بیش از یک دهه ماراتن هسته‌ای میان ایران و گروه 1+5 در روزهای پایانی خود قرار گرفته است.حساسترین ساعات این سالها هم اکنون در هتل کوبروگ وین در جریان است. همه نگاههای در دنیا به این مذاکرات است که به گفته کارشناسان پایان آن با توافق خواهد بود.
دو روز مانده به 9 جولای (18 تیر)، آخرین مهلتی که می‌توان متن توافق جامع را به کنگره امریکا ارائه داد. وزیران 1+5 به وین آمده‌اند و همه یک جمله می‌گویند؛ اینکه اگر قرار است توافقی شود، وقت آن الان است.
18 تیر یا 9 جولای تاریخ نهایی فرصت دولت آمریکا برای ارائه گزارش مذاکرات به کنگره است از این رو آمریکایی‌ها فشار می‌آورند که باید تا این تاریخ توافق شود. این در حالیست که ضرب الاجل 18 تیر، مشکل داخلی آمریکاست و ایران نیازی نمی‌بیند به خاطر این موضوع مذاکرات را با فشار و بدون در نظرگرفتن اصول مذاکراتی و خطوط قرمزش به پایان برساند و از آنها عقب‌نشینی کند و به توافق بر اساس خواست طرف مقابل بپردازد.
شش وزیر خارجه 1+5 از دیروز در کوبورگ جمع شده‌اند. این بار نه برای مذاکره با ایران که برای دستیابی به اجماع داخلی و توافق بر سر فرمول‌هایی که توافق را به منصه ظهور برساند.پشت درهای بسته، ادبیات مذاکرات، تند است تا جایی که دیپلمات‌ها نمی‌توانند بیرون از اتاق هم برای یکدیگر خط و نشان نکشند.
جان کری تهدید کرده که اگر ایران همچنان سماجت کند میز مذاکره را ترک خواهد کرد ولی او هم می‌داند این همه سازوکار و رفت و امد به نقاط مختلف اروپا و ساعت‌های طولانی پشت میز مذاکره نشستن برای شکست نیست. مگر آنکه پیش‌بینی پیامدهای آن را هم کرده باشند.شاید هم مخاطب او برخی تندروهای داخلی امریکا هستند که بارها دولت را متهم کرده‌اند از مواضع خود کوتاه آمده است.
محقق اندیشکده‌ای نزدیک به صهیونیست‌ها گفته است: امریکا تا اینجای کار امتیازات بزرگی به ایران داده و از موضع اصلی خود در تمامی زمینه‌ها کوتاه آمده است.
اتریش خود را مهیای جشن توافق کرده است. از کاترین اشتون هماهنگ‌کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا دعوت کرده‌اند به وین بیاید و در مراسم اعلام توافق شرکت کند. بارونس انگلیسی که از سال 2005 تا2014 میلادی (1384 تا 1393) هدایت مذاکرات 1+5 با ایران را به عهده داشت، برنامه دیدارهایش در وین هم تنظیم شده است. اروپایی‌ها این را نشانه نزدیکی توافق می‌دانند. البته تیم‌های مذاکره‌کننده تاکنون تایید نکرده‌اند که نزدیک به توافق هستند. به نظر می‌رسد تا اینجا کار بیشترین اختلاف بر سر «اقدامات متناظر» است. سازوکار اجرای سایر بخش‌ها مشخص شده است ولی بحث این که اقدامات ایران چگونه و در چه فاصله زمانی انجام شود و طرف مقابل چگونه تعهدات خود را اجرا و تحریم‌ها را رفع کند، به معادله‌ای چند مجهولی تبدیل شده است. با این حال راه حل‌هایی پیشنهاد شده تا این معادله هم ظرف امروز و فردا حل شود.
* نشست وزیران و معاونان 1+5 برای هماهنگ کردن مواضع
در همین حال،وزیران خارجه 1+5 و معاونانشان پیش از ظهر دیروز نشستی عمومی برگزارکردند تا مواضع خود را در روزهای واپسین مذاکرات در مقابل ایران هماهنگ کنند.
سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه، وانگ‌یی وزیر خارجه چین، فرانک والتراشتاین مایر، لوران فابیوس و فیلیپ هاموند وزیران خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس به همراه معاونانشان در این نشست حضور داشتند.هدایت این نشست را فدریکا موگرینی هماهنگ‌کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا بر عهده داشت که به همراه معاونش هلگا اشمید در این مذاکره شرکت کرده بود. وزیران خارجه ایران و آمریکا هم دیروز دیدار و آخرین مراحل حصول توافق و رفع موانع را بررسی کردند. آنان همچنین با سایر همتایان خود در 1+5 نیز رایزنی‌هایی داشتند.
* تمدید دو روزه مذاکرات
در همین حال یک دیپلمات ایرانی گفت: ضمیمه فنی 70 درصد و سایر ضمیمه‌ها 90 درصد پیشرفت داشته است. این دیپلمات ایرانی به خبرنگاران گفت که ضرب الاجل نهایی مذاکرات چهارشنبه آخر شب یا بامداد پنجشنبه است. وی گفت که در برخی مسایل مشکلات جدی و اساسی باقی است که باید حل شود.
یک منبع آگاه غربی هم با توجه به حساسیت مذاکرات از احتمال تمدید دو روزه گفت‌و‌گوهای هسته‌ای خبر داد.
این منبع غربی گفت: با توجه به حساسیت موضوع و اینکه برخی مسائل مهم همچنان حل‌نشده باقی مانده، امکان تمدید دو روزه مذاکرات تا نهم جولای (18 تیر)وجود دارد.
* ظریف: هنوز برخی اختلافات باقی است
خبر دیگر اینکه وزیر امور خارجه کشورمان در مراسم شب قدر در مرکز اسلامی وین از مردم خواست دعا کنند تا نتیجه مذاکرات آنچه که صلاح است، مقدر شود.
دکتر ظریف گفت: در تلاش هستیم برخی از اختلافات باقی مانده را حل کنیم اما در برخی موارد هنوز اختلاف‌ها باقی است.
وی ادامه داد: نتیجه هنوز معلوم نیست.
وی یادآور شد: از مردم درخواست دعا داریم تا هرچه که صلاح اسلام و مسلمین و صلاح ملت است، مقدر شود.
* اشتاین مایر: فرصتی استثنایی برای دستیابی به توافق داریم
فرانک والتر اشتاین مایر وزیر خارجه آلمان هم گفت که در فرصتی استثنایی برای دستیابی به توافق روبرو هستیم تا بعد از 12 سال این مناقشه را حل کنیم.
وزیر خارجه المان افزود: یک هفته مذاکره فشرده را پشت سر گذاشتیم و چارچوب یک توافق شفاف‌تر شده است.
وی افزود: فرصتی عالی پیش رو داریم که بعد از 12 سال طولانی این مناقشه را حل کنیم که این مستلزم شجاعت و امادگی برای یک مصالحه است بویژه از طرف تهران.
اشتاین مایر اظهارداشت: دو گزینه در مورد این مناقشه پیش‌رو داریم. یا می‌بریم که همه ما می‌بریم ویا ناکام خواهیم ماند که یعنی هیچ کس برنده نیست.
وزیر خارجه المان اضافه کرد: به همین خاطر باید همه نیروی خود را دروین بسیج کنیم تا با جسارت و امادگی برای مصالحه به نتیجه برسیم ولی این بدان معنا نیست که یک توافق را به هر قیمت می‌خواهیم. هدف ما این است که ایران سلاح اتمی نداشته باشد.
*چین: هر چه زودتر باید تصمیم نهایی را بگیریم
وزیر امور خارجه چین نیز گفت: حصول یک توافق جامع در دسترس است.
