مشاور وزیر فرهنگ افزود: اگرچه روز «پزشک» و «داروساز» با نام ابنسینا و زکریای رازی گرهخورده است اما بزرگان بسیاری در این عرصه به مردم خدمت کردهاند که از جمله آنان، حکیم «اخوینی بخاری» از دانشمندان قرن چهارم هجری است که در عرصه طب قدیم، خاصه جراحی فعالیت های چشمگیری داشته است.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با اشاره به کتاب «هدایه المتعلمین فی الطب» اثر اخوینی بخاری اظهارکرد: اخوینی بخاری، کتاب «هدایه المتعلمین فی الطب» را به زبان فارسی نوشته است که در نوع خود بی نظیر است. وی درحالی این اثر گران بها را به زبان فارسی نگاشته است که اغلب آثار پیش و پس از آن، به زبان عربی به رشته تحریر درآمده اند.
شالویی در بخش پایانی سخنان خود گفت: حدود یک قرن از عمر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی میگذرد. انجمن در طول سالیان گذشته از پزشکان بسیاری از جمله حکیم ابن سینا، زکریای رازی و مرحوم دکتر منوچهر دوایی تجلیل کرده است. همچنین در قالب نشست بزرگداشت اخوینی بخارایی درنظر داریم که از دو پزشک برجسته معاصر آقایان «تقی نجابت» و «علیرضا زالی» نیز تقدیر نماییم. دکتر نجابت، در دوران جنگ تحمیلی خدمات فراوانی به آسیب دیدگان ارائه کرده اند و دکتر زالی نیز در دوران شیوع کرونا با حضور در ستاد ملی مبارزه با کرونا، فداکاری های فراوانی را برای ریشه کن کردن این بیماری انجام داده اند.
اهمیت کتاب«هدایه المتعلمین فی الطب» اثر اخوینی بخاری
در ادامه غلامعلی حدادعادل رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به ایراد سخن پرداخت و گفت: ایران صاحب تمدن علمی و فرهنگیِ ریشه دار و کهن است. از قبل از ورود اسلام به ایران، دانشگاه جندی شاپور محل تربیت دانشمندان، خاصه پزشکان بوده است و پس از ظهور اسلام نیز این سنت علمی گسترش پیدا کرده و از کشور ما بزرگانی به ویژه در علم طب پدید آمده اند که شهرت جهانی نیز دارند.
او ادامه داد: در یک دوره در اروپا پس از اختراع ماشین چاپ، اگر کتاب مقدس را مستثنی کنیم هیچ کتابی مثل «قانون» ابن سینا تجدید چاپ نشده است. و او، یک حکیم و پزشک ایرانی است؛ قبل از ابن سینا نیز، محمد بن زکریای رازی صاحب کتاب «الحاوی» سر سلسله پزشکان مسلمان ایرانی است.
حدادعادل در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کتاب «هدایه المتعلمین فی الطب» اثر اخوینی بخاری گفت: اهمیت اخوینی بخارایی از این روست که نخستین کسی است که کتابی در علم طب را به زبان فارسی نوشته و تالیف این کتاب حدود پنجاه سال قبل از سرودن «شاهنامه» است. کتاب او اثری مفصل در چند صد باب است که در قرن چهارم به زبان فارسی به رشته تحریر آمده است.
رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی اضافه کرد: اخوینی بخاری تأکید می کند که شاگرد طبیبی بوده که آن طبیب، شاگرد زکریای رازی بوده است. لذا وی به یک واسطه شاگرد زکریای رازی است.
حداد عادل تصریح کرد: اهمیت کتاب «هدایت المتعلمین فی الطب» نیز از دو جهت است: یکی از جهت تاریخ طب در ایران و دوم از جهت زبان فارسی؛ این کتاب پس کتاب «ابن ادویه»، دومین نسخه کهن پارسی در علم پزشکی است.
