«مهدی مطهرنیا» کارشناس مسائل آمریکا در تشریح دلایل خروج اسناد ۱۱ سپتامبر از طبقهبندی محرمانه به دستور رئیسجمهوری آمریکا در گفتوگو با خبرنگار ایلنا اظهار کرد: در دنیای سیاست و طراحیهای استراتژیک هیچ چیز نمیتواند بر حسب اتفاق روی دهد، اگر چه میتواند نتایج اشتباه به بار داشته باشد. اینکه ایالات متحده از افغانستان خارج میشود و در منطقه مجدداً حضور طالبان مطرح میشود در واقع نشان میدهد که ایالات متحده سعی دارد از این عنصر به نفع خود استفاده کند. در این فضا که شش روز مانده به بیستمین سالگرد ضد واقعه ۱۱ سپتامبر، جو بایدن سعی میکند تا یک مانور رسانهای و سیاسی را با محوریت انتشار اسناد ۱۱ سپتامبر در دستور کار قرار دهد که بدون تردید تصادفی نیست. آنچه که در حال رخ دادن است یک حرکت تنظیمشده صرفاً از سوی بایدن نیست، بلکه او در نهایت مجری عملیاتی است که یک تیم در پس آن حضور دارد و صدها کارشناس و سیاستمدار خبره در حال تنظیم آن هستند.
وی ادامه داد: بر این اساس معتقدم انتشار اسناد مربوط به ۱۱ سپتامبر آن هم در وضعیتی که افغانستان به دست طالبان افتاده و اسنادی از حضور سران القاعده در افغانستان منتشر شده، یک پروژه هدفمند است. توجه کنید همانگونه که ترامپ به عنوان اولین رییس جمهور ایالات متحده برای انتقال سفارت آمریکا به بیتالمقدس وعده داده بود، امروز هم بایدن پس از فراز و نشیبهای زیاد دستور انتشار اسناد ۱۱ سپتامبر را صادر میکند. بسیاری بر این عقیدهاند که این اقدام او نشأتگرفته از اعمال فشار افکار عمومی و خانواده قربانیان این پرونده است تا بتوانند پشت پرده دخالت عربستان در این موضوع را افشا کنند که باز هم به نظر میرسد صرفاً فشار افکار عمومی در این بین مطرح نیست. لذا باید کمی دقیقتر به این موضوع نگاه کرد؛ به گونهای که ایالات متحده به دنبال یک دور جدید از تحولات در منطقه است.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: بدین ترتیب در استمرار آنچه در منطقه طی دو دهه اخیر رخ داده به خوبی میتوان فهمید که رفتارهای واشنگتن باز هم به صورت به هم پیوسته نمایان شده که میتواند ارتباط مستقیمی با تحولات افغانستان داشته باشد. آمریکا برای عبور به سمت شرق آسیا و شکل دادن به نظم نوین آینده به دنبال آن است تا به نوعی یک نتیجه اثرگذار را در منطقه بر جای بگذارد و اوضاع را مجددا به نفع خود مدیریت کند. آنها با تحریک عناصر موجود در منطقه جنوب شرق آسیا و همچنین خاورمیانه و توزیع ناامنی، احتمالاً به دنبال آن هستند تا قیمت نفت را افزایش دهند. این در حالی است که ایالات متحده دیگر به نفت منطقه نیاز ندارد و صرفاً ضرر این سناریوها به رقبای آمریکا تحمیل خواهد شد. من معتقدم که انتشار اسناد ۱۱ سپتامبر را صرفاً نمیتوان اعمال فشار بر عربستان دانست؛ چراکه آمریکاییها اسناد دست داشتن سازمانی مانند القاعده را از طبقهبندی خارج میکنند که همین حالا بخشی از سران آن به صورت علنی در افغانستان حضور دارند.
مطهرنیا افزود: بر این اساس معتقدم لیبرالیسم حالا به دنبال استفاده از بنیادگرایی به نفع خود و برای تامین منافعش است و حالا افغانستان را باید نماد کامل این تحلیل دانست. آمریکاییها به دنبال آن هستند تا با مشروعیتزدایی از طریق انتشار اسناد ۱۱ سپتامبر به نوعی دیگر بحران جدید در منطقه را شکل دهند. از سوی دیگر واشنگتن به این جمعبندی رسیده که باید جنگ دیوانگان علیه دیوانگان را به راه بیاندازد که در این میان افغانستان زمین پیادهسازی این استراتژی خواهد بود. به هر ترتیب آنها به دنبال تامین منافع خود هستند که بخشی از این معادلات را عناصر فراحزبی آمریکا ترسیم و به دنبال اجرای آن میروند. در این میان باید توجه کرد که در منطقه انواع بازیهای سیاسی و امنیتی، پیچیدهتر از گذشته شده و ما شاهد یک شطرنج جدید قدرت هستیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: از این منظر ایالات متحده به دنبال شکل دادن نقطه عزیمت جدید خود است و به نظرم ناامنیهای حاصل از روی کار آمدن بنیادگراها میتواند پروژههای آینده آمریکا را به نوعی توجیهپذیر کند. از این منظر ورود طالبان به کابل و حالا دستور علنی کردن اسناد ۱۱ سپتامبر پس از ۲۰ سال که توسط بایدن انجام خواهد شد تصادفی نیست و یک برنامهریزی دقیق در پس آن وجود دارد. در طرف دیگر ماجرا رقابت در بازار بینالمللی را میتوان به وضوح شاهد بود. در این مسیر طراحیهای مختلف در پایتخت کشورهای گوناگون در حال شکل گرفتن است تا بتوانند قدرت خود را تحکیم ببخشند. بنابراین انتشار اسناد ۱۱ سپتامبر و شلوغ شدن محیط سیاسی و میدانی افغانستان، هر دو بخشی از یک پازل بزرگتر و گستردهتر هستند.
∎
نظر شما