محمود صادقي، علي مطهري و چند نماينده عمدتا اميدي ديگر در مجلس، اخيرا با تهيه و امضاي طرحي با قيد دوفوريت، آستينها را بالا زدند تا پس از جنجال رسانهاي مربوط به بازداشت ناموجه و پخش اعترافات تلويزيوني 53 نفر از شهروندان بهاتهام دست داشتن در ترور دانشمندان هستهاي، مانع از تكرار اين دست اتفاقات شوند. به اين بهانه، بهسراغ علي مطهري رفتيم و نظر او را درباره چند و چون اين طرح پارلماني جويا شديم.
آقاي مطهري ارزيابي شما از طرح منع پخش اعترافات تلويزيوني چيست؟ با توجه به صراحت قانون درمورد روند رسيدگي به پروندهها و لزوم صيانت از حقوق متهمان آيا خلأ قانوني در اين راستا منجر به پخش چنين اعترافاتي شده است؟
طرح خوب و لازمي است و من هم آن را امضا كردهام. در واقع نيازي به قانون عادي ندارد و قانون اساسي ما اين كارها را اجازه نميدهد ولي چون به فصل سوم قانون اساسي كه درباره حقوق ملت است، توجه نميشود مجبوريم قانون عادي تصويب كنيم. ظاهرا درباره متهمان ترور دانشمندان هستهاي، اعترافات غيرواقعي گرفته شده و از صداوسيما پخش شده است. كساني كه دست به اين كارها ميزنند، تصور غلطي از حفظ نظام دارند.
امام راحل، مقام معظم رهبري و آيتالله مطهري و ساير بزرگان نظام و انقلاب چه نظري درباره موضوعاتي مانند اعترافات تلويزيوني اجباري داشتند و چه ارزشي براي حقوق متهمان چه متهمان سياسي و چه ساير متهمان قائل بودند؟
روشن است كه آنها با اين روشها موافق نبودند. قطعا مقام رهبري هم موافق نيستند و اينها خودسرانه اين كارها را انجام ميدهند. شهيدمطهري چند روز بعد از پيروزي انقلاب در يك سخنراني ميگويند من در نخستوزيري بودم، شنيدم يكي از برادران پاسدار ميگفت كه حيف است گلوله صرف بازماندگان رژيم شاه كنيم. بعد ايشان ميگويد اين حرف درست نيست، ما حق تعرض به يك مجرم و حتي قاتل بيش از آنچه در دادگاه مجازات براي او تعيين شده، نداريم. با كارهاي مرحوم خلخالي هم مخالف بودند و در چند مورد جلوي او را گرفتند ولي همان طور كه ميدانيد خيلي زود شهيد شدند.
با توجه به ماجراهايي كه در پي اظهارات مازيار ابراهيمي ازجمله متهمان ترور دانشمندان هستهاي پيش آمد، آيا امكان احقاق حقوق ديگر متهمان اين پرونده در شرايط كنوني وجود دارد؟
بله، مسوولان ميگويند درباره همه آنها احقاق حق شده است. البته اگر مواردي شبيه مورد مازيار ابراهيمي و افراد مرتبط با او وجود داشته، وظيفه جمهوري اسلامي است كه جبران خسارت و اعاده حيثيت كند و مجرمان را هم مجازات كند. البته در همين موضوع آقاي ابراهيمي ما نشنيديم كه مجرمان اين قضيه مجازات شده باشند و حتي نشنيديم، وزارت اطلاعات خصوصا وزير وقت يعني آقاي حيدر مصلحي عذرخواهي كرده باشد. گويي هر كاري كه انجام ميشود، درست است و عذرخواهي از قداست جمهوري اسلامي ميكاهد.
آيا شما در گذشته با مواردي مشابه اين پرونده مواجه شده بوديد؟! احيانا امكان رسيدگي به آن پروندهها و احقاق حقوق ضايع شده متهمان در حال حاضر وجود دارد؟!