همکاری ویژه شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور با نخبگان ایرانی
در بخش دیگری از این آیین سید عبدالله حسینی شاعر و پژوهشگر علوم اسلامی، قطعه شعری در پاسداشت مقام فرهنگی و علمی «تقی نجابت» پزشک و جراح برجسته ایرانی قرائت کرد و در ادامه عبدالله سهرابی دبیرکل شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشورِ وزارت امور خارجه گزارشی از اقدامات دولتِ آیت الله شهید سید ابراهیم رییسی در ساماندهی امور مرتبط با ایرانیان خارج از کشور به حاضران ارائه کرد و از نحوه همکاری و مساعدت این شورا با نخبگان ساکن در خارج از جمله «تقی نجابت» جراح برجسته ایرانی ساکن آلمان برای تسهیل در فعالیت های فرهنگی و خیریه آنان در ایران نکاتی را بیان کرد.
در ادامه، این آیین بزرگداشت با مراسم موسیقایی نی نوازی با هنرنمایی زمان خیری، استاد و نوازنده سازِ نِی همراه بود.
گسترش مهرورزی جهانی پس از پایان کرونا
علیرضا زالی رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز در این نشست به ایراد سخن پرداخت و گفت: پزشکان ایرانی دربالاترین سطح ممکن به تحقیق و پژوهش های کاربردی خود اهتمام دارند، که این حاصل این تحقیقات در روند مبارزه پیچیده با ویروس کرونا به منصه ظهور رسید.
او در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: بدون تردید پس از پایان همه گیری بیماری کرونا، شاهد نوعی مهرورزی و عطوفت جهانی هستیم؛ چرا که در این دوران مردم بیش از پیش به لحاظ عاطفی به یکدیگر نزدیک شدند و جامعه جهانی پزشکی، خاصه پزشکان شریف ایرانی به بهترین شکل ممکن با فعالیت های همگرایانه به ملت شریف ایران، خدمت رسانی کردند.
پژوهش های گوناگون درباره نسخ موجود از کتاب اخوینی بخاری
در بخش پایانی این رویداد نیز، علی عموشاهی پزشک و پژوهشگر زبان وادب فارسی درباره ابواب مرتبط با «جراحی» در کتاب «هدایت المتعلمین فی الطب» به ایراد سخن پرداخت و محمد صدر عضو فرهنگستان علوم پزشکی ایران، درباره نسخ خطی موجود از کتاب «هدایت المتعلمین فی الطب» در کتابخانه های ایران و جهان توضیحاتی را برای حاضران بیان کرد.
وی با بیان اینکه نخبگان سرمایههای کشور هستند، گفت: مهاجرت نخبگان باید در کانون توجه قرار گیرد.
پروفسور نجابت اظهارکرد:بسیاری از نخبگان ایرانی در سایر کشورهای جهان حضور دارند اما نکته مهم و اساسی این است که باید این افراد در کانون توجه قرار گیرند و در کشور تقدیر شوند؛ چرا که نام ایران زمین را زنده میکنند.
وی با اشاره به طبابت خود در کشور آلمان گفت: طی چند دهه زندگی و طبابت و زندگی در آلمان همواره چند نوبت در هر سال به ایران سفر میکنم و طی سفرهای خود درباره مسائل نخبگان به دولت و به ویژه وزارت بهداشت، راهکارهایی ارائه میدهم.اما متاسفانه, راهکارهای پیشنهادی در کانون توجه قرار نگرفته است.
دارنده مدال افتخار دولت آلمان با بیان اینکه چهرههای مطرح علمی بسیاری در تاریخ کشور ظهور کردهاند، خاطرنشان کرد: آیین امروز به مناسبت بزرگداشت «اخوینی بخاری» برگزار میشود اما باید گفت پزشکان حاذق گمنامی در تاریخ کشور ظهور کردهاند که برای جامعه ناشناخته هستند.
وی ادامه داد: سفری به استان همدان داشتم و با «شیخ جراح»، پزشک گمنام ایرانی طی این سفر آشنا شدم. تصاویری که از مداخلات پزشکی او در زمان حیاتش بر مزار وی نصب شده، بسیار شگفتانگیز است. این پزشک در زمان حیات خود توانسته است با ابزارهای ابتدایی به کارهای بزرگ دست بزند.
