی) و آستر کاغذ نخودی، از دیگر ویژگیهای ظاهری این اثر است.
این نسخه با شماره بازیابی ۱۵۵۶-۵ در مخزن نسخههای خطی و نادر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری میشود.
∎