[ شهروند ] فرآیند آزادسازی داراییهای توقیفشده ایران و تبادل زندانیان میان تهران-واشنگتن پس از دوسال گفتوگوهای غیرمستقیم طرفین، در بحبوحه احساس خطر دولت جو بایدن از منافع خود در غرب آسیا به دلیل توقیف چند کشتی متخلف و اردوکشی نظامی با ژست امنیتسازی در تنگههرمز، ۱۹مرداد- 10آگوست- اعلام شد. وزارت امور خارجه ایران در بیانیهای اعلام کرد: «آزادسازی و رفع محدودیت از منابع مالی جمهوری اسلامی ایران که غیرقانونی و به بهانه نگرانی بانکهای خارجی از تحریمهای ظالمانه ایالات متحده مسدود شده یا استفاده از آنها سخت شده است، همواره در دستور کار وزارت امور خارجه قرار داشته است. نحوه بهرهبرداری از منابع و داراییهای مالی رفع توقیفشده در اختیار جمهوری اسلامی ایران بوده و این منابع برای نیازهای مختلف کشور حسب تشخیص مراجع ذیصلاح هزینه خواهد شد.» در ادامه این بیانیه آمده: «علاوهبر آزادسازی منابع مالی که بهصورت غیرقانونی توقیف شده بود، حمایت از حقوق ایرانیان در سراسر جهان جزو وظایف ذاتی وزارت امور خارجه است. در این چارچوب، آزادی تعدادی از زندانیان بیگناه ایرانی که طی سالهای گذشته بهطور غیرقانونی و با اتهام واهی دور زدن تحریمهای ظالمانه آمریکا، در این کشور دستگیر و زندانی شدهاند، به طور جدی توسط دستگاه دیپلماسی پیگیری شده است. در این راستا، آزادی تعدادی از زندانیانی که بهطور غیرقانونی توسط آمریکا بازداشت شدهاند، بهزودی محقق خواهد شد. یادآوری میکنیم زندانیان مدنظر آمریکا کماکان در ایران حضور دارند.»
ایران به تمام داراییهایی آزادشده خود دسترسی کامل و مستقیم دارد
وزارت امور خارجه؛ شامگاه 19مرداد این وزارتخانه در بیانیهای اعلام کرد فرآیند آزادسازی چند میلیارد دلار از داراییهای جمهوری اسلامی ایران که برای چندسال بهطور غیرقانونی در کرهجنوبی توسط آمریکا توقیف شده بود، آغاز شد. در این بیانیه وزارت امور خارجه از اخذ تضمین لازم برای پایبندی آمریکا به تعهداتش در اینخصوص خبر داد. با انتشار بیانیه وزارت خارجه ایران درباره آزادسازی بخشی از داراییهای کشورمان در عراق و کرهجنوبی و آزادی زندانیان میان ایران و آمریکا، برخی مسئولان ایرانی جزئیات بیشتری از این توافق را رسانهای کردند و به تبیین پیامهای این توافق پرداختند.
تضمین لازم برای پایبندی آمریکا به تعهدات دریافت شده
معاون سیاسی وزارت امورخارجه و مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی ایران؛ «علی باقریکنی» با اشاره به آغاز فرآیند آزادسازی چندمیلیارد دلار از داراییهای ایران گفت: «ایران تضمین لازم برای پایبندی آمریکا به تعهدات خود را دریافت کرده است.» او افزود: «آزادی چند ایرانی که بهطور غیرقانونی در آمریکا بازداشت شده بودند، در این چارچوب است.»
آزادسازی کل داراییهای ایران در کرهجنوبی آغاز شده
معاون سیاسی دفتر رئیسجمهوری؛ «محمد جمشیدی» با اعلام اینکه بعد از آزادشدن پولهای ایران در عراق، فرآیند آزادسازی کل داراییهای ایران در کرهجنوبی هم آغاز شده، گفت: «تا زمان انتقال کامل پولها، زندانیان مدنظر آمریکا همچنان در ایران باقی میمانند.»
ایران به تمام داراییهای آزادشده خود دسترسی کامل و مستقیم دارد
مشاور رسانهای تیم مذاکرهکننده ایران؛ «سیدمحمد مرندی» برخی ادعاها و شائبهها در مورد فرآیند تبادل زندانیان و همچنین آزادسازی چند میلیارد دلار از داراییهای ایران را رد کرد. «مرندی» در حساب کاربریاش نوشته بود: «این ادعای نادرست، ساختهوپرداخته افراد ناخرسند و عصبانی است. ایران به تمام داراییهای آزادشده خود دسترسی کامل و مستقیم دارد و هیچ شرکت قطری در این میان دخیل نیست.»
