به گزارش ایرنا، بیماری آلزایمر که به دمانس (زوال عقل) منجر می شود، یکی از اختلالاتی است که حوزه شناخت انسان از جمله حافظه، توجه، تمرکز و عملکردهای اجرایی مغز مانند برنامهریزی، حل مساله و تصمیمگیری را بهطور جدی تحت تاثیر قرار میدهد.
رییس انجمن علوم اعصاب ایران از کاهش سن ابتلا به بیماری آلزایمر به ۶۰ سال در کشور خبر داده است.
به گفته محمدتقی جغتایی، آلودگی هوا، استرس، تغذیه نامناسب و عدم فعالیت بدنی از عوامل مهم ابتلا به آلزایمر در بین ایرانیان است.
پزشکان معتقدند: آلزایمر به دلیل روند فزاینده سالمندی به عنوان «بیماری قرن» شناخته میشود که حفظ روتینهای روزمره و استمرار فعالیتهای شغلی از مؤلفههای حیاتی در پیشگیری و کنترل این بیماری است.
به باور متخصصان علوم اعصاب، با هر دهه افزایش سن، ریسک فاکتورهای ابتلا به آلزایمر ۲ برابر میشود، بنابراین راهبردهای مؤثر در سطح فردی و اجتماعی برای کاهش ابتلا به این بیماری ضروری است.
بیشتر بخوانید:
افزایش افسردگی، آلزایمر و زوال عقل در سالمندان؛ بیماریهایی که علاج دارد
آلزایمر شایعترین علت زوال عقل
متخصص روانپزشکی بیمارستان ابنسینا، از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: دمانس یا همان زوال عقل، در پزشکی و روانپزشکی، اختلال مزمن و گاهی حاد فرایندهای روانی و زوال عصبی پیشرونده است که با تغییر شخصیت، موقعیتناشناسی و اختلال در حافظه همراه است.
دکتر علیاکبر اسماعیلی افزود: «آلزایمر» شایعترین علت زوال عقل (دمانس) محسوب میشود، هرچند علل دیگری از جمله بیماریهای عروقی مغز، عوارض ضربههای شدید مغزی، عوامل عفونی و ویروسی و همچنین کمبودهای تغذیهای نیز میتوانند در بروز زوال عقل نقش داشته باشند.
زوال عقل عروقی ارتباط مستقیمی با بیماریهای زمینهای نظیر فشار خون بالا، دیابت و اختلالات چربی خون دارند
وی با اشاره به زوال عقل عروقی بهعنوان یکی از انواع مهم آن ادامه داد: این نوع زوال عقل ارتباط مستقیمی با بیماریهای زمینهای نظیر فشار خون بالا، دیابت و اختلالات چربی خون دارد.
فلوشیپ فوقتخصص سالمندان بیمارستان ابنسینا مشهد بیان کرد: با توجه به این که جامعه ایران رو به سالمندی میرود، اهمیت پیشگیری از این بیماری بیش از پیش احساس میشود.
اسماعیلی افزود: بنابراین همان توصیهها و پروتکلهایی که برای پیشگیری از بیماریهای قلبی–عروقی ارائه میشود، بهطور مستقیم در کاهش خطر اختلالات عروقی مغز و پیشگیری از دمانسهای عروقی نیز مؤثر است.
بیماری آلزایمر ۲ تا ۵ درصد سالمندان را در بر میگیرد
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: بیماری آلزایمر، یک نوع اختلال عملکرد مغزی است که به تدریج تواناییهای ذهنی بیمار تحلیل میرود و بارزترین نوع از انواع مختلف زوال عقل، اختلال حافظه است.
دکتر امیر حسین حقیر افزود: بیماری آلزایمر ۲ تا ۵ درصد اشخاص مسن را دربر میگیرد و گاهی هم بر اشخاص جوانتر حمله میکند.
جراح مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: بر اساس آمارها در ایران بیش از یک میلیون مبتلا به آلزایمر گزارش شده است و به استناد برخی آمارها در کشور هر هفت دقیقه یک نفر به آلزایمر مبتلا میشود.
آمار جهانی میگوید هر چهار ثانیه یک نفر در جهان به آلزایمر مبتلا میشود
حقیر افزود: آمار جهانی میگوید هر چهار ثانیه یک نفر در جهان به آلزایمر مبتلا میشود، در این بیماری زمان گم میشود، اختلال شخصیتی، رفتاری و عملکردی بروز پیدا میکند و کمکم نیازهای روزمره هم فراموش و بیمار نسبت به محیط بیتفاوت میشود.
