روزگاری «جامعه بینالملل» پوشش و عنوانی بود که قدرتهای بزرگ برای فشار به کشورها و پیشبرد سیاستها و منافعشان، از آن استفاده میکردند؛ شمشیری که بر سر کشورهای ضعیف بود تا به خواست کشورهای قدرتمند تن دهند؛ اما با خروج یک عضو از این جامعه و برهمخوردن قوانین بازی، این «جامعه» به ضد خود تبدیل شد. بهگزارش ایسنا؛ جامعه بینالملل در 40سالگذشته همواره در مقابل ایران بوده و حالا در سایه منطق، سیاست تعامل سازنده با دنیا و صبر و مقاومت استراتژیک، این جامعه در کنار ایران ایستاده است.
شورای امنیت سازمان ملل متحد عصر روز جمعه بهوقت محلی با وجود تلاشهای گسترده واشینگتن برای تمدید تحریمهای تسلیحاتی علیه ایران، با تصویب قطعنامهای برای ادامه این تحریمها، مخالفت کرد. در ماههای گذشته مقامات دولت آمریکا تلاش کردهاند تا میان همپیمانان خود، اجماعی را برای تمدید تحریمهای تسلیحاتی ایران بهوجود آورند و همواره تأکید داشتهاند که از هیچ اقدامی برای جلوگیری از انقضای این تحریمها دریغ نخواهند کرد؛ اما در حرکتی کمسابقه، بعد از رأیگیری در شورای امنیت، نتیجه آنشدکه پیشنویس قطعنامه مذکور بهجز آمریکا فقط یک رأی مثبت در شورای امنیت را داشته باشد! آمریکا و جمهوری دومینیکن به پیشنویس این قطعنامه رأی موافق و چین و روسیه به آن رأی مخالف دادند و سایر اعضای شورای امنیت، رأی ممتنع دادند؛ بدینترتیب، پیشنویس آمریکا برای دومینبار در چندماهگذشته دراینرابطه رد شد. مایک پمپئو؛ وزیر امور خارجه آمریکا پس از شکست تحقیرآمیز کشورش در شورای امنیت سازمان ملل، از اقدام شورای امنیت به عدمتمدید تحریم تسلیحاتی ایران انتقاد و اعلام کرد: «شورای امنیت سازمان ملل متحد، وظیفه حفظ صلح و امنیت بینالملل را برعهده دارد. بااینهمه، این شورا امروز نتوانست مجموعه مأموریتهای اساسی خود را محقق کند. شورای امنیت، قطعنامه معقولی را برای تمدید تحریم تسلیحاتی ۱۳ساله ایران رد کرد». انگلیس نیز در بیانیهای اعلام کرد که به پیشنویس قطعنامه تمدید تحریمهای تسلیحاتی ایران که ازسوی آمریکا پیشنهاد شده بود، رأی ممتنع دادیم؛ زیرا مشخص بود که این پیشنویس، حمایت شورا را بهخود جلب نخواهد کرد. ژانگ جون؛ نماینده چین در سازمان ملل درباره پیشنویس قطعنامه ضدایرانی آمریکا گفت که این پیشنویس، درزمینه تحمیل مجدد تحریمها علیه ایران و ادامه سیاست «فشار حداکثری» بوده است که با روح برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازگاری ندارد. نماینده روسیه در سازمان ملل نیز درواکنشبه رأینیاوردن پیشنویس قطعنامه آمریکا اظهار کرد: «ما اطمینان داریم جایگزینی برای تهدید و باجخواهی هست؛ راهکار موردقبول همه، اقدام مشترک و درنظرگرفتن منافع امنیتی قانونی تمام شرکای منطقهایست». نماینده دائمی روسیه در سازمان ملل درپی شکست قطعنامه آمریکا در سازمان ملل، خواستار جلوگیری از شدتیافتن تقابل بر سر مسائل ایران شد. وی همچنین بااشارهبه پیشنهاد ولادیمیر پوتین (رئیسجمهوری آمریکا) برای برگزاری