یک تحلیلگر مسائل بینالملل در تشریح تفاوتهای پیشنهاد اروپا و روسیه برای تمدید شش ماهه مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه، گفت: روسیه مشخص نکرده که در طی این ۶ ماه، دقیقا چه اتفاقی قرار است رخ دهد و طرفین متعهد به انجام چه اقداماتی میشوند. لذا بعید است اروپا و آمریکا با پیشنهاد روسیه موافقت کنند.
جهانبخش ایزدی در گفتوگو با خبرنگار جماران، با اشاره به قطعنامه پیشنهادی روسیه برای تمدید شش ماهه مهلت اجرای مکانیسم ماشه، اظهار کرد: اولین بار خود اروپاییها پیشنهاد تعویق شش ماهه فعالسازی مکانیسم ماشه را مطرح کردند، مشروط بر اینکه ایران با بازرسان آژانس همکاری کند، تکلیف ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده روشن شود و مذاکرات بین ایران و آمریکا آغاز گردد. مکانیسم ماشه یک ابزار در دست اروپاییهاست و آنان طبق خواسته آمریکا، مأموریت دارند تا با استفاده از این ابزار، بر ایران فشار بیاورند. در حقیقت آمریکا و اروپا با تعویق زمان اجرای اسنپبک، در پی ساماندهی پرونده هستهای ایران از طریق دیپلماسی هستند.
وی با اشاره به خودداری ایران از پذیرش پیشنهاد اروپا، افزود: جمهوری اسلامی معتقد است در صورت تمدید شش ماهه مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه، همین مشکلات امروز به ۶ ماه آینده منتقل و وضعیت کشور شرطی میشود. همچنین ایران دورنمای مذاکرات هستهای را روشن نمیداند و لذا به نظرش تمدید شش ماهه قطعنامه ۲۲۳۱، نتیجهای در بر ندارد. به علاوه، ایران تأکید دارد که اساسا اروپا مشروعیتی برای فعالسازی اسنپبک ندارد، زیرا به تعهدات برجامی خود عمل نکرده و حال اگر با تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ موافقت کند، در حقیقت حق اروپا برای اجرای مکانیسم ماشه را به رسمیت شناخته است.
این استاد دانشگاه در تشریح تفاوتهای پیشنهاد اروپا و روسیه برای تمدید شش ماهه مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه، بیان کرد: روسیه مشخص نکرده که در طی این ۶ ماه، دقیقا چه اتفاقی قرار است رخ دهد و طرفین متعهد به انجام چه اقداماتی میشوند. لذا بعید است که اروپا و آمریکا با پیشنهاد روسیه موافقت کنند. اما از طرف دیگر، ایران با تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ به شرط اینکه به درخواست روسیه باشد، موافقت خواهد کرد، زیرا جمهوری اسلامی معتقد است که روسیه به تعهدات برجامی خود پایبند بوده و به علاوه در پیشنهاد این کشور برای تعویق مهلت اجرای اسنپبک، هیچ شرطی مطرح نشده است. لذا ایران بر این باور است که در صورت موافقت با پیشنهاد روسیه، میتواند بدون پذیرش هیچ فشار خاصی، زمان بیشتری برای مدیریت مذاکرات با آمریکا و کنترل فضای اقتصادی کشور خواهد داشت.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با تأکید بر اینکه اصلا نمیتوانیم نسبت به میانجیگری روسیه بین ایران و اروپا خوشبین باشیم، عنوان کرد: روسها اقدامات ضدایرانی بسیاری انجام دادهاند که به هیچ عنوان قابل بخشش نیست. روسیه به بسیاری از قطعنامههای هستهای علیه ایران، رأی مثبت داده بود و حتی قطعنامه ۱۸۳۵ به پیشنهاد این کشور تصویب شد. حتی طبق برخی گفتهها، گنجاندن مکانیسم ماشه در قطعنامه ۲۲۳۱ نیز به پیشنهاد روسها انجام شده بود. همراهی با ادعاهای کشورهای عربی در مورد جزایر سهگانه، همکاری نظامی و امنیتی با دشمنان ایران و... نیز از دیگر اقدامات ضدایرانی روسهاست. بنابراین، ابدا نمیتوانیم نسبت به روسیه خوشبین باشیم. البته این بدین معنا نیست که از این کشور به عنوان یک ابزار برای پیشبرد اهداف و منافع ملی خود استفاده نکنیم، اما نباید به آن اعتماد کنیم.