تایید دو طرف درخصوص تبادل زندانیان
پس از آن بود که «آدرین واتسون»، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا، اعلام کرد: «ما تایید میکنیم ایران پنج آمریکایی را که به صورت غیرقانونی بازداشت شده بودند، از زندان آزاد کرده و آنها را در حبس خانگی قرار داده است. اگرچه این اقدامی دلگرمکننده است، اما این شهروندان آمریکایی از جمله سیامک نمازی، مراد طاهباز، عماد شرقی و دو آمریکایی که نخواستهاند نامشان فاش شود، در وهله اول هرگز نباید بازداشت میشدند.» این مقام دولت جو بایدن افزود: «ما به نظارت دقیق بر وضعیت آنها ادامه خواهیم داد. البته تا زمانی که همه آنها به خانه بازنگردند، به تلاشهای خود ادامه خواهیم داد. تا آن زمان، مذاکرات برای آزادی نهایی آنها همچنان ادامه دارد و این مذاکرات حساس است. بنابراین، ما جزئیات کمی در مورد وضعیت حبس خانگی آنها یا تلاشهایمان برای تامین آزادی آنها خواهیم داشت.» نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد 19مرداد خروج زندانیان دو تابعیتی را از زندان اوین تهران تایید کرد و گفت: «این خروج در چارچوب یک توافق با واسطهگری کشور ثالث صورت گرفته است تا طرفین پنج زندانی موردنظر را به طور متقابل آزاد کنند و مشمول بخشش قرار دهند.»
استقبال مقامات دولت بایدن از تبادل زندانیان
دفتر نمایندگی ویژه آمریکا در امور ایران اعلام کرد: «از خبر آزادی پنج شهروند آمریکا از زندان و انتقال آنها به بازداشت خانگی استقبال میکنیم. تا زمانی که آنها بتوانند ایران را ترک کنند و نزد عزیزانشان بازگردند، آرام نخواهیم گرفت.» «رابرت مالی»، نماینده ویژه سابق آمریکا در امور ایران، نیز 19مرداد در حساب شخصی خود در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «این تنها اولین قدم است و هر روزی که آنها از آزادی محروم شوند، مدت زیادی است. اما برای سیامک، مراد، عماد و دو نفر دیگر که آزاد شدهاند و برای خانوادههای آنها، این یک خبر خوب است که مدت زیادی منتظر آن بودیم. من میدانم همکارانم تا زمانی که آنها به خانه بازگردند، بیوقفه تلاش خواهند کرد.» «جان کربی»، هماهنگکننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی کاخ سفید، 19مرداد درخصوص تبادل زندانی با ایران گفت: «پنج آمریکایی در ایران زندانی بودند که اکنون در حبس خانگی قرار دارند و مذاکره برای خروج آنان از ایران ادامه دارد.» «آنتونی بلینکن»، وزیر خارجه آمریکا، هم توافق تبادل زندانیان میان ایران و واشنگتن را «گامی مثبت» ارزیابی کرد، اما گفت از ارائه جزئیات بیشتر در اینباره خودداری میکند. «بلینکن» در بخشی از کنفرانس خبری مشترک با همتای مکزیکی خود در واشنگتن تاکید کرد: «وارد هیچیک از جزئیات اقداماتی که انجام میدهیم یا درگیر آن هستیم، نمیشوم، چون نمیخواهم تکمیل این روند را دچار مخاطره کنم.»