نشستی آنلاین با حضور سران کشورهای 1+5 و ایران، آنرا اقدامی درجهت پرهیز از تقابل درباره اینموضوع در شورای امنیت سازمان ملل دانست و گفت: «باید این پیشنهاد را درنظر گرفت؛ اگرنه ممکن است با افزایش خطر تقابل، تنشها گسترش یابند». نماینده ایران در سازمان ملل نیز بااشارهبه رأینیاوردن دومین تلاش ایالات متحده برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران در شورای امنیت، گفت: «آمریکا مصرانه خواستار رأیگیری شورای امنیت درباره دومین پیشنویس قطعنامه خود شد؛ بااینکه ازقبل میدانست چنین قطعنامهای از حمایت اعضای شورا برخوردار نیست. سؤال ایناستکه چرا این کشور به چنین اقدامی دست میزند؟ چون آمریکا، براساس محاسبات نادرست خود، میخواهد از ایناقدام بهعنوان بهانهای برای تحقق هدف نهایی خویش که همانا نابودی دائمی برجام ازطریق بهکارگیری مکانیسم ماشه است، استفاده کند؛ درحالیکه بهعنوان یک کشور غیرعضو برجام، آمریکا صلاحیت لازم برای استفاده از مکانیسم ماشه را ندارد». وی ادامه داد: «شورا، بهعنوان ضامن اجرای تصمیمات خود، بایستی مسئولانه و قاطعانه عمل و اثبات کند که میتواند و میخواهد که از برجام که خود آنرا تائید کرده و از قطعنامه ۲۲۳۱ که خود بهاتفاقآراء آنرا تصویب کرده است، حمایت کرده و اقتدار و اعتبار خود را تضمین کند». وقتی پیشنویس قطعنامه تحریم تسلیحاتی علیه ایران به اعضای شورای امنیت ارائه شد، براساس پیشفرضهای تاریخی و دیپلماتیک که از سیاست خارجی ایالات متحده سراغ میرود، اینگونه احساس شد که آمریکا توانسته حداقل به نُه رأی مثبت اعضای این شورا دست پیدا کند تا بهاینشکل هزینه وتو را بهگردنِ چین و روسیه بیندازد؛ اما درکمالناباوری عصر روز جمعه بهوقت محلی در نیویورک شاهد بودیم این پیشنویس بهجز رأی آمریکا تنها یک رأی؛ آنهم کشور کوچک دومینیکن را دارد که بهنظر در سفر اخیر مایک پمپئو به این کشور بهدست آمده باشد و سایر کشورها در یک اقدام هماهنگ و منسجم، به آن رأی ممتنع دادند. هرچندکه چین و روسیه ازقبل مخالفت صریح خود را باایناقدام آمریکا اعلام کرده بودند. رأینیاوردن تلاش آمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران را باید نتیجه روندی دانست که از زمان رویکارآمدن دولت ترامپ آغاز شده. وی در چهارسالگذشته نهتنها برجام و قطعنامه 2231 را زیر پا گذاشت؛ بلکه بر چهره بسیاری از تلاشهای سیاسی و حقوقی بینالملل تیغ کشید و آنها را از سر راه «یکجانبه»گرایی خود برداشت؛ غافلازاینکه بیش از 70سال سیاست همکاری جهانی و برداشتهشدن مرزهای سیاسی، اقتصادی، امنیتی و جغرافیایی بیش از تصور و تفکر دونالد ترامپ و گروهش دنیا را به یکدیگر وابسته کرده؛ بهطوریکه اجازه نمیدهد ولو آمریکا این حاشیه و متن امن را از بین ببرد. بهعبارتی، باید گفت اقدام اخیر شورای امنیت، این پیام را برای آمریکا داشت که «ازاینجابهبعد ما نیستیم!» ازاینرو، واکنش این شورای به پیشنویس آمریکا درمقابلهبا ایران بیشازآنکه در حمایت از کشورمان یا