بله، مثلا در پرونده قتل زهرا كاظمي تبعه ايراني كانادايي به او و خانوادهاش و به كشور ظلم شد. به جاي اينكه بگويند مامور ما خطا كرده و از كانادا و مردم ايران عذرخواهي كنند حاضر به عذرخواهي نشدند و بيش از 15 سال است كه روابط ما با كانادا قطع شده و خسارت بسياري به مردم و دولت ما وارد شده است. مسوولان ما هنوز فرهنگ عذرخواهي پيدا نكردهاند و اين ناشي از آن است كه قداستي افراطي براي نظام قائلند و فكر ميكنند اگر عذرخواهي كنند، نظام آسيب ميبيند.نمونه ديگر هم مربوط به قضيه ستار بهشتي است كه جرم مهمي مرتكب نشده بود و تحت فشار از دنيا رفت و مشكلات حقوق بشري براي كشور ايجاد كرد و باز مسوولان عذرخواهي نكردند.
قانون اساسي و ديگر قوانين موضوعه در بسياري از موارد مربوط به حقوق شهروندي صراحت دارد با اين حال شاهد نقض اين حقوق در برخي موارد هستيم؛ به نظر شما مشخصا علت چيست؟!
علت اصلي همان است كه برخي از ما حقوق نظام را بالاتر از حقوق شهروندان ميدانيم و آنجا كه بين اين دو تزاحم ايجاد ميشود، اهميتي براي حقوق مردم قائل نيستيم. فكر ميكنيم چون حكومت ما اسلامي است، يك طرف خداست و يك طرف مردم؛ پس يك طرف را ميگيريم و وجدان خودمان را قانع ميكنيم.
آقاي مطهري، با توجه به سابقه چند دور حضور در مجلس و شناختي كه در حال حاضر و در سال پاياني مجلس دهم از فضاي صحن داريد، فكر ميكنيد، سرنوشت طرح ممنوعيت پخش اعترافات تلويزيوني در كميسيونهاي مربوطه و صحن علني مجلس چه خواهد بود؟ آيا در صورت تصويب اين طرح در مجلس، احتمال مخالفت شوراي نگهبان با آن وجود دارد؟
اگر تلاش كنيم مجلس به اين طرح رأي مثبت ميدهد و شوراي نگهبان هم نميتواند آن را رد كند؛ چون اين طرح مطابق شرع و قانون اساسي است.
∎
آقاي مطهري ارزيابي شما از طرح منع پخش اعترافات تلويزيوني چيست؟ با توجه به صراحت قانون درمورد روند رسيدگي به پروندهها و لزوم صيانت از حقوق متهمان آيا خلأ قانوني در اين راستا منجر به پخش چنين اعترافاتي شده است؟
طرح خوب و لازمي است و من هم آن را امضا كردهام. در واقع نيازي به قانون عادي ندارد و قانون اساسي ما اين كارها را اجازه نميدهد ولي چون به فصل سوم قانون اساسي كه درباره حقوق ملت است، توجه نميشود مجبوريم قانون عادي تصويب كنيم. ظاهرا درباره متهمان ترور دانشمندان هستهاي، اعترافات غيرواقعي گرفته شده و از صداوسيما پخش شده است. كساني كه دست به اين كارها ميزنند، تصور غلطي از حفظ نظام دارند.
امام راحل، مقام معظم رهبري و آيتالله مطهري و ساير بزرگان نظام و انقلاب چه نظري درباره موضوعاتي مانند اعترافات تلويزيوني اجباري داشتند و چه ارزشي براي حقوق متهمان چه متهمان سياسي و چه ساير متهمان قائل بودند؟
روشن است كه آنها با اين روشها موافق نبودند. قطعا مقام رهبري هم موافق نيستند و اينها خودسرانه اين كارها را انجام ميدهند. شهيدمطهري چند روز بعد از پيروزي انقلاب در يك سخنراني ميگويند من در نخستوزيري بودم، شنيدم يكي از برادران پاسدار ميگفت كه حيف است گلوله صرف بازماندگان رژيم شاه كنيم. بعد ايشان ميگويد اين حرف درست نيست، ما حق تعرض به يك مجرم و حتي قاتل بيش از آنچه در دادگاه مجازات براي او تعيين شده، نداريم. با كارهاي مرحوم خلخالي هم مخالف بودند و در چند مورد جلوي او را گرفتند ولي همان طور كه ميدانيد خيلي زود شهيد شدند.