ایزدی با بیان اینکه روسیه چندین هدف را از تلاش برای تمدید مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه دنبال میکند، گفت: نخست اینکه پس از جنگ اوکراین، روسیه تقریبا از معادلات بینالمللی حذف شد و با توجه به اینکه در ماه آینده ریاست شورای امنیت را بر عهده دارد، اکنون مایل است یک ابتکار دیپلماتیک را از خود به نمایش بگذارد. همچنین با توجه به اینکه ایران روابط خود و روسیه را نزدیک میداند، این کشور مایل است حداقل در ظاهر، به جمهوری اسلامی کمک کند. به علاوه، روسیه خود را عضو برجام میداند و نمیخواهد اروپا تنها بازیگر این توافق باشد و لذا به دنبال نقشآفرینی در این زمینه است. نهایتا آخرین دلیلی که میتوانیم برای میانجیگری روسیه بین ایران و اروپا متصور باشیم، این است که این کشور میخواهد از ایران به عنوان یک کارت بازی در تعاملات خود با آمریکا بر سر مسأله اوکراین استفاده کند.
وی با اشاره به موافقت ایران برای از سرگیری همکاریها با بازرسان آژانس، اظهار کرد: اگرچه ایران این شرط اروپاییها را پذیرفته، اما نمیتوانیم بگوییم این به معنای پذیرش دو شرط دیگر (تعیینتکلیف ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده و آغاز مذاکرات با آمریکا) است، زیرا این سه شرط با یکدیگر همسنگ نیستند. به نظر، ارزش پذیرش همکاری با آژانس کمتر است، زیرا اساسا وقتی هر دو طرف معتقد به تخریب شدید تأسیسات هستهای ایران هستند، دیگر غنیسازی هم صورت نمیگیرد و بازرسی آژانس بلاموضوع است. اما مخالفت ایران با تعیینتکلیف ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده، یک ابزار برای قرار دادن طرف مقابل در ابهام استراتژیک محسوب میشود که میتوان با آن بازی کرد. اگرچه از جایی به بعد که طرف مقابل محکم بر سر موضع خود میایستد، دیگر ایران نمیتواند از این ابزار استفاده کند.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با بیان اینکه در این بین، پذیرش مذاکره با آمریکا از سایر شروط سختتر است، اضافه کرد: زیرا این یک امر دوطرفه است و تنها مبتنی بر درخواست جمهوری اسلامی نیست و باید ببینیم طرف مقابل چه قدر برای مذاکره آمادگی دارد و چه امتیازاتی میتواند بدهد. از طرف دیگر، برای اروپا نیز مهم است که در مذاکرات بین ایران و آمریکا حضور داشته باشد و در معادلات دیپلماتیک بین این دو، کنار گذاشته نشود. ضمن اینکه مذاکره با آمریکا، یک فرایند زمانبر است ک قطعا تا اکتبر (آخرین مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه) تمام نخواهد شد. البته با وجود تمام این چالشها، نمیتوانیم بگوییم اجرای مکانیسم ماشه قطعی است، زیرا هر موضوعی در سیاست خارجی، متاثر از عوامل آشوبساز بسیاری است که میتوانند کل معادله را تغییر دهند. اما به هر حال قرائن و شواهد نشان میدهد که احتمال اجرای اسنپبک بسیار بالاست، زیرا تا کنون مذاکره با اروپا نتیجه مثبتی نداشته است.