توافق هستهای باشد، پاسخی به بیقانونی و حاکمیت «قانون جنگل» و تلاش برای حفاظت و حمایت از همگرایی و منطق همکاری بینالمللی بود. برخی کارشناسان و مقامات کشورهای مختلف برایننظرند که اساساً آمریکا برایآنکه بتواند مکانیسم ماشه را طبق تفسیر خود در چهارچوب قطعنامه 2231 فعال کند، خود را در مسیر ارائه پیشنویس قطعنامهای ضعیف و بدون رأی قرار داد تا بهانهای برای بهکارگیری ماشه و بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت علیه ایران داشته باشد؛ اما بهنظر این تلاش هم بیفایده است و البته توجیهی برای شکست سیاست فشار حداکثری آمریکا در سطح بینالمللیست. آمریکا بعد از خروج از برجام نتوانست آنطورکه میخواهد جامعه بینالمللی را با خود درمقابلهبا ایران همراه کند؛ ازاینرو، بهسمت اقدامات و تلاشهای یکجانبه و فشارهایی خارج از روند معمول سیاسی و اقتصادی حرکت کرد؛ اما درآنسطح هم نتوانست به نتیجه دلخواه و تبلیغاتی که ترامپ انتظار داشت، دست یابد؛ ازاینرو، تلاش کرد تا با استفاده ابزاری از زور و قدرت خود در سطح سیاسی و حقوقی بینالملل، این فشارها را پیش ببرد. فعالکردن مکانیسم ماشه، آخرین تیر در کمان دونالد ترامپ برای جلوگیری از افتضاح شکستش در مقابل ایران در چهارسالگذشته است. آمریکا در اجرای مکانیسم ماشه هم «تنها» خواهد بود. شاید رأینیاوردن دومین تلاش آمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران بهخاطر مخالفت چین و روسیه قابلپیشبینی بود؛ اما تعداد بالای آرای ممتنع و همراهینکردن کشورهای اروپایی و دیگر اعضاء با این خواست آمریکا حاکی از شکلگیری یک جبهه قوی و جدی در مقابل رفتارهای یکجانبهگرا و خودخواهانه این کشور ازسوی سایر کشورهای جهان است. افزایش تنش در منطقه و خاورمیانه با تشدید فشارها به ایران که ازسوی ترامپ بدون هیچ منطقی و صرفاً بهخاطر یک «شعار تبلیغاتی» دنبال میشود، جامعه بینالملل را امروز بیشازپیش نگران کرده و این نگرانی در بیانیه کشورهای عضو شورای امنیت بهوضوح دیده میشود. در چهارسالگذشته، جامعه بینالملل با رفتارها و اقدامات خارجازعرف بینالملل آمریکا در برهمزدن قوانین و توافقهای بینالمللی کنار آمدند؛ در جایی سکوت، در جایی انتقاد و اعتراض و البته برخی هم همراهی کردند؛ اما آنچه امروز شاهد هستیم، «نه» محکم این کشورها به آمریکا در مقابل اقدامات این کشور است. ممکن است این رفتار و روند، امروز برای ایران، کره شمالی، ونزوئلا و ... اتفاق افتد؛ اما بهزودی گریبان آنها را هم میگیرد. افکار عمومی ایران بهخوبی بهیاد دارد که در سالهای نهچنداندور، جامعه بینالملل، «لولو»یی بود برای ترساندن ایران و پوشاندن اقدامات یک یا چند کشور علیه ایران؛ اما امروز درپی صبر استراتژیک و حاکمیت منطق و همکاری بینالمللی بر سیاست خارجی کشور، جامعه بینالملل در کنار ایران قرار گرفته است. «مقاومت سخت» ایران در مقابل فشار حداکثری، ابعاد سیاستهای خطرناک آمریکا و برخی کشورهای منطقه را بیشازپیش برای دنیا روشن کرده است.