بیشنر بخوانید:
ورزش روزانه احتمال ابتلا به فراموشی در سالمندان را تا ۵۰ درصد کاهش می دهد
افزایش چشمگیر بروز آلزایمر با بالا رفتن سن
عضو هیات علمی گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز گفت: بروز آلزایمر با افزایش سن به طور چشمگیری افزایش مییابد؛ بهگونهای که شیوع آن از حدود نیم درصد در گروه سنی ۶۵ تا ۶۹ سال به حدود هشت درصد پس از ۸۵ سالگی میرسد.
دکتر نیره سلیمی افزود: علاوه بر افزایش سن، عوامل متعددی در بروز زوال عقل نقش دارند که از جمله آنها میتوان به فشار خون بالا، چاقی، مصرف سیگار و الکل، کمتحرکی، آلودگی هوا، دیابت، افسردگی، انزوای اجتماعی، کاهش شنوایی و همچنین فقدان تحصیلات در سالهای ابتدایی زندگی اشاره کرد.
وی ادامه داد: از اینرو شناسایی عوامل خطر و همچنین عوامل محافظتی در برابر زوال عقل به ویژه در مراحل اولیه زندگی اهمیت فراوانی دارد.
افراد با تحصیلات پایین بیشتر در معرض خطر آلزایمر قرار دارند
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تاکید بر اهمیت آموزش در سلامت شناختی افراد گفت: بیسوادی یا کمسوادی با افت شناختی ارتباط مستقیم دارد و سطح تحصیلات میتواند نقش مهمی در پیشگیری یا به تعویق انداختن روند پیشرفت بیماری آلزایمر ایفا کند.
دکتر سلیمی افزود: سطح تحصیلات یکی از عوامل مهم در روند پیشرفت آلزایمر است، چراکه مطالعات نشان میدهد افراد با تحصیلات پایین بیشتر در معرض خطر زوال عقل قرار دارند.
سطح تحصیلات یکی از عوامل مهم در روند پیشرفت آلزایمر است چرا که مطالعات نشان میدهد افراد با تحصیلات پایین بیشتر در معرض خطر زوال عقل قرار دارند
وی ادامه داد: در مقابل افراد دارای تحصیلات بالاتر معمولا از «ذخیره شناختی» بیشتری برخوردارند؛ ذخیرهای که میتواند بروز علائم بالینی زوال عقل را به تعویق انداخته و کیفیت زندگی فرد را برای مدت طولانیتری حفظ کند.
عضو هیات علمی گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: اگرچه میزان بیسوادی در سالهای اخیر کاهش یافته است، اما همچنان حتی در جوامع پیشرفته نیز رقم قابل توجهی دارد و این موضوع ضرورت توجه ویژه به آموزش و یادگیری مستمر را بیش از پیش آشکار میسازد.
سلیمی تاکید کرد: افزایش سطح تحصیلات و یادگیری مداوم، با تقویت عملکرد شناختی و ایجاد ذخیره شناختی بیشتر میتواند نقش محافظتی مهمی در برابر اختلالات شناختی و زوال عقل داشته باشد.
وی افزود: همانگونه که سبک زندگی سالم همواره مورد تأکید است، توجه به آموزش و رشد فکری نیز میتواند آیندهای سالمتر و امیدوارکنندهتر را برای سلامت مغز افراد رقم بزند.
توصیه پزشکان برای پیشگیری از آلزایمر
پزشک فوقتخصص سالمندان بیمارستان ابنسینا مشهد بیان کرد: آلزایمر یک بیماری تخریب پیشرونده سلولهای مغزی است که در آن سلولهای عصبی، به ویژه در نواحی مرتبط با حافظه و تمرکز، بهتدریج دچار تحلیل و در نهایت مرگ میشوند.
عواملی مانند سن، جنسیت و زمینههای ژنتیکی از عوامل غیرقابل پیشگیری محسوب میشوند، اما حدود ۴۵ درصد از عوامل خطر آلزایمر قابل پیشگیری هستنددکتر اسماعیلی افزود: هرچند عواملی مانند سن، جنسیت و زمینههای ژنتیکی از عوامل غیرقابل پیشگیری محسوب میشوند، اما حدود ۴۵ درصد از عوامل خطر آلزایمر قابل پیشگیری هستند.
وی با اشاره به نقش استرس اکسیداتیو (یکی از عوامل موثر در بروز بسیاری از بیماریها) در تخریب سلولهای عصبی مغز گفت: افزایش مواد اکسیداتیو در بافت مغز میتواند زمینهساز کاهش عملکرد شناختی و بروز انواع دمانس شود.
متخصص روانپزشکی بیمارستان ابنسینای مشهد با تاکید بر مفهوم سبک زندگی سالم ادامه داد: تغذیه یکی از ارکان اصلی سبک زندگی سالم است و حذف کامل برخی گروههای غذایی نمیتواند تضمینکننده سلامت باشد، چرا که بدن انسان به دریافت متعادل و متنوعی از مواد مغذی نیاز دارد و رعایت تعادل در رژیم غذایی امری ضروری است.
