احمدی به عنوان نمونه ملی امسال که لوح تقدیر خود را در همایش تجلیل از برگزیدگان بخش کشاورزی از رئیس جمهور و وزیر جهاد کشاورزی در بیست نهم دی ماه دریافت کرده است، روز یکشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا توضیح داد : ایجاد هرگونه تحول در کشت محصولات کشاورزی خود کشاورز است یعنی برای وارد کردن کشاورز به میدان باید او را به صورت غیرمستقیم متقاعد کرد در غیر این صورت هرگونه سیاستگذاری با شکست مواجه می شود.
وی با بیان این نکته که کشت ارقام پرمحصول و تولید چند برابری آن در واحد سطح علاوه بر این که هزینه ها را کاهش می دهد، مانع خروج ارز بابت واردات برنج می شود، تصریح کرد : همواره نوع و کیفیت برنج ارقام پرمحصول، متناسب بودن با ذائقه مردم و از همه مهمتر بازرگانی و فروش محصول عاملی برای استقبال کشاورزان به انتخاب ارقام است، مقولاتی که سبب شد تا آمار کشت ارقام پرمحصول به عنوان انتخاب شالیکاران در نوسان باشد.
این شالیکار نمونه نکایی اظهار کرد: محصول تولیدی کشاورزی باید با توجه به هزینه تولید وقتی وارد بازار می شود هم مشتری داشته باشد و هم قیمت مناسب بخورد، اگر این شرایط محقق نشود، تولید محصول مورد توجه کشاورز قرار نمی گیرد.
احمدی گفت: شالیکاران برای کشت ارقام پرمحصول تنها به عملکرد آنها توجه نمی کنند بلکه کل درآمد، ثبات درآمد و تقاضای مطمئن برای خرید را ملاک تصمیمگیری قرار می دهند.
وی با ذکر این نکته که کشت ارقام پرمحصول بر خلاف ارقام محلی حدود ۲۵ تا ۳۵ روز دیرتر یعنی در طول دوره ۱۱۵ تا ۱۲۰ روزه به مرحله برداشت محصولا می رسد، گفت: بنابراین تامین آب مطمئن برای کشت ارقام پرمحصول بسیار مهم و اساسی است.
مهم ترین ارقام برنج مورد توجه کشاورزان در مازندران از نوع محلی و کم محصول نظیر طارم و هاشمی است و ارقام پرمحصولی مانند «شیرودی»، «فجر» و «ندا» نیز در این استان بنا بر شرایط آب دهی رودخانهها، ذخیره آب پشت سدها و آ ببندان ها و مکانیزاسیون کشت میشود.
طول دوره رشد ارقام پرمحصول بر اساس اعلام کارشناسان حدود ۲۵ تا ۳۵ روز بیشتر از ارقام محلی است و به همین دلیل هم نیاز آبی آنها هم سه هزار متر مکعب در هکتار بیشتر است.
میزان آب مصرفی اراضی شالیزاری به ازای هر هکتار به طور میانگین در ارقام محلی هشت تا ۹ هزار مترمکعب است ولی در ارقام پر محصول تا ۱۲ هزار متر مکعب مییابد.
همچنین عملکرد برنج رقم شیرودی و فجربه عنوان کشت قالب در کشت ارقام پر محصول در هر هکتار هفت تن شلتوک است و برای رقم ندا هم به هشت تا هشت و نیم تن میرسد و میزان عملکرد ارقام سنتی مانند طارم محلی و هاشمی حدود پنج تن شلتوک است.
برنج به عنوان دومین کالای کشاورزی پرمصرف و استراتژیک کشور از اهمیت بسزایی برخوردار است به طوری که در برنامه هفتم، برنج جزو پنج محصولی است که خودکفایی آن در دستور کار وزارت جهاد قرار گرفت.
بر اساس طرح خوداتکایی برنج، سطح زیر کشت ارقام پر محصول در ۲ استان مازندران و گیلان باید به ۲۵۵ هزار هکتار افزایش یابد در حالی که هم اکنون در کمتر از ۱۲۰ هزار هکتار از اراضی شالیزاری برنج رقم پر محصول کشت می شود.
بنابر آمار با احتساب جمعیت کشور و میزان ذخایر، سالانه سه میلیون و ۲۰۰ هزار تن برنج مورد نیاز کشور است که سال گذشته میزان تولید با نیاز ۷۰۰ هزار تن اختلاف داشت که طبق گفته کارشناسان با افزایش عملکرد در واحد سطح به سهولت میتوان این میزان را در داخل تامین کرد.
وزارت جهاد کشاورزی معتقد است که با افزایش عملکرد در واحد سطح و توسعه کشت ارقام پرمحصول به جای ارقام محلی و مدیریت واردات بتوان کشاورزان را به امر تولید ترغیب کرد تا دیگر نیازی به واردات برای کسری نیاز داخل نباشد.
با توجه به محدودیت منابع آبی برنامه افزایش سطح زیرکشت برنج طی سه سال گذشته درکشور متوقف شده و تنها دستور کار نیست و حتی سطح زیرکشت در استانهای غیرشمالی کاهش یافت بنابراین تنها از طریق افزایش عملکرد در واحد سطح و بهرهوری تولید به دنبال خودکفایی است.
