به گزارش خبرگزاری تقریب؛ ظهر سهشنبه دوم اکتبر ۲۰۱۸، خدیجه چنگیز تصور میکرد تهیه برگهای سند ازدواج، آخرین مرحله برای برگزاری جشن ازدواج او و نامزدش خواهد بود. او درست گمان کرده بود و شاید اگر نامزدش تبعه هر کشوری به جز عربستان سعودی بود، آنان اکنون زندگی جدیدشان را آغاز کرده بودند. اما نامزد او «جمال خاشقجی» تبعه عربستان سعودی بود و برای تهیه این اسناد باید به کنسولگری سعودی در استانبول میرفت. سهشنبه جمال و خدیجه به سمت کنسولگری رفتند؛ خدیجه مقابل سفارت ایستاد تا جمال به داخل کنسولگری برود و خیلی زود بازگردد. این انتظار نه چند دقیقه و ساعت که ۱۱ روز به طول انجامیده و نه جمال جاشقجی از کنسولگری خارج شده و نه خبری از برگهای سند ازدواج است. نه خدیجه و نه هیچکس دیگری بهدرستی نمیداند در داخل کنسولگری عربستان سعودی چه اتفاقی رخ داده است، اما تقریبا همه دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی و رسانهها مطمئنند او داخل کنسولگری به قتل رسیده و جنازه مثلهشدهاش به خارج کنسولگری منتقل شده است تا جشن نامزدی برای خدیجه تبدیل به عزا شود. خدیجه و جمال اولین قربانیان جنایات حکومت آلسعود نیستند و آخرین آنها هم نخواهند بود. آنان قربانی یک پروژه محرمانه در حکومت عربستان سعودی شدند.
این پروژه از سه سال پیش در دستور کار سرویسهای اطلاعاتی و امنیتی ریاض قرار گرفته است. ماموران امنیتی وظیفه دارند شاهزادههای منتقد و همچنین منتقدان حکومت ملک سلمان در خارج کشور را بربایند و به ریاض منتقل کنند. اگر هم امکان انتقال این افراد نباشد، آنها باید ترور شوند. جمال خاشقجی را هر چند نمیتوان منتقد سرسخت حکومت ریاض در نظر گرفت، اما چند یادداشت انتقادی او علیه ولیعهد عربستان و سیاستهای داخلی و خارجیاش- بهویژه جنگ یمن- باعث شد او نیز که از یکسال قبل به تبعید خودخواسته به واشنگتن تن داده بود، نامش در لیست بلندبالای سرویسهای امنیتی عربستان قرار گیرد. اما چه کسی در پشتپرده ربایش یا ترور منتقدان و شاهزادههای سعودی قرار دارد؟ این فرد با توجه به کهولت و ناتوانیهای پادشاه عربستان، ملک سلمان نمیتواند باشد. پس از او، با نفوذترین و قدرتمندترین چهره در حکومت سعودی، محمد بنسلمان وزیر دفاع و ولیعهد جوان و بیتجربه سعودی است. این شاهزاده جوان سعودی رویکردهای بهشدت جنگطلبانه امنیتی دارد و همین موضوع هم باعث شده تا این کشور بهویژه در یمن متحمل خسارات جبرانناپذیری شود. محمد بنسلمان در ژانویه ۲۰۱۵ و با پادشاهی پدرش، وزیر دفاع عربستان و یک سال بعد در ژوئن ۲۰۱۷ ولیعهد شد.
