جمیله گلکاران: مدتی است که سقوط بهای نفت روند گیجکنندهای دارد، بهطوری که از 115 دلار هر بشکه در ماه ژوئن، به 100 دلار هر بشکه در ماه سپتامبر و پس از آن نیز با کاهش پیدرپی، به زیر 50 دلار رسید.
در حال حاضر بین کارشناسان و تحلیلگران مسائل انرژی، شکاف عظیمی در مورد آینده روند بهای نفت وجود دارد. به گفته ولیدبن طلال، شاهزاده سعودی، بهای نفت روند نزولی خود را برای مدتی حفظ میکند و هرگز بار دیگر به 100 دلار هر بشکه برنمیگردد. پیشتر نیز، بانک سرمایهگذاری گلدمن ساچس اعلام کرده بود که بهای نفت از 80 دلار هر بشکه، به 42 دلار میرسد. این در حالی است که عده دیگری معتقدند دامنه تغییر بهای نفت بین 40 تا 60 دلار هر بشکه خواهد بود و گروهی نیز بر این باورند که سقوط بهای نفت موقتی است. با توجه به رشد اقتصادی بسیار کند در کشورهای توسعه یافته و بازارهای نوظهور درعرصه جهانی، احتمالا تقاضای نفت در ماههای آتی همچنان کم خواهد بود. در ضمن، اتخاذ تدابیر و اقدامات صرفهجویانه و فشارهای زیستمحیطی هم سبب کاهش بلندمدت تقاضای نفت میشود.
با بررسی دقیق بازار جهانی نفت، میتوان اذعان داشت که تقاضای اندک، عرضه بیش از نیاز بازار و تورم از عواملی هستند که مانع بهبود بهای نفت در بازارهای جهانی میشوند.
باب دادلی، رئیس شرکت BP در مصاحبهای با تلویزیون بلومبرگ با بیان اینکه بنیادهای عرضه و تقاضای نفت اندکی خاطره سال ١٩٨٦ را به یاد میآورد، گفت: «قیمتهای نفت احتمال دارد ظرف سه سال در سطوحی پایینتر از ٦٠ دلار برای هر بشکه باقی بماند، اما افزایش یک باره قیمت نفت، شاخصهای بورس کشورهای عضو اوپک را با رشد غیرمنتظرهای روبهرو کرد.» شروع افزایش قیمت نفت از سه هفته پیش، پس از آنکه افت تدریجی ٦٠ درصدی قیمت را به ثبت رسانده بود و قیمت هر بشکه از این کالا را تا ٤٦ دلار نیز رسانده بود، توانست بازارهای جهانی را با روند افزایشی همراه کند.
ریدوان راستورک، محقق و تحلیلگر شرکت کارگزاری ALB در استانبول، در اینباره اظهار کرد: «افزایش قیمت نفت از آخرین روزهای ماه ژانویه آغاز شد و اتمسفر جدیدی را وارد بازارهای جهانی کرد، بهویژه کشورهایی که اقتصاد وابستهای به نفت دارند.» قیمت جهانی نفت خام برنت از ماه ژانویه با رشد همراه بوده است و هر بشکه آن در روزهای پایانی معاملات به ٥٩ دلار رسید.
