مسعود پزشکیان، رییسجمهور ایران، در اولین ساعات پس از تنفیذ، محمدرضا عارف را به عنوان معاون اول خود معرفی کرد. تصمیمی که در کنار استقبال عدهای از چهرههای سیاسی و شهروندان با انتقادات و حملات زیادی هم مواجه شده است.
منتقدان عارف با یادآوری سکوت و انفعال او در دوران حضور در مجلس به عنوان رییس فراکسیون اصلاحطلبان، از سن بالای عارف و تصمیمات محافظهکارانه او یاد کرده و آن را گل به خودی خواندهاند. یادآوری واژه «ژن خوب» که پسر عارف برای خود به کار برد و تبدیل به توصیفی کنایهآمیز برای آقازادگان شد، پرونده فعالیتهای اقتصادی و قراردادهای شائبهبرانگیز پسر عارف در حوزه ارتباطات و انتقاد به رابطه بازیها و رانتهای منسوب به خانواده عارف از نکاتی هستند که منتقدان او برشمردهاند. این در حالی است که پیش از این صحبت از معاون اولی طیبنیا بود، انتخابی که میتوانست تحولی مثبت و یک جابهجایی اثرگذار تلقی شود.
در عین حال طرفداران تصمیم پزشکیان میگویند تجربه عارف و تسلط او به هدایت کابینه و سیاستهای اقتصادی، برای رییسجمهور در آغاز راه یک موهبت خواهد بود. حامیان این تصمیم میگویند عارف معاون اول موفقترین دولتهای پس از انقلاب بوده و با انتصاب او دولت سوم خاتمی میتواند کار خود را محکم و با دغدغه کمتر آغاز کند.
احمد زیدآبادی (فعال سیاسی) در واکنش به این انتخاب نوشت: گویا انتخاب دکتر محمدرضا عارف به عنوان معاون اول دکتر پزشکیان نهایی شده است. بر خلاف تصور رایج در بین بسیاری از اصلاحطلبان، به نظر من آقای عارف از همۀ گزینههای ممکن برای تصدی معاون اولی، مناسبتر است! واقعیت این است که آقای عارف، معمولاً در موضعگیریهای کلامی آدمی محافظهکار و محتاط و دست به عصا بوده که دلایل مخصوص به خود را داشته است، اما به لحاظ کارنامۀ اجرایی چه در پست ریاست دانشگاه تهران، چه وزارت پست و تلگراف و تلفن و چه مقام معاون اولی دولت سید محمد خاتمی، کارنامۀ خوبی از خود به جا گذاشته و چهرهای زحمتکش و علمی و کم سر و صدا و بدون حاشیه به شمار میرود. از این جهت، کاملاً گزینۀ مناسبی برای معاون اولی دولتی با ماهیت و رویکرد دولت پزشکیان است. در این میان، گاف فرزندش هم قابل گذشت است!
واکنش برخی کاربران فضای مجازی را در این باره مرور میکنیم:
چیزی که سفارش می دی vs چیزی که برات میارن
محمدرضا عارف از چهرههای مهم اصلاحطلبی و معاون اول دولت محمد خاتمی یکبار دیگر بر روی این کرسی نشسته است.
به گزارش رویداد ۲۴، علی تاجرنیا، رئیس ستاد انتخاباتی تهران مسعود پزشکیان بلافاصله بعد از مراسم تنفید رئیس جمهور منتخب توسط رهبری از گزینه معاون اولی دولت چهاردهم پرده برداشته است. او در توییتر خود (شبکه ایکس) اعلام کرده محمدرضا عارف، معاون اول دولت چهاردهم شد.
محمدرضا عارف، از چهرههای شاخص جریان اصلاحات است. او معاون اولی، وزارت و همچنین نمایندگی مجلس شورای اسلامی را در کارنامه خود دارد و قرار است بار دیگر سکان معاونت اول را به دست بگیرد. انتخاب او ناگهانی و تقریبا بدون سر و صدا بود.
بیوگرافی محمدرضا عارف
محمدرضا عارف متولد یزد در ۲۷ آذر سال ۱۳۳۰ در خانوادهای مذهبی به دنیا آمد. عارف فارغ التحصیل لیسانس مهندسی برق دانشگاه تهران، فوق لیسانس و دکترای برق مخابرات از دانشگاه استنفورد آمریکا است.
محمدرضا عارف در آمریکا
پدر عارف حاج میرزا احمد عارف از بازاریان سرشناس و خادم امام حسین (ع) بود که مجالس روضه خوانی برگزار میکرد. محمدرضا همچنین چهار خواهر و دو برادر دارد. محمدرضا عارف زمانی که دبیر انجمن اسلامی ایران در آمریکا فعال بود، در نامهای به انجمنهای ایران میخواهد دختری برای ازدواج به او معرفی کنند که «حمیده مروج» دختر دانشجوی ۲۱ساله پزشکی به او معرفی شد و این دو پس از مدت کوتاهی در سال ۵۶ با هم ازدواج کردند که این زوج ۳ فرزند پسر دارند.