بیشتر بخوانید: چرا ملک سلمان برادرزادههایش را در خانه حبس کرده است؟
هر چند پروژه حذف منتقدان در عربستان، امری مسبوق به سابقه است، اما هفت ماه پس از به قدرت رسیدن بنسلمان، پروژه ربایش شاهزادهها و منتقدان حکومت در خارج کشور به صورت ویژه در دستور کار قرار گرفت و نخستین شاهزاده منتقد سعودی در سپتامبر ربوده و به زندانهای ریاض منتقل شد. از آن پس نیز چند شاهزاده به همین شیوه ربوده و به ریاض منتقل شدهاند. بنسلمان در داخل عربستان نیز این شیوه را علیه شاهزادههای منتقد اجرا و آنان را زندانی کرد تا مشخص شود او تنها کسی است که پشتپرده این پروژه قرار دارد. اگر چه پروژه ربایش شاهزادهها و منتقدان با همکاری بسیاری از کشورهای اروپایی صورت گرفته بود، اما ترور جمال خاشقجی آن هم در ساختمان کنسولگری این کشور در استانبول، پای مرد پشتپرده را به میان کشید تا بنسلمان، طراح این پروژه، برای پایان دادن به این فشارها رایزنیهای گسترده خود را آغاز کند. بنسلمان بعد از آنکه سرزنشها در قضیه ناپدید شدن جمال خاشقجی روزنامهنگار منتقد سعودی متوجه او و دربار پادشاهی شده است، با کوشنر داماد ترامپ به صورت تلفنی گفتگو کرد و مدعی شد که ریاض در ناپدید شدن خاشقجی نقشی نداشته است. او حتی حاضر به پرداخت رشوه برای پایان دادن به این جنایت شده است. به گزارش پایگاه اینترنتی خبری عراقی «اسرار مدیا»، هاکان کاکیل سفیر ترکیه در لبنان در این مورد گفته است که محمد بنسلمان به اردوغان، پنج میلیارد دلار پیشنهاد کرده است تا در مقابل پرونده جمال خاشقجی بسته شود. در ادامه این گزارش به بررسی ناپدید شدن منتقدان و شاهزادههای منتقد بنسلمان پرداخته شده است.
شاهزاده سلطان بن ترکی
شاهزاده سلطان بنترکی به سبب انتقادات شدید از خاندان حاکم بر عربستان، سابقه دوبار ربایش را در پرونده خود دارد. او نخستینبار در سال ۲۰۰۳ در ژنو ربوده شد. سال ۲۰۱۶ و هنگام عزیمت به سمت قاهره نیز سرویسهای امنیتی عربستان او را ربودند. سلطان بن ترکی و دو تن از دوستانش در فوریه ۲۰۱۶ سوار بر هواپیما شدند تا از لندن به قاهره بروند، اما در میان راه، هواپیما تغییر مسیر داد و به جای قاهره در ریاض فرود آمد. سلطان بن ترکی حاضر نبود از هواپیما پیاده شود.
فریادهای ممتد شاهزاده سلطان بنترکی در برابر انظار مسافران عادی، نتیجهای نداشت و او توسط عوامل امنیتی آلسعود ربوده شد. ماموران امنیتی این هواپیما را سه روز در ریاض نگه داشتند و با جمعآوری تلفن مسافران، تمام تصاویر ضبطشده را از بین بردند.
همه افراد همراه با شاهزاده دارای تابعیت غربی بودند، اما ریاض از طریق پرداخت رشوه و مبادلات سیاسی توانست لندن را از پیگیری پرونده این افراد منصرف سازد! روزنامه «گاردین» چند روز قبل در گزارشی با اشاره به تجربه ربوده شدن سلطان بن ترکی نوشت: «از آن روز تا الان کسی از سرنوشت وی خبر ندارد و هنوز در معابر عمومی دیده نشده است!»
شاهزاده ترکی بن بندر
شاهزاده ترکی بن بندر که زمانی سرگرد پلیس و مسئول محافظت از خاندان سلطنتی عربستان بود، بر اثر مناقشه بر سر ارث و میراث به زندان افتاد. او پس از آزادی به پاریس گریخت و ویدئوهایی در یوتیوب برای اصلاحات در عربستان تهیه و منتشر کرد. تلاشهای حکومت سعودی برای قانع کردن ترکی بن بندر به بازگشت ناکام ماند. یک روزنامه مراکشی در نوامبر ۲۰۱۵ گزارشی مبنیبر بازداشت شاهزاده ترکی منتشر کرد. بر اساس این گزارش وی در حالی که قصد بازگشت به فرانسه را داشت بازداشت و به زندان سالا در مراکش منتقل شده بود.
ترکی بن مقرن
یکی دیگر از شاهزادههای سعودی ترکی بن مقرن است. او پس از برکناری محمد بن نایف از ولیعهدی، با محمد بنسلمان درگیر میشود. این شاهزاده سعودی در روز هشتم شوال، با اسلحه به سمت محمد بنسلمان شلیک میکند و وی از ناحیه دست بهطور خفیفی زخمی میشود. ترکی بن مقرن در لحظه شلیک به طرف بنسلمان، بازداشت و از آن زمان ناپدید شده است و حتی پدرش، از سرنوشت وی هیچ اطلاعی ندارد.