***
زنگنه:
مازاد تولید داریم
فرهیختگان| وزیر نفت به کاهش درآمدهای نفتی و پایین آمدن سهم نفت در بودجه سال آینده اشاره کرده و گفته است: «سهم نفت در تراز بازرگانی خارجی کم نشده است بنابراین کاهش وابستگی به نفت با بستن دریچههای نفتی ممکن نیست بلکه باید از طریق نفت، اقتصاد غیرنفتی خود را بزرگ کنیم.» بیژن نامدارزنگنه درباره میزان تولید و صادرات نفت کشور سکوت کرده و معتقد است: «این حوزه ارتباط تنگاتنگی با تحریمها دارد و هر چه بگویم ممکن است به ضرر ما تمام شود چراکه هدف تحریمهاست.» براساس آمارهایی که دیوان محاسبات کشور در گزارش تفریغ بودجه سال 92 ارائه کرده، «در سال گذشته یک میلیارد و 29 میلیون بشکه نفت در کشور تولید شده است. از این میزان، حدود 34 درصد به مقدار 345 میلیون بشکه (معادل 36 میلیارد و 31 میلیون دلار) صادر شده و 358 میلیون بشکه به مقدار 64درصد تحویل پالایشگاهها شده است.» زنگنه در ادامه صحبتهای خود از بروز یک «اتفاق عجیب در حوزه انرژی کشور» خبر داده است: «مازاد نفت». او این اتفاق را به دلیل کاهش تولید نفت ایران دانسته و افزوده است: « وقتی تولید نفت ایران 5/1 میلیون بشکه کم شده، قطعا برداشتها نیز کاهش مییابد و از بسیاری از میدانها کمتر استفاده میشود. »
بنزین پتروشیمیها بنزین نیست
وزیر نفت بار دیگر، نسبت به تولید بنزین در پتروشیمیها واکنش نشان داد و به آنچه در پتروشیمیها به نام بنزین تولید میشد، انتقاد کرد. او با استناد به گزارشهای کارشناسان وزارت نفت به صراحت عنوان کرد که «بنزین پتروشیمیها که تولید آن در دوره محمود احمدینژاد کلید خورد، نهتنها بنزین نیست بلکه نوعی ریفورمیت با بنزن بالاست.» او در این باره گفته است: «اگر مجلس حکم کند که از این ماده مصرف کنیم، این کار را میکنیم؛ چراکه به سختی و با زحمت فراوان بنزین یورو چهار را از خارج تامین میکنیم. اما محیطزیست اجازه مصرف این ماده را نخواهد داد و آن را خلاف ضوابط محیطزیستی میداند.»
ایران و عربستان و دبیرکلی اوپک
زنگنه در بخش دیگری از سخنان خود در واکنش به این پرسش که «چرا ایران نمیتواند دبیرکلی اوپک را تصاحب کند» گفته که «در زمان من تلاشهای زیادی شد، پس از من نیز هشت سال نتوانستند و ما امروز هم نمیتوانیم، چراکه همواره یک کشور در اوپک مخالف ایران است و ایران نیز همواره مخالف دبیرکلی عربستان است. بنابراین ایران و عربستان هیچ وقت نمیتوانند اجماع لازم را به دست آورند چراکه همواره یک مخالف دارند.»
دلایل کاهش بهای نفت
وزیر نفت در بخش دیگری از سخنانش، دلیل اصلی کاهش قیمت نفت را عوامل بنیادین بازار (عرضه و تقاضا) عنوان کرده و میگوید: «مازاد عرضه در بازار نسبت به تقاضا از دلایل اصلی کاهش قیمت نفت طی ماههای اخیر بوده است. البته شکی هم نیست که عوامل سیاسی در تداوم این وضعیت تاثیرگذار بوده است.
اینکه چند درصد بوده کسی نمیتواند درباره آن صحبت کند.» اظهارات زنگنه در مورد قیمت نفت در شرایطی است که چندی پیش، مهدی عسلی، مدیرکل امور اوپک و روابط با مجامع انرژی وزارت نفت نیز در پاسخ به فرهیختگان در همین زمینه گفته بود: «کشورهای عضو، کشورهای مستقلی هستند و هیچ زوری پشت تصمیم اعضا نیست و تصمیم نهایی، تنها در توافق داوطلبانه است.»
پروژه را از ایرانیها نمیگیریم
زنگنه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه برخی پروژهها از ایرانیها گرفته شده و به چینیها و هندیها سپرده شد نیز گفت: «این دروغ محض است. یک آقایی این مطلب را بیان کرده است و از او شکایت هم خواهد شد.»
حذف شیل اویل در کوتاهمدت میسر نیست
وزیر نفت در پاسخ به این سوال که نفت شیل چقدر برای اوپک و نفت ایران تهدیدکننده است، گفت که نفت ایران در دل نفت اوپک و جزو نفتهای ارزان است که قیمت تمام شده آن زیر 10 دلار است در حالی که متوسط قیمت تمامشده شیل اویل 70 دلار است (البته 40 دلار و 100 دلار هم دارد). بیژن نامدارزنگنه با اشاره به اینکه بالا رفتن قیمت نفت سه منفعت برای دنیا به همراه دارد. تصریح کرد: «نخست آنکه تولید نفتهای گران اقتصادی میشود، دوم آنکه انرژیهای تجدیدپذیر را اقتصادی میکند و سوم آنکه مصرف را کم و بهینهسازی را تقویت میکند.» وزیر نفت با بیان اینکه شکی نیست بالا بودن قیمت نفت به تولید شیل اویل کمک میکند، گفت: «بحث ما این بود که حذف شیل اویل در کوتاهمدت میسر نیست و باید به مرور از بازار خارج شود و اوپک به مرور سهم خود از بازار را به دست آورد.»