هم در روز ثبت نام برای کاندیداتوری انتخابات ۹۲، هم موقع ثبت نام و در برنامههای مختلف همسر عارف او را همراهی میکرد که این حرکت در آن روزها بازتاب پررنگی داشت، البته گروههای تندرو که با هر بهانهای «تخریب همه جانبه» میکنند، بعضاً با ادبیاتی سخیف نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند.
محمدرضا عارف و همسرش
تحصیلات محمدرضا عارف
عارف در تز دکترای خود به بررسی شبکههای غیر حلقوی که در فرستندهها لینکهای قطعی پخشکننده بدون هیچ تداخل در گیرندهها دارند پرداخت. چنین شبکههایی شبکههای عارف نامیده میشوند. زمینه تحقیقاتی وی نظریه اطلاعات و رمزنگاری است. او همچنین از مؤسسان انجمن رمز ایران است.
عارف تألیف یا ارائه بیش از ۳۸۰ مقاله علمی را در کارنامه خود دارد. کتاب سیستمهای مخابراتی دیجیتال و آنالوگ او در سال ۱۳۶۹ به عنوان کتاب سال انتخاب شد. کتابهای سیگنالها و سیستمها و سیگنالهای تصادفی از دیگر کارهای ترجمه او هستند.
محمدرضا عارف در دانشگاه تهران
در ۲۳ آذر ۱۳۷۳ با تشخیص و تصمیم محمدرضا هاشمی گلپایگانی وزیر فرهنگ و آموزش عالیِ وقت رئیس دانشگاه تهران شد که «رونق تشکلهای دانشجویی» را میتوان از اتفاقهای مهم این دوره دانست. عارف در رابطه با دوران مسئولیتش در دانشگاه تهران با اشاره به مخالفت سید محمد خاتمی با این مساله گفته است.
«آقای خاتمی بعد از وزرات ارشاد به کتابخانه ملی رفته بود، از آنجایی که نمیخواست با مشکلات ریز و درشت روبه رو شوم، به من گفت: به دانشگاه تهران نرو، اگر بروی نابود میشوی من هم شرایطم را به آقای هاشمی رفسنجانی گفتم و خدمت آیتالله یزدی هم رفتم و ایشان خیلی تأکید کردند که من مدیریت دانشگاه تهران را قبول کنم»
حادثه هجده تیر
عارف در حادثه ۱۸ تیر دانشگاه تهران جدا شده بود و به وزارت پست و تلگراف بود. او به عنوان یک دانشگاهی در حادثه کوی دانشگاه توقع مشورت و نظرخواهی داشت. رئیس اسبق دانشگاه تهران در این رابطه گفته است: «در مورد کوی دانشگاه تهران هیچ کسی هیچ مشورتی با من نکرد، من که نمیتوانستم بروم و به آنها بگویم میخواهم به شما مشورت بدهم! دوستان خوب من و سابقه من را میدانستند و اگر لازم تشخیص میدادند قطعاً با من مشورت میکردند. در ماجرای کوی دانشگاه تهران اتفاقی میافتد و یک تظاهرات چند نفره میشود، اما درست مدیریت نشد. این اعتراضات برای توبیخ یک روزنامه بود و باید با تدبیر بیشتری کار میکردند که کار به اینجا نکشد»
عارف در دولت
محمدرضا عارف دولت مردی را در دولت سید محمد خاتمی تجربه کرد. خاتمی او را برای یکی از وزارتخانههای فرهنگ و آموزش عالیِ یا پست، تلگراف و تلفن در نظر داشت که در نهایت قرار بر این شد، او عهدهدار وزارت «پست، تلگراف و تلفن» باشد که موفق شد از ۲۹۰ رای، ۲۴۶ رای از نمایندگان مجلس پنجم بگیرد و وارد کابینه شود.
با این توضیح که عمر این مسئولیت به پایان دولت هفتم نرسید و او با تصمیمی دیگر از خاتمی در سال ۱۳۷۹ و پس از تصمیم دولت برای ادغام سازمان برنامه و بودجه با سازمان اداری و استخدامی کشور به عنوان رئیس سازمان جدیدالتاًسیس «مدیریت و برنامهریزی» انتخاب شد و در یکسال پایانی دولت وقت در این مسئولیت فعالیت کرد.
بعد از پیروزی مجدد خاتمی در انتخابات و در روزهای تشکیل دولت هشتم، مرحوم حسن جبیبی از ماندن در جایگاه معاونت اولی انصراف دارد و خاتمی، عارف را به عنوان معاون اول برگزید و او در تمامی مدت حضور دولت هشتم در پاستور، این مقام را در اختیار داشت. با این توضیح که در این دوره «معاون اول» نقش و تاثیرگذاری جدیتری در امور دولتی پیدا کرد.