اسماعیلی افزود: تغذیه سالم در پیشگیری از اختلالات روانپزشکی بهویژه آلزایمر، زوال عقل عروقی (دمانسهای عروقی) و افسردگی نقش بسیار مهمی دارد.
به گفته وی، کنترل عوامل خطر متابولیک، ارتقای سطح تحصیلات، کنترل قند و فشار خون، پرهیز از مصرف سیگار، کاهش آلودگی هوا و تشخیص زودهنگام آلزایمر، نقش مهمی در پیشگیری از شروع، پیشرفت و تشدید این بیماری دارد.
پیشگیری از آلزایمر با رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تاکید کرد: یکی از مهمترین راهکارهای کاهش آسیبهای آلزایمر، استفاده از رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها است.
وی افزود: همچنین مصرف منظم میوهها و سبزیجات تازه به ویژه میوههای خام و رنگی، نقش موثری در محافظت از بافت مغز و کاهش روند تخریب سلولهای عصبی دارد.
دکتر اسماعیلی با اشاره به ارتباط تغذیه و سلامت روان ادامه داد: مصرف مغزهایی مانند پسته، گردو و بادام به دلیل دارا بودن ترکیبات غنی از «تریپتوفان» (یکی از اسیدهای آمینه ضروری در رژیم غذایی انسان و یک فاکتور رشد است) اهمیت ویژهای دارد، چراکه تریپتوفان در بدن به سروتونین
چربیهای اشباع میتوانند با ایجاد تصلب شرایین و تنگی عروق، زمینه کاهش خونرسانی به مغز و بروز ایسکمی مغزی را فراهم کنند
تبدیل شود و میتواند در پیشگیری از افسردگی به خصوص در افراد مستعد، نقش مؤثری ایفا کند که این ترکیبات همچنین در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر نیز اثرگذار هستند.
متخصص روانپزشکی بیمارستان ابنسینای مشهد افزود: مصرف چربیهای غیراشباع مانند روغن زیتون و سایر روغنهای گیاهی در مقایسه با چربیهای اشباع، نقش محافظتی مهمی دارد.
اسماعیلی ادامه داد: چربیهای اشباع میتوانند با ایجاد تصلب شرایین (تنگی و سخت شدن عروق)، زمینه کاهش خونرسانی به مغز و بروز ایسکمی مغزی (عارضه ناشی از نرسیدن اکسیژن به مغز) را فراهم کنند.
وی تاکید کرد: تشخیص بیماری در مراحل اولیه، همراه با اقدامات توانبخشی شناختی و کاردرمانی ذهنی، میتواند به طور قابل توجهی کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد.
بیشتر بخوانید:
پژوهشگران مشهدی موفق به تولید نانو مکمل پیشگیری و درمان بیماری آلزایمر شدند
سبک زندگی سالم مهمترین راهکار پیشگیری از آلزایمر
رییس دپارتمان علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: با بررسی اولیه احتمال شانس ابتلا به آلزایمر در افرادی که سبک زندگی مناسبی دارند کمتر از سایرین ارزیابی شده است.
پروفسور علی گرجی با بیان این که فعالیتهای ورزشی با ترشح پروتئین خاصی از مرگ سلولی جلوگیری میکند، افزود: ورزش منظم و تغذیه سالم و مناسب از مهمترین راهکارهایی است که میتواند در پیشگیری از بیماری آلزایمر موثر باشد.
وی ادامه داد: همچنین استفاده از ماهی، روغن زیتون و سبزیجات در سبد غذایی از مهمترین موضوعات تغذیهای است که در پیشگیری از ابتلا به آلزایمر میتواند نقش تعیین کنندهای ایفا کند.
این مسوول با بیان اینکه برای حفظ سلامت سلولی باید تا حد امکان از مواد غذایی چرب پرهیز شود، بیان کرد: علاوه بر این ارتباطات اجتماعی با افراد دیگر و مبادله اطلاعات احتمال ابتلا به آلزایمر را کاهش می دهد.
بیشتر بخوانید:
سبک زندگی سالم از آلزایمر جلوگیری میکند
کاهش ۵۰ درصدی ابتلا به آلزایمر با ورزش روزانه
جراح مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: بررسیها نشان میدهد افراد مسنی که ورزش منظم روزانه انجام میدهند احتمال ابتلا به فراموشی و آلزایمر در آنها ۵۰ درصد کمتر است.
دکتر حقیر تاکید کرد: برای کاهش فراموشی و آلزایمر در دوره سالمندی، ورزش منظم روزانه توصیه می شود.