نجابت با اشاره به پیشرفتهای علم پزشکی در دنیای امروز گفت: علم پزشکی این روزها، علم دستگاهها است. پزشکان باید بیماریها را با بهرهگیری از علم خود تشخیص دهند، نه اینکه فقط به دستگاههای پزشکی متکی باشند. پزشکان باید بیماریها را با علم خود تشخیص دهند و با استفاده از دستگاهها از صحت تشخیص خود مطلع شوند.
نجابت با اشاره به ضرورت حسن رفتار با بیماران گفت: اساتید من همواره بر حسن رفتار با بیماران تاکید میکردند. پزشکان باید به نحوی بیمار رفتار کنند که بیمار با آنها احساس راحتی کند نه اینکه بیمار پزشک را یک فرد عبوس بداند.
وی با اشاره به برگزاری آیین تجلیل از «اخوینی بخاری» گفت: جلسه امروز درباره یک پزشک ایرانی بود اما مسائلی که مطرح شد بیشتر در ارتباط با زبان فارسی و نگارش کتاب اخوینی بخاری به زبان فارسی بود. جلسه امروز به بررسی دستاوردهای گذشته پرداخت اما باید به دنیای امروز توجه کنیم.
نجابت ادامه داد: این روزها، شاهد مهاجرت نخبگان هستیم. چرایی و علل مهاجرت نخبگان باید در کانون توجه قرار گیرد و ریشه یابی شود. وقتی علل مهاجرت را بررسی میکنیم به این نتیجه میرسیم با ارائه راهکارهای ساده میتوان از مهاجرت نخبگان جلوگیری کرد. من وابسته به هیچ گروه سیاسی نیستم و فقط یک پزشک هستم. اگر مسائل را مطرح میکنم فقط به دلیل اعتلای وطن است.
وی ادامه داد: باز هم تاکید میکنم به هیچ گروه سیاسی وابسته نیستم. اگرچه سالها از وطن دور هستم اما خود را ایرانی میدانم.
جراح عروق با بیان اینکه توانستهام نشان لیاقت کشور آلمان را دریافت کنم، افزود: کشور آلمان 80میلیون جمعیت دارد و ۸۰ نشان لیاقت در هر سال اعطا میکند. این به این معنا است که از هر یک میلیون نفر، یک نفر موفق به دریافت نشان لیاقت این کشور میشود. حدود ۲۲ سال پیش، نشان لیاقت را از دولت آلمان دریافت کردم و اکنون در کشور خود مورد تقدیر قرار میگیرم.
وی با اشاره به حضور خود در دوران جنگ تحمیلی گفت: هنگامی که کشور را ترک کردم و به آلمان مهاجرت کردم بسیار غمگین بودم. نفت و گاز به عنوان سرمایههای کشور به حساب میآید اما نکته مهم و اساسی این است که این موارد روزی به پایان میرسد. نخبگان، سرمایههای اصلی کشور هستند و باید در کانون توجه قرار گیرند.
نجابت با بیان اینکه حدود ۱۲۰۰ ایرانی در آلمان زندگی میکنند، اظهار کرد: حدود ۱۲۰۰ ایرانی در کشور آلمان زندگی میکند که بسیاری از آنها افراد جزو نخبگان هستند. همچنین ۵ میلیون ترک در کشور آلمان زندگی میکنند که دستاوردهای علمی آنها به اندازه دستاوردهای ایرانیها نیست. هیچ کشوری به اندازه ایران، پروفسور ندارد.
پس از پایان سخنرانی های استادان حاضر در نشست، با حضور رییس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، سفیران کشورهای خارجی و جمعی از مسئولان عالی رتبه وزارتین بهداشت و امور خارجه از مقام علمی و فرهنگی «تقی نجابت» به عنوان پزشک و جراح برجسته ایرانی با اهدای لوح و نشان زرین انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و هدایایی از سوی برخی نهادها و موسسات فرهنگی و پزشکی کشور، تقدیر به عمل آمد.
نظر شما