کارشناسان زراعت وزارت جهاد کشاورزی معتقدند با بکارگیری اقدامات فنی شامل توسعه ارقام پرمحصول، مدیریت تغذیه، اصلاح سیستمها و یکپارچهسازی اراضی شالی، مدیریت آفات و علفهای هرز، اصلاح ساختار کارخانههای شالیکوبی و افزایش بذور اصلاح شده، تولید در واحد سطح افزایش می یابد.
بنابر آمارهای اعلامی وزارت جهاد کشاورزی سطح کنونی خوداتکایی کشور در محصول برنج ۷۰ درصد است که با به کارگیری اقدامات فنی و استفاده از بذور اصلاح شده ارقام پرمحصول میتوان به خودکفایی ۱۰۰ درصدی دست یافت.
معرفی چهار رقم جدید برنج کیفی پرمحصول
موسسه تحقیقات برنج کشور امسال چهار رقم جدید برنج به نامهای «هستی»، «امید»، «توکا» و «طارم مازند» را معرفی و رسانه ای کرده است، رقم «هستی» نخستین ارقام معرفی شده این موسسه است که خوش کیفیت و متحمل به تنش خشکی بوده و کمآبی اواخر فصل کشت و کار را تا حدود چهار هفته تحمل میکند، حفظ پایداری تولید در شرایط تنش خشکی و تغییرات اقلیمی پیش رو، هدف موسسه تحقیقات برنج کشور برای معرفی برنج هستی است.
«امید» دیگر رقم جدید برنج کیفی پرمحصول معرفی این موسسه است، این رقم به طور متوسط در هر هکتار شالیزار هشت تن شلتوک تولید میشود، متحمل به بیماری بلاست است؛ هدف از معرفی این رقم نیز افزایش عملکرد در واحد سطح و افزایش تولید برنج ایرانی است. «توکا» دیگر رقم جدید برنج است این نوع نیز حاصل ترکیب ۲ ژنوم محلی شامل؛ علی کاظمی و طارم دیلمانی است و حدود یک تا ۱.۵ تن بیشتر از رقم محلی محصول میدهد و تا حدی متحمل به خوابیدگی و ورس است. موسسه تحقیقات برنج کشور هدف از معرفی رقم برنج توکا را محافظت از ذخایر ژنتیکی ارقام محلی و بالابردن عملکرد ارقام محلی برای کشاورزان عنوان کرد.
معرفی رقم جدید برنج «طارم مازند» نیز بسیار مهم و خبری خوش برای شالیکاران شمال است. این نوع حاصل خالصسازی توده محلی طارم و هدف از اصلاح و معرفی آن حفظ ژنوم تودههای محلی و تولید بذر طبقات رسمی برای عرضه وسیع به کشاورزان است. افزایش عملکرد در واحد سطح، کیفیت مناسب ارقام معرفی شده و در نهایت رسیدن به تولید پایدار و امنیت غذایی از اهداف محوری معرفی ارقام جدید توسط موسسه تحقیقات برنج کشور است.
نوسانات کشت ارقام پر محصول در مازندران
کشت این ارقام همواره در زمین های شالیزاری مازندران بین ۳۰ هزار تا حدود ۹۳ هزار هکتار در نوسان بوده است. بر اساس آمار رسمی اداره برنج جهاد کشاورزی مازندران بیشترین سطح زیر کشت ارقام پر محصول در سال ۱۳۹۰ با ثبت ۹۲ هزار و ۵۰۴ هکتار بوده است که در سال ۹۱ به ۷۶هزار و ۹۸۴ هکتار کاهش یافت و سال ۹۲ هم به ۷۶ هزار و ۸۱۴ هکتار رسید.
طبق اعلام رسمی جهاد کشاورزی سال ۱۴۰۰ از ۲۱۵ هزار هکتار اراضی شالیزاری مازندران ۶۴ هزار هکتار زیر کشت ارقام پرمحصول رفت که این رقم حدود ۱۸ هزار هکتار از سال ۱۳۹۹ بیشتر بود. سال ۱۴۰۲ نیز سطح زیر کشت برنج ارقام پرمحصول در استان مازندران به حدود ۳۵ هزار هکتار رسید که این رقم نسبت به سال ۱۴۰۱ نصف شد.
بر اساس آمار اداره برنج سازمان جهاد کشاورزی مازندران در سال زراعی گذشته از ۲۱۵ هزار هکتار زمین شالیزاری ۱۸۰ هزار هکتار ارقام محلی و بقیه ارقام پرمحصول برنج بوده است.
بنابراین با توجه به ویژگی ها چهار ارقام جدید برنج که امسال از سوی موسسه تحقیقات برنج کشور معرفی شده است، می تواند مورد انتخاب کشت و کار سال زراعی جاری شالیکاران شمال قرار بگیرد.
برنجکاری یکی از مهم ترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این استان تامین میشود. استان مازندران تولید کننده ۷۲ نوع محصول زراعی و باغی است که در تولید ۱۵ محصول رتبه اول تا سوم را دارد.
این استان با برخورداری از تنها ۲ و نیم درصد زمین کشاورزی کشور، سالانه هفت درصد از تولیدات کشاورزی و ۱۱ درصد از ارزش اقتصادی محصولات کشاورزی کشور را در اختیار دارد.