رودخانه ها بي آب، تالاب ها خشکيده، دشت ها فرسوده و از آسمان خوزستان و شهرهاي جنوب غرب کشور، خاکستر مي‌بارد. هوايي براي تنفس در شهرها باقي نمانده است. درست مثل روزهاي جنگ، حالا هم آژير قرمز به صدا درآمده است و بيش از دو دهه از پايان جنگ هنوز مناطق مرزي روي آرامش به خود نديده است. در هفته گذشته آلودگي گرد و غبار در خوزستان به بالاترين سطح خود رسيد و به گفته مديرکل محيط زيست خوزستان که در گفتگو با ابتکار ضروري ترين تصميمات براي مقابله با آلودگي را مطرح کرد؛ غلظت غبار در روز شنبه از 5 هزار تا 10 هزار PM10 براورد شده است.
افزايش ترس و بيماري در ميان مردم
خوزستان که حالا زير توده هاي غليظ گرد و غبار سر در گريبان دارد، قرباني طرح هاي جنون آميز صدام حسين ديکتاتور معدوم عراقي است که در روزگار جاه طلبي نظامي اش 2 ميليون هکتار از تالاب هاي بين النهرين را خشکاند و چشم طمع به توسعه سرزميني داشت و بعد از آن در سرزمين خودمان، طرح هاي جاه طلبانه و ناپايدار نفتي رمق تالاب هاي درون سرزميني را گرفت و هورالعظيم را در جنوب خوزستان به کانوني از خشکي بدل کرد. يک شهروند اهوازي به ابتکار مي‌گويد: در روزهاي اخير که آلودگي گرد و غبار به شکل شديدي افزايش يافته نوعي ترس در ميان مردم هم رخنه کرده است. انگار حادثه اي بدتر از جنگ به وقوع پيوسته باشد. رضا مصيبي که در يک کتابفروشي در اهواز مشغول به کار است، مي‌گويد: کسب و کار مردم از رونق افتاده است. ديگر تردد ها مگر براي امور ضروري صورت نمي‌گيرد کسي ناي تماشاي هيچ چيز را ندارد. خوزستان خاکستري و سياه شده است. مي‌گويد: روز گذشته در اتاقک اتومبيلم با کولر روشن دچار سرگيجه و سردرد بسيار شديد شدم. ماسک هايي که توزيع کرده اند استاندارد نيست و اصلا قابليت مقابله با اين حجم عظيم گرد و خاک را ندارد. مقامات استاني به ابتکار مي‌گويند: دويست هزار ماسک بين مردم در سطح شهر اهواز توزيع شده است اما اين ماسک ها جوابگو نيست.محمد رضا خالق که خود مسئوليتي در يکي از نهادهاي اجتماعي شهر اهواز دارد مي‌گويد: شهر رنگ مرده گرفته است. آلرژي و آسم حالا ديگر فقط در شهرستان انديکا نيست که رئيس دانشگاه علوم پزشکي جندي شاپور گفته است. حالا رقم در اهواز به 80 درصد رسيده است.وي به خشکي رودخانه هاي خوزستان اشاره مي‌کند و مي‌گويد: زماني کارون براي مردم خوزستان منشا زندگي بود اما حالا کسي از آب آلوده و کم رمق استفاده نمي‌کند. خوزستان زماني آب و هواي خوبي داشت ولي حالا ديگر ندارد و اين سبب شده مهاجرت در استان بعد از مهاجرت وسيع جنگ، شکل ديگري به خود بگيرد.گفته مي‌شود با وضعيت مشکلات زندگي در هواي آلوده خوزستان به خصوص شهر اهواز وضعيت قشرهاي اجتماعي نيز دگرگون شده است. شهروندان اصيل خوزستاني در حال مهاجرت به شهرهاي ديگر و حتي خارج از کشور هستند و به جاي آنها مهاجراني از عراق در حال جايگزيني است.يک مقام مسئول در شوراي شهر آبادان مي‌گويد: آباداني که زماني عروس خليج فارس بود حالا فرهنگ شهر نشيني ندارد و اساسا فرهنگ در خورستان هم دستخوش آلودگي هوا و آب شده است. مردم بومي ديگر در شهرهاي خوزستان نمي‌مانند و جايشان را به مهاجران داده اند که ميزان جرم و جنايت را نيز افزايش داده است.از سوي ديگر خالقي زاده مي‌گويد: در اهواز نيز وضعيت همينطور است و اغلب کساني که در شهر هستند و از عراق مهاجرت کرده اند مسلح هستند و اين نشان مي‌دهد که وضعيت خوزستان دارد بار امنيتي بيشتري پيدا مي‌کند و آلودگي مي‌تواند بهانه اي براي سوء استفاده جريان هاي خرابکار باشد.