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین نیز در بدو ورود به هتل کوبورگ که این روزها میزبان مذاکرات هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی است به خبرنگاران گفت: توافق جامع در دسترس است. همه طرف‌ها هر چه زودتر باید تصمیم نهایی را بگیرند.
وانگ‌یی گفت: ما در آستانه کسب توافق نهایی هستیم. انچه امروز و فردا اهمیت دارد این است که طرفین بویژه امریکا و ایران هرچه زودتر تصمیم نهایی خود را بگیرند.
وزیر خارجه چین اظهارداشت: در روزهای اخیر شاهد پیشرفت‌هایی در مذاکرات بودیم ولی هنوز چند مساله مانده که حل نشده است و امیدواریم در روزهای اینده برای انها راه حلی پیدا کنیم که مورد قبول طرفین باشد. معتقدیم می‌توانیم برای این مسائل هم راه حل قابل قبول پیدا کنیم.
* فابیوس: مذاکرات 12 ساله باید در 72 ساعت آینده پایان یابد
لوران فابیوس وزیر خارجه فرانسه هم گفت: همانطور که از قبل خودم را متعهد می‌دانستم برای مرحله‌ای از مذاکرات که باید آخرین باشد به وین امده ام. این مذاکرات 12 سال است شروع شده و باید در 72 ساعت پایان یابد.
وزیر خارجه فرانسه گفت: از حالا به بعد سوال اصلی در میز مذاکره این است که آیا ایرانی‌ها قبول می‌کنند خواهند کرد که یک قرارداد روشن در مورد مسائللی که هنوز راستی ازمایی نشده ببندند؟
فابیوس گفت: امیدواریم به سمت یک توافق ودر جهت امنیت و صلح پیش برویم ولی همه چیز باید راستی ازمایی شود. ما اکنون هم همان موضعی راداریم که ازابتدا داشتیم.
*درخواست زیاده‌خواهانه رئیس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا از کری
همچنین در ادامه اختلافات قانونگذاران آمریکایی با دولت این کشور، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا از جان کری خواست تا در توافق هسته‌ای با ایران از "خطوط قرمز" آمریکا عبور نکند.
شبکه خبری «سی‌بی‌اس» آمریکا گزارش داد، سناتور جمهوریخواه باب کورکر، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا در تماس با جان کری، وزیر امور خارجه این کشور، به وی نسبت به پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران هشدار داد.
باب کورکر از مذاکره کنندگان آمریکایی خواست به دنبال رویکرد «هر کجا، هر زمان» در بازرسی‌ها از تاسیسات هسته‌ای ایران باشند.
علیرغم این‌که آژانس در گزارش‌های خود تایید می‌کند اسنادی دال بر وجود انحراف در فعالیت‌های هسته‌ای ایران به دست نیاورده است،کورکر به کری گفت که خطوط قرمز برای مذاکرات هسته‌ای با ایران علاوه بر بازرسی‌ها در هر جا و هر زمان، موضوع ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته‌ای این کشور در گذشته است.
این در حالی است که کنگره آمریکا با نزدیک شدن به ضرب الاجل هفت ژوئیه برای توافق هسته‌ای با ایران، تنها 30 روز زمان خواهد داشت که در صورت برقراری این توافق هسته‌ای به بررسی آن بپردازد.
درخواست زیاده‌خواهانه کورکر در حالی مطرح می‌شود که مقامات کشورمان همواره تاکید می‌کنند فعالیت‌های هسته‌ای‌ ایران ماهیت کاملا صلح آمیز دارد و سلاح هسته‌ای در دکترین دفاعی این کشور هیچ جایگاهی ندارد اما ایران به منظور رفع نگرانی‌های غرب در این زمینه همیشه با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کرده است.
* هشداردیپلماتیک به وابسته شدن توافق هسته‌ای به نتایج رقابت‌های داخلی درآمریکا
روزنامه روسی «کامرسانت» هم به نقل از یک دیپلمات هشدار داد: وابسته شدن توافق جامع هسته‌ای به نتایج رقابت‌های سیاسی داخلی در آمریکا، پدیده خطرناکی است.