دولت سیزدهم در دیپلماسی در حال آواربرداری پروندههاست
دبیر شورای اطلاعرسانی دولت؛ «احسان صالحی» در حساب کاربریاش درباره پیامهای آزادسازی منابع بلوکه ایران در کرهجنوبی نوشت: «فرآیند آواربرداری و احیا محدود به حوزه اقتصادی نیست. در بخش دیپلماسی برخلاف ادعاهای گزاف، دولت قبل کشور را در شرایطی تحویل داده که تحریمها و پروندههای باز علیه کشور چند برابر شد.» به گفته «صالحی»، از جمله این پروندههای باز، پرونده پولهای ایران در کرهجنوبی است. حتی پرونده تیبیآی و مشکلات منابع ایران در عراق هم به بیتدبیری دولت و رئیس بانک مرکزی قبل بازمیگردد. به اعتقاد دبیر شورای اطلاعرسانی دولت، در مقابل دیپلماسی التماسی و از موضع ضعف و اتهام، فعالکردن همه ابزارها موجب نتیجهدادن دیپلماسی عزتمندانه شد. فعالسازی مسیر حقوقی و شکایت از کره یک لاین از چند لاین فعال در چارچوب دیپلماسی عزت بود: «سال گذشته همین ایام مذاکرات تبادل در حال انجام بود، اما بهدنبال اغتشاشات و توهمات ناشی از آن، فرآیند متوقف شد. اگرچه چندی بعد آمریکاییها با فهم اینکه چیزی از پروژه آشوب کاسب نیستند، تلاش کردند بیسروصدا از در پشتی مذاکرات را فعال کنند، اما نهاییشدن این فرآیند کمتر از یکماه به سالگرد اغتشاشات نشان میدهد آمریکاییها هم از جان گرفتن دوباره پروژه آشوب ناامید هستند و نخواستهاند دوباره فرصت را به هوای تعدادی برانداز پلاستیکی و فاندبگیر شیاد از دست بدهند.»
واکنش «نیویورک تایمز» و «والاستریت ژورنال» به آزادسازی اموال توقیف شده ایران
توافق دو دولت برای تبادل زندانیان
روزنامه آمریکایی «نیویورک تایمز» از توافق میان ایران و آمریکا برای تبادل زندانیان خبر داد. این روزنامه اعلام کرد: «بهگفته چند تن از مقامات آگاه از این توافق، آمریکا و ایران به توافقی دست یافتهاند تا در ازای چند ایرانی، پنج آمریکایی زندانی در ایران آزاد شوند و در نهایت ایران به حدود 6میلیارد دلار درآمد نفتی خود دسترسی پیدا کند.»
«نیویورک تایمز» به نقل از «جرد گنسر»، وکیل سیامک نمازی، نوشته بود: «19مرداد چهار زندانی دوتابعیتی از زندان اوین به هتلی در تهران منتقل شدند و برای چند هفته در آنجا نگهداری خواهند شد تا اجازه سوار شدن آنها به هواپیما داده شود.» بهگفته چند تن از افراد آشنا به این توافق، یک زندانی زن آمریکایی دیگر، پیش از این در حبس خانگی قرار داده شده بود. «گنسر» گفته بود: «به آمریکاییها گفته شده در هتل تحت مراقبت مقامات ایرانی خواهند بود.»
به نقل از «نیویورک تایمز» افراد مطلع از این توافق گفته بودند زمانی که آمریکاییها اجازه بازگشت به آمریکا را پیدا کنند، دولت بایدن تعدادی از اتباع ایرانی را که بهدلیل نقض تحریمهای ایران زندانی شدهاند، آزاد خواهد کرد، البته همزمان، آمریکا نزدیک به 6میلیارد دلار از داراییهای ایران در کرهجنوبی را به حسابی در بانک مرکزی قطر منتقل خواهد کرد. این حساب توسط دولت قطر کنترل و تنظیم میشود تا ایران تنها برای مقاصد بشردوستانه مانند دارو و غذا از آن استفاده کند. روزنامه «والاستریت ژورنال» هم درباره توافق اخیر ایران و آمریکا برای آزادی زندانیان و میلیاردها دلار وجوه مسدودشده ایران در کرهجنوبی نوشت: «از پنج زندانی دوتابعیتی ایرانی- آمریکایی در ایران، نفر پنجم در حبس خانگی بوده و چهار نفر دیگر به او ملحق شدهاند و قرار است همگی با هم ایران را ترک کنند.» این روزنامه آمریکایی در گزارش خود این توافق را نتیجه میانجیگری سفارت سوئیس، حافظ منافع آمریکا در ایران، قطر و عمان دانسته است.»
سی.ان.ان؛ آزادسازی مبلغ دیگری از وجوه ایران در یکی از بانکهای اروپایی آغاز شده
برای نخستینبار، شبکه خبری سی.ان.ان آمریکا 19مرداد براساس اظهارات مشاور حقوقی «سیامک نمازی» یکی از زندانیان دوتابعیتی در ایران اعلام کرد: «چهار زندانی آمریکایی که بهصورت غیرقانونی در ایران بازداشت شده بودند اکنون از زندان اوین آزاد شده و در حصر خانگی قرار گرفتهاند. این یک نشانه امیدوارکننده از آزادی آنها پس از سالها حبس است.» سی.ان.ان به نقل از «جرد گنسر» گفت: «انتقال گروگانهای آمریکایی از زندان اوین توسط ایران به حبس خانگی تحول مهمی است. اگرچه امیدوارم این نخستین قدم برای آزادی نهایی آنها باشد. این در بهترین حالت آغاز پایان است و نه بیشتر.» بهگفته سی.ان.ان سه زندانی دوتابعیتی ایرانی - آمریکایی شامل سیامک نمازی، عماد شرقی، مراد طاهباز، و چهارمین فرد که نامش مشخص نیست، از زندان اوین تهران منتقل شدند و پیشبینی میشود در هتلی تحت مراقبت مقامات ایرانی نگهداری شوند. دولت بایدن در حال مذاکره برای آزادی آنها از ایران است.»