با توجه به ماجراهايي كه در پي اظهارات مازيار ابراهيمي ازجمله متهمان ترور دانشمندان هستهاي پيش آمد، آيا امكان احقاق حقوق ديگر متهمان اين پرونده در شرايط كنوني وجود دارد؟
بله، مسوولان ميگويند درباره همه آنها احقاق حق شده است. البته اگر مواردي شبيه مورد مازيار ابراهيمي و افراد مرتبط با او وجود داشته، وظيفه جمهوري اسلامي است كه جبران خسارت و اعاده حيثيت كند و مجرمان را هم مجازات كند. البته در همين موضوع آقاي ابراهيمي ما نشنيديم كه مجرمان اين قضيه مجازات شده باشند و حتي نشنيديم، وزارت اطلاعات خصوصا وزير وقت يعني آقاي حيدر مصلحي عذرخواهي كرده باشد. گويي هر كاري كه انجام ميشود، درست است و عذرخواهي از قداست جمهوري اسلامي ميكاهد.
آيا شما در گذشته با مواردي مشابه اين پرونده مواجه شده بوديد؟! احيانا امكان رسيدگي به آن پروندهها و احقاق حقوق ضايع شده متهمان در حال حاضر وجود دارد؟!
بله، مثلا در پرونده قتل زهرا كاظمي تبعه ايراني كانادايي به او و خانوادهاش و به كشور ظلم شد. به جاي اينكه بگويند مامور ما خطا كرده و از كانادا و مردم ايران عذرخواهي كنند حاضر به عذرخواهي نشدند و بيش از 15 سال است كه روابط ما با كانادا قطع شده و خسارت بسياري به مردم و دولت ما وارد شده است. مسوولان ما هنوز فرهنگ عذرخواهي پيدا نكردهاند و اين ناشي از آن است كه قداستي افراطي براي نظام قائلند و فكر ميكنند اگر عذرخواهي كنند، نظام آسيب ميبيند.نمونه ديگر هم مربوط به قضيه ستار بهشتي است كه جرم مهمي مرتكب نشده بود و تحت فشار از دنيا رفت و مشكلات حقوق بشري براي كشور ايجاد كرد و باز مسوولان عذرخواهي نكردند.
قانون اساسي و ديگر قوانين موضوعه در بسياري از موارد مربوط به حقوق شهروندي صراحت دارد با اين حال شاهد نقض اين حقوق در برخي موارد هستيم؛ به نظر شما مشخصا علت چيست؟!
علت اصلي همان است كه برخي از ما حقوق نظام را بالاتر از حقوق شهروندان ميدانيم و آنجا كه بين اين دو تزاحم ايجاد ميشود، اهميتي براي حقوق مردم قائل نيستيم. فكر ميكنيم چون حكومت ما اسلامي است، يك طرف خداست و يك طرف مردم؛ پس يك طرف را ميگيريم و وجدان خودمان را قانع ميكنيم.
آقاي مطهري، با توجه به سابقه چند دور حضور در مجلس و شناختي كه در حال حاضر و در سال پاياني مجلس دهم از فضاي صحن داريد، فكر ميكنيد، سرنوشت طرح ممنوعيت پخش اعترافات تلويزيوني در كميسيونهاي مربوطه و صحن علني مجلس چه خواهد بود؟ آيا در صورت تصويب اين طرح در مجلس، احتمال مخالفت شوراي نگهبان با آن وجود دارد؟
اگر تلاش كنيم مجلس به اين طرح رأي مثبت ميدهد و شوراي نگهبان هم نميتواند آن را رد كند؛ چون اين طرح مطابق شرع و قانون اساسي است.
نظر شما