مرگ اکوسيستمي تالاب ها و رودخانه ها
ميزان اثر گذاري آلاينده گرد و غبار در خوزستان به اندازه اي است که احمد رضا لاهيجان زاده مديرکل محيط زيست نيز بر آن صحه مي‌گذارد و به ابتکار مي‌گويد: در صورتي که وضعيت سامانه هاي زيستي در استان به حالت عادي برنگردد شرايط زندگي و وضعيت امنيتي شهرها نيز آرام آرام تغيير مي‌کند.او مي‌گويد: کانون هاي گرد و غبار در درون سرزمين بايد مهار شوند و به شکل فوري بايد وزارت نيرو ساختار مديريت آب را تغيير دهد و بحران خوزستان را در اولويت خود قرار دهد. تالاب هاي شادگان، هورالعظيم، بادم دژ و ميان گيران هر چه سريعتر بايد آبگيري شود. به جاي آبگيري سد سيمره بايد سد کرخه به وضعيت مطلوب آبگيري برسد. متاسفانه اقدامات عمراني در کشور در جاهايي غير کارشناسي بوده است و در بالا دست سد کرخه که ظرفيت 6 ميليارد متر مکعب دارد سدي به نام سيمره در ايلام احداث مي‌شود که آب حداقلي در وضعيت خشکسالي را با خود مي‌برد و حق آبه تالابي مثل هورالعظيم داده نمي‌شود.با اين حال برنامه هاي استخراج نفت از هورالعظيم با روشي غير اصولي و با انحراف مسير رودخانه هاي منتهي به تالاب، مرگ را بر اين تالاب مستولي کرده است. احمد رضا لاهيجان زاده مديرکل محيط زيست خوزستان با بيان رنج هاي رفته بر طبيعت خوزستان بر اين باور است «مردم منطقه گله مندند که چرا فرصت هاي مقابله با چنين وضعيت اسفناکي از دست رفته است. آنها مي‌پرسند در طول 5 سال اخير که وزارتخانه هاي نفت و جهاد کشاورزي متعهد شدند، بخشي از کانون هاي گرد و غبار در منطقه را مهار و ثبيت کنند چرا هيچ اقدامي انجام نداده اند.»او مي‌گويد: وزارت نفت متعهد شده بود 479 ميليارد تومان بودجه براي اجراي طرح هاي مقابله با گرد و غبار هزينه کند و مالچ پاشي مناطق هدف توليد گرد و غبار را به عهده بگيرد اما اين کار را نکرده است. سازمان جنگل ها قرار بوده طبق مصوبات دولت قبل 200 هزار هکتار از کانون هاي فرسايش بادي با طرح هاي بيولوژيک مهار کند ولي کمتر از 8 هزار را عملياتي کرد و بقيه به امان خدا رها شده است. مرگ اکوسيستمي در سرزمين آبها و آفتاب، زماني خود را نشان داد که در سال 76 توده هاي گرد و غبار از سمت مرزهاي غربي و از خاک عراق و بخش هاي از کانون هاي داخلي کشور بر سر خوزستان باريد. حالا مديرکل محيط زيست استان خوزستان در پاسخ به اينکه چه راهکارهاي اورژانسي براي مهار وضعيت و جلوگيري از بدتر شدن طوفان گرد و غبار وجود دارد مي‌گويد: يک دست صدا ندارد. محيط زيست همه وضعيت بحراني خوزستان را اعلام کرده است و دولت بايد براي مهار وضعيت و جلوگيري از ايجاد بحران سلامت زيستي در خوزستان بايد تسهيلات ويژه اي تعيين کند تا بتوان مردم را در کوتاه زماني در برابر شدت آلاينده هاي ناشي از نفوذ گرد و غبار ايمن کرد.به گفته لاهيجان زاده؛ کاستن از خسارت مالي شهروندان در خوزستان امري ضروري است و بايد دولت بعه فکر تامين هزينه هايي براي کمک به صورت بلا عوض يا قرض الحسنه به مردم باشد تا بتوانند خانه هاي خود را از ورود گرد و غبار با قطر کمتر از 2.5 ميکرون محافظت کنند اما تا امروز حتي بحثي در اين باره مطرح نشده است.