البته «گنسر» محتاطانه گفته بود: «هیچ تضمینی در مورد آنچه از این به بعد اتفاق میافتد، وجود ندارد.» بنابر ادعای یک منبع آگاه به سی.ان.ان این توافق با مذاکرات بر سر توافق هستهای ایران مجزاست. البته تأکید کرد آزادی نهایی آمریکاییها «شاید بتواند به تسهیل مذاکرات در دیگر حوزهها کمک کند.» بنابر گفته این منبع آگاه به سی.ان.ان علاوه بر تبادل متقابل، 6میلیارد دلار از پولهای بلوکه شده ایران در کرهجنوبی، بههمراه مقدار قابلتوجهی از وجوه ایران در بانک TBI عراق آزاد خواهد شد. این منبع آگاه در مورد سایر وجوه بلوکه شده ایران در بانکهای اروپایی به این شبکه خبری گفته بود: «فرآیند آزادسازی مبلغ دیگری از وجوه ایران در یکی از بانکهای اروپایی نیز آغاز شده است.» براساس این گزارش، وجوه بلوکه شده در کره باید در یکی از بانکهای سوئیس تبدیل به یورو شود که بنابر اعلام این منبع آگاه، واریز وجوه به بانک سوئیسی تأیید شده و این ارقام آماده انتقال به قطر است.»
خشم مخالفان دولت بایدن از توافق
بایدن به ساز ایران رقصید
سناتور جمهوریخواه تندروی ایالت آرکانزاس 19مرداد در بیانیهای از آزادی زندانیان دوتابعیتی استقبال کرد، اما بهشدت به جو بایدن بهدلیل توافق با تهران بر سر این موضوع تاخت.
«تام کاتن»، مدعی شد؛ «ما همیشه از آزادی گروگانهای آمریکایی استقبال میکنیم. اگر آنها واقعا پس از پرداخت 6میلیارد دلار باج از سوی جو بایدن به ایران آزاد شوند، این مماشات فقط باعث میشود مقامات ایران گروگانهای بیشتری بگیرند، از این دستاوردهای غیرقانونی برای حمله به نیروهای ما استفاده کنند، از تروریسم حمایت مالی و روسیه را مسلح کنند. این چرخه تنها زمانی متوقف خواهد شد که جو بایدن از رقصیدن با ساز ایران دست بردارد و پاسخ قاطعانه به تجاوزهای آنها را آغاز کند.»
«مایک پمپئو»، وزیر امور خارجه تندروی دولت دونالد ترامپ، هم در واکنش به توافق تبادل زندانیان مدعی شد: «آزاد کردن 6میلیارد دلار برای تهران آنهم فقط برای اینکه گروگانهای آمریکایی بتوانند به نوع دیگری از زندان بروند، معامله وحشتناکی است. ایران نباید از گروگان گرفتن آمریکاییها سود ببرد.»
«جیم ریش»، عضو ارشد کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا، هم در حساب کاربری ایکس نوشت: «با آنکه از بازگشت آمریکاییهای بهناحق بازداشت شده به خانه استقبال میکنم اما آزاد کردن 6میلیارد دلار از داراییهای ایران باعث تشویق به گروگانگیری میشود و سرازیر شدن پول برای ستیزهجوییهای رژیم را به همراه خواهد داشت.»
«کلاودیا تنی»، عضو مجلس نمایندگان آمریکا، هم در حساب ایکس خود نوشت: «دولت آمریکا هرگز نباید با تروریستها مذاکره کند چه برسد به اینکه پول در اختیارشان قرار دهد.»
«باری لاودرمیلک»، نماینده ایالت جورجیا، نیز گفت: «درست زمانی که مردم آمریکا فکر میکردند سیاست خارجی بایدن بعد از خروج شکست خورده از افغانستان نمیتواند فاجعهبارتر از این شود، او در برابر ایران کرنش میکند. شایستگی مردم آمریکا بیشتر از این است.»