عارف در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم
«اگر هاشمی رفسنجانی و خاتمی بیایند، نمیآیم» این اولین اظهارنظر انتخاباتی محمدرضا عارف در فضای انتخاباتی انتخابات ۲۴ خرداد ۱۳۹۳۲ بود. او در روز چهارم ثبت نام کاندیدهای ریاست جمهوری با حضور در ستاد انتخابات وزارت کشور با شعار «معیشت، منزلت و عقلانیت» ثبت نام خود را قطعی کرد و بعد از اینکه خاتمی ثبت نام نکرد و مرحوم هاشمی با اقدام بسیار سوال برانگیز شورای نگهبان رد صلاحیت شد، ماند و در مناظرهها به طور کاملاً ملموسی به نمایندگی از جریان اصلاحات سخن گفت و اظهارنظر کرد.
در روزهای منتهی به انتخابات زمزمههای جدی مبنی بر تمایل هاشمی و خاتمی به حسن روحانی شنیده شد و در نهایت در ۴ روز مانده به روز رایگیری به نامه سید محمد خاتمی پاسخ مثبت داد و در حالیکه اعلام دقیقی مبنی بر اینکه به نفع حسن روحانی کنار رفته است، از حضور در انتخابات کنارهگیری کرد.
او در این رابطه با تاکید بر اینکه «امکان نداشت بدون نظر خاتمی انصراف دهم» گفته است: «تنظیم متن بیانیه انصراف با آگاهی کامل همراه بود و با همفکری با سایر همکاران در ستاد انتخاباتی، به عمد نامی از حسن روحانی نبردیم؛ زیرا در صورتی که به طور مشخص از وی حمایت میکردیم، مخالفان سیاسی اصلاحات در کشور، بر سر موضوع ضدیت با ایشان به توافق نظر و اتحاد میرسیدند و جایگاه ایشان تضعیف میشد.»
عارف البته بعد از انتخابات گلایههایی هم از حسن روحانی داشت. او با اشاره به جلسلهای که چند روز پس از روز رای گیری با روحانی گفته است «در جلسهای در خدمت آقای روحانی بودیم و دو سه پست مطرح کرد.
وزارت ارتباطات، وزارت علوم و معاونت علمی. من برای هر سه پست نفرات مناسبتر از خودم را معرفی کردم. این را برای اولین بار میگویم تلقی من از این پیشنهادها این بود که آقای روحانی تمایلی به حضور فیزیکی من در دولت ندارد.»
فرزند عارف و ماجرای ژن خوب
پسر اول فارغ التحصیل برق از کشور سوئیس، پسر دوم فوق لیساس برق دانشگاه شریف و پسر سوم فارغ التحصیل پزشکی است، عارف سه نوه دارد. در سال ۹۶ «حمیدرضا» پسر عارف در گفتگویی با اشاره جایگاه پدر و مادرش، ژن برتر را عاملی برای موفقیتهایش دانست.
او در این گفتگو گفته است: «بالاخره کسی که به توانایی و نقطهای رسیده است، استعدادهایی دارد. این استعدادها به وراثت و ژن ربط دارد. پدر و مادر من هر دو جز شاگرد اولهای کنکور بودند و این ژن به ما سه برادر منتقل شده است. بالاخره خون میرسد و اینطور نیست که کسی همینجوری ادعا کند، اصل و نسب دارم. من افتخار میکنم، بالاخره این تواناییها از دو تا خون خوب به من رسیده است»
عارف در بهارستان
محمدرضا عارف که در جریان انتخابات مجلس هشتم ثبت نام کرده و در اعتراض به رد صلاحیت گسترده اصلاحطلبان انصراف داده بود، دو سال بعد از انصراف از انتخابات ریاست جمهوری، مهیای حضور در انتخابات مجلس شد. اقبال زیاد آن روزهای مردم به جریان اصلاحات و در شرایطی که ناامیدی امروز مردم به صندوق رای به وجود نیامده بود موجب شد ۱۲۱ نفر از لیست امید به دهمین دوره مجلس شورای اسلامی رسیدند، البته با این توضیح که تعدادی از آنها خود را ملزم به همراهی با فراکسیون امید ندیدند.
با وجود اینکه از عارف که با ۱۶۰۸۹۲۶ رای منتخب اول بود، در طول ۴ سال نتوانست روی کرسی اول بهارستان بنشیند تا علی لاریجانی که اتفاقاً در لیست امید معرفی شده بود و فقط با با ۱۹۱ هزار و ۳۲۹ رأی منتخب دوم شهر قم بود، هشت سال و برای دوره سوم به عنوان رئیس مجلس انتخاب شود!
نظر شما