تعطيلي تحفه گرد و غبار
رئيس اداره اطلاع رساني اداره کل آموزش و پرورش استان خوزستان با بيان اينکه از ابتداي سال تحصيلي تا امروز، مدارس استان به دليل آلودگي هوا 4 روز تعطيل شده است، گفت: با توجه به ادامه آلودگي هوا در اين استان، امروز نيز مدارس شيفت صبح تعطيل بود و تا پايان امروز براي تعطيلي روزهاي بعد تصميم‌گيري‌ مي‌شود.بيژن ايرواني به خبرگزاري آنا، گفت: با توجه به ادامه آلودگي هوا در اين استان، ديروز نيز مدارس شيفت صبح تعطيل بود. تعطيل کردن مدارس در حيطه کاري اداره آموزش و پرورش استان خوزستان نيست و تا 5 سال قبل، اعلام تعطيلي مدارس بر عهده استانداري بود اما آنها اين وظيفه را به فرمانداري شهرستان‌ها تفويض کرده‌اند.ايرواني با تاکيد بر اينکه تعطيلي ديروز مدارس استان خوزستان توسط مديريت بحران استانداري اعلام شد، عنوان کرد: روز گذشته مدارس 12 منطقه(شهر) در استان خوزستان تعطيل شدند اما تعطيل شدن مدارس در روز آينده بستگي به شرايط آلودگي هوا تا پايان امروز دارد.رئيس اداره اطلاع رساني و روابط عمومي اداره کل آموزش و پرورش استان خوزستان در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه «آيا آموزش و پرورش براي جبران روزهاي تعطيل شده برنامه‌اي دارد» تصريح کرد: اداره کل آموزش و پرورش براي روزهاي تعطيل شده برنامه خاصي را به مدارس ابلاغ نمي‌کند، اگر معلمي احساس کند درسي که تدريس کرده نياز به ساعت جبراني دارد از مدير مدرسه مي‌خواهد تا با هماهنگي والدين دانش آموزان ساعت بيشتري را در مدارس بمانند.وي خاطرنشان کرد: از ابتداي سال تحصيلي 93-94 تا امروز به دليل آلودگي هوا و گرد و غبار مدارس استان خوزستان 4 روز تعطيل شده است.
توزيع 40 هزار پاکت شير و ماست در اهواز
رئيس انجمن غير دولتي «کاشت» از توزيع 20هزار پاکت شير و 20هزار سطل ماست در بين اهوازي‌ها خبر داد و گفت: در صورت ادامه آلودگي هوا همچنان توزيع شير و ماست خواهيم داشت.رضا فريدوني نيز با اعلام اين خبر افزود: روز شنبه فرمانداري اهواز طي فراخواني براي تشکل‌هاي مردم نهاد اعلام کرد که قرار است براي مقابله با عوارض سلامتي آلودگي گرد و غبار در چند منطقه اهواز شير و ماست توزيع شود که ما براي کمک به اين فراخوان وارد عمل شديم.وي افزود: از آنجا که اين فراخوان مربوط به تشکل‌هاي غيردولتي بود، ما به عنوان انجمن کاشت (کانون آموزش شهروندي)، به اين فراخوان لبيک گفته و 20 نفر از اعضاي انجمن با استفاده از خودروهاي شخصي در 20 منطقه از شهر اهواز اقدام به توزيع شير و ماست در بين شهروندان کردند.فريدوني گفت: عمده مناطقي که در آن توزيع شير و ماست صورت مي‌گيرد، مناطق فقيرنشين يا در حاشيه شهر اهواز بوده که مردم قدرت کافي براي تهيه اين محصولات را ندارند. البته در چند منطقه مرکزي شهر به علت عبور و مرور شهروندان نيز توزيع شير و ماست صورت مي‌گيرد.به گفته وي تعدادي از اين شير و ماست‌ها نيز در مقابل بيمارستان‌هاي اهواز توزيع شده است چرا که بيشترين کساني که در اين روزها به بيمارستان مراجعه مي‌کنند مشکلات ريوي داشته و بر اثر وجود گرد و غبار و آلودگي هوا به اين مراکز مراجعه کرده‌اند.
تجمع اعتراضي مردم مقابل استانداري خوزستان
از صبح ديروز تجمع مردم اهواز در اعتراض به آلودگي هوا و انتقال آب کارون مقابل ساختمان استانداري آغاز شده و به گفته معترضان در روزهاي آينده نيز ادامه خواهد داشت.يکي از تجمع کنندگان در برابر ساختمان استانداري خوزستان به آنا اظهار کرد: حدود 70 تا 100 نفر از معترضان نسبت به آلودگي هواي اهواز و انتقال آب کارون در اين تجمع حضور داشتند و شعار «هواي پاک حق مسلم ماست» را سر دادند.وي افزود: اين تجمع مسالمت آميز و خودجوش مردمي از امروز آغاز شده و مردم قصد دارند به صورت مداوم به اين تجمع ادامه دهند، چرا که مساله آلودگي گرد و غبار ناشي از کاهش رطوبت خاک و همين‌طور کنترل نشدن بيابان‌هاي ايران، عراق، عربستان و شمال آفريقا است که نيازمند رسيدگي فوري است اما چند سال است که هيچ کاري براي مرتفع شدن آن انجام نشده است.اين شهروند اهوازي ادامه داد: در اين تجمع نيروهاي پليس در کنار مردم حضور داشتند و نظم عمومي اين تجمع را مديريت مي‌کردند اما از ساير مسئولان خبري نبود.