این روزنامه روسی در مقاله‌ای به قلم 'یلنا جرنینکو' خبرنگار خود در وین نوشت: در جریان مذاکرات ایران و گروه 1+5 در مورد ساز و کار برای لغو تحریم‌ها در مورد ایران، توافقی مهم به دست آمده است.
کامرسانت در ادامه مقاله خود نوشت: انتظار می‌رود وزیران امور خارجه ایران و کشورهای عضو گروه 1+5 توافق به دست آمده را در مراسمی رسمی اعلام کنند و پس از آن قطعنامه‌ای در تایید توافق جامع در شورای امنیت به تصویب برسد.
این روزنامه روسی نوشت: توافق جامع که برنامه اقدام مشترک است، باید ماهیت صلح آمیز برنامه هسته‌ای ایران را در عوض لغو تمام تحریم‌ها اعم از تحریم‌های بین‌المللی و یکجانبه غرب در مورد ایران تضمین کند.
کامرسانت افزود: این سند با ضمیمه‌های آن حدود 80 صفحه را دربرمی گیرد و به گفته یک مقام دیپلماتیک، سندی نیست که امضا شود زیرا سند اصلی در این زمینه قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل خواهد بود.
روزنامه کامرسانت نوشت: یک مقام نزدیک مذاکرات هسته‌ای به کامرسانت گفت که مساله لغو تحریم تسلیحاتی، هنوز حل نشده اما مسیر برای دستیابی به توافق در این زمینه مشخص شده است. این رسانه روسی افزود: هنوز مسایل مورد اختلاف بین ایران و گروه 1+5 وجود دارد اما با توجه به وجود اراده سیاسی برای حل این مسایل، حل و فصل آنها کاملا امکانپذیر است.
یک مقام مذاکره‌کننده دیگر در وین به کامرسانت گفت که طرف‌های مذاکره‌کننده در مورد ساز و کار لغو تحریم‌ها در مورد ایران و امکان اعمال مجدد آن که مساله بسیار دشواری بود به توافق رسیده‌اند.
این روزنامه روسی نوشت: براساس توافق طرفین، در روز دستیابی به توافق جامع، تحریم‌های بین‌المللی در مورد ایران که بر اساس قطعنامه‌های شورای امنیت وضع شده به تعلیق در می‌آید، اما این تعلیق هر بار باید تمدید شود و اگر یکی از اعضای دائمی شورای امنیت در مورد اجرای توافق‌ها توسط ایران شک داشته باشد، از حق وتوی خود برای عدم تعلیق تحریم‌ها استفاده می‌کند.
روزنامه کامرسانت افزود: این ساز و کار به ایران و آمریکا امکان داد تا وجهه خود را حفظ کنند. مقامهای ایرانی می‌توانند از لغو تحریم‌ها ابراز خرسندی کنند و مقامهای آمریکایی نیز امکان تاثیرگذاری بر ایران خواهند داشت و این وضع 10 سال ادامه می‌یابد.
این رسانه روسی ادامه داد: طرف‌های مذاکره‌کننده در مورد اورانیوم غنی شده ایران هم به توافق رسیده‌اند و بر اساس این توافق، ایران موجودی اورانیوم با غلظت پایین خود را از 10 تن به 300 کیلوگرم کاهش می‌دهد و ایران بخش عمده اورانیوم خود شامل 7/5 تن را به روسیه منتقل می‌کند.
روزنامه روسی در پایان مقاله خود با بیان این که سرنوشت توافق جامع حتی در صورت دستیابی به آن و حل مسایل باقی مانده به نظر کنگره آمریکا بستگی دارد، به نقل از عضو یکی از هیات‌های مذاکره‌کننده در وین نوشت اینکه توافق هسته‌ای وابسته به نتایج رقابت‌های سیاسی داخلی در آمریکا شده، پدیده خطرناکی است.