به گزارش خبرنگار معارف ایرنا کتاب «اگر زینب نبود؛ بازخوانی شیوه تبیین خطبههای بانوی کربلا» به قلم حجت الاسلام شمس الله مریجی توسط انتشارات زائر وابسته به آستان حضرت معصومه(س) در ۱۶۸ صفحه و در هزار نسخه به چاپ رسیده است.
نویسنده در فصل اول به ویژگیهایی از حضرت زینب(س) با عنوان های بانوی کربلا، امین پدر، نایبة الزهرا(س)، عالمة غیر معلمة، عابده آل علی(ع)، عفاف و حجاب، شجاعت و صلابت، ام المصائب و استقامت و پایداری پرداخته؛ فصل های دوم و سوم را به بازخوانی خطبه های دختر امیر مومنان(ع) در کوفه و شام اختصاص داده و در فصل چهارم به مقایسه این دو خطبه پرداخته است.
در مقدمه کتاب آمده است: نگارنده در این تحقیق تلاش کرده تا از طریق بازخوانی خطبههای غرای بزرگ بانوی نهضت کربلا در شهرهای کوفه و شام، مولفههای تبیینی آن را مورد کاوش قرار داده و نتیجه تحقیق خود را در اختیار مشتاقان حقیقت و جهادگران جبهه تبیین قرار دهد تا با تاسی از روش تبیینی آن حضرت بتوانند در مسیر جهاد تبیین گامهای موثری برداشته و نگذارند نورانیت انقلاب، پشت ابرهای تیره بربریت مدرن غربی و غربگرایان زیادهخواه در فضای مجازی و حقیقی، پنهان بماند و مشتاقان حقیقت را از شناخت این انفجار نور محروم نماید. چون گمان راقم سطور پیش رو این است که با تحلیل محتوای خطبههای علوی عقیله بنی هاشم میتوان مولفههایی را در اختیار علاقهمندان جهاد تبیین قرار داد و مسیر سخت تبیین را برای آنان هموار نمود. (صفحه ۱۲)
در فصل سوم با موضوع بازخوانی خطبه شام آمده است: خطبه حضرت زینب در حقیقت باطل کننده تبلیغات گسترده و نیمقرنه بنی امیه و دشمنان اهل بیت بود. کاری که یزید کرد از ابلهانهترین کارها و برنامهها به شمار میرفت. زیرا در قلب حکومت خویش و در حضور همه سران چهرههای داخلی و خارجی، فرصتی را فراهم آورد تا شجاعترین، فصیحترین و عالِمترین شخصیت سخن بگوید و خطبه ایراد کند که هیچکس را توان پاسخگوی آن نباشد.
یزید پس از ایراد خطبه غرای فرزند حیدر، ناچار شد به نحوی برای افشاگری آن حضرت توجیه بتراشد تا افکار حاضران را از اندیشیدن در سخنان ایشان به سوی دیگر منحرف سازد و پاسخ همه افشاگریهای بانوی کربلا را با این بیت شعر دهد که «شیون از زنهای داغ دیده پسندیده است؛ مرگ بر زنهای نوحهگر آسان است.» یزید با خواندن این شعر تلاش کرد تا افشاگری حضرت زینب(س) را ناشی از تأثرات قلبی وی جلوه دهد و بگوید سخنان ایشان از روی حساب و کتاب نیست اما زینب کار خود را کرده و رسالت سنگین و پرمخاطره خود را به انجام رسانده و آبروی یزید و خاندان بنی امیه را برده و پرده از جنایاتشان برداشته بود. لشکریان حاضر در جلسه تازه متوجه شدند که مرتکب چه جنایت عظیمی شدهاند و دستشان به خون چه بزرگانی رنگین شده است. بانوی کربلا با سخنان افشاگرانه خویش ماهیت پلید بنی امیه را برای مردم روشن نمود و به آنها نشان داد که حکومت بنی امیه نه تنها ماهیت دینی و اسلامی ندارد؛ بلکه از ماهیت انسانی نیز بیبهره است. (صفحه۱۰۰)
نخستین نکتهای که در مقایسه این دو خطبه قابل توجه بوده و میتواند الگوی تبیینگران باشد، شیوهای است که بانوی کربلا در این خطبه انتخاب کرده است. چون نحوه روشنگریاش در خطبه کوفه با آنچه که در شام انجام داده متفاوت است. با توجه به اینکه مخاطب سخنان دردمندانه زینب کبری در ورودی شهر کوفه عموم مردم هستند، جنبه روانی و عاطفی سخنان آن حضرت پررنگتر است و حضرت سعی دارد گذشته آنها را یادآوری کرده و غفلتها و پیامدهای خسارت بارش را بر زبان جاری کرده و مخاطب را نسبت به عملکردش آگاه نماید؛ چه اینکه اکثریت مخاطبان همان کسانی هستند که چند سال تحت فرمان امیرالمومنین علی بن ابیطالب بوده و در محضر آن حضرت زانوی ادب زده و معارف علوی را نوش کرده بودند اما متاسفانه گروهی در اثر ترس و جمعی نیز به جهت دلبستگی به دنیا، روح جاهلیت بر آنان مستولی شده و صد البته تعدادی نیز به جهت بیبصیرتی نسبت به حوادث واقعه و زمان، علیرغم دعوتنامههای فراوان در وقت لازم دست یاری به فرزند زهرا(س) نداده و حتی گروه زیادی، تحت فرمان عبیدالله درآمده و به همراه لشکرش به سوی کربلا حرکت کردند و در رکاب عمر بن سعد عرصه را بر امام معصوم و یارانش تنگ نموده و آنان را غریبانه در سرزمین تف با لب تشنه به شهادت رساندند. (صفحه ۱۲۸)