سعود بن سیف النصر
در همان ایامی که شاهزاده ترکی ناپدید شد، یک شاهزاده سعودی دیگر- سعود بن سیف الناصر- یک عضو تقریبا فرعی خاندان سلطنتی، به همان سرنوشت دچار شد. به گزارش «بیبیسی»، سعود در سال ۲۰۱۴ در انتقاد از خانواده سلطنتی شروع به توئیت کرد و خواستار محاکمه آن گروه از مقامات سعودی شد که سال پیش از آن از سرنگونی محمد مرسی رئیسجمهور مصر حمایت کرده بودند. او از دو نامه بینام یک شاهزاده سعودی که خواستار کودتا برای برکناری ملک سلمان شده بود علنا حمایت کرد، وی تنها عضو خانواده سلطنتی بود که چنین کرد. این امر بهمثابه خیانت بود و شاید همین سرنوشتش را رقم زد. سعود چند روز بعد توئیت کرد: «من از ملت میخواهم محتوای این نامه را به فشار مردمی بدل کنند.» این آخر توئیت این حساب کاربری است. شاهزاده خالد بن فرحان، یک شاهزاده ناراضی سعودی که به آلمان گریخته فکر میکند که سعود را فریب داده بودند تا برای معامله با یک شرکت روسی- ایتالیایی -که قصد افتتاح شعبه در خلیج فارس را داشت- با هواپیما از میلان به رم برود. او میگوید: «شاهزاده سعود سوار هواپیمای خصوصی شرکت شد، اما به جای رم در ریاض فرود آمد.... معلوم شد دستگاه اطلاعاتی عربستان تمام ماجرا را جعل کرده بود. عاقبت او هم مثل شاهزاده ترکی است، یعنی تنها سرنوشتی که در انتظار او است سیاهچال است.»
ناپدید شدن ۵ شاهزاده در یک هفته
بنسلمان در ادامه پروژه ربایش شاهزادههای سعودی به دنبال ربودن خالد بن فرحان آلسعود، شاهزاده مخالف حکومت سعودی است که در آلمان به سر میبرد. خالد بن فرحان آلسعود به روزنامه «ایندیپندنت» گفته است که پنج شاهزاده سعودی هفته گذشته در دیدار با مقامات سعودی از سرکوب مخالفان حکومت ریاض انتقاد کرده بودند. به گفته وی، بعد از همین نشست و انتقادها بود که پنج عضو خاندان سلطنتی بازداشت شدند و اثری از آنها نیست. او در این خصوص گفت: «پنج تن از شاهزادهها در پنج روز اخیر به دیدار ملک سلمان رفته و از آینده حکومت آلسعود ابراز نگرانی کردهاند. آنها مساله خاشقجی را یادآور شدهاند و به نظر میرسد اکنون همه آنها در زندان هستند و محل نگهداریشان مشخص نیست.» این شاهزاده سعودی در ادامه از تلاش حکومت سعودی برای ربودن خود او نیز خبر داد. طبق روایت وی مسئولان سعودی پس از اینکه از مشکلات مالی او باخبر شدهاند تاکنون بیش از ۳۰ بار تماس گرفته و از او و خانوادهاش خواستهاند به کنسولگری عربستان در مصر بروند و یک چک چندین میلیون دلاری را دریافت کنند. خالد بن فرحان تاکید کرد: «به کنسولگری نرفتم، چون احتمال میدادم اتفاقی بیفتد.»
∎
این پروژه از سه سال پیش در دستور کار سرویسهای اطلاعاتی و امنیتی ریاض قرار گرفته است. ماموران امنیتی وظیفه دارند شاهزادههای منتقد و همچنین منتقدان حکومت ملک سلمان در خارج کشور را بربایند و به ریاض منتقل کنند. اگر هم امکان انتقال این افراد نباشد، آنها باید ترور شوند. جمال خاشقجی را هر چند نمیتوان منتقد سرسخت حکومت ریاض در نظر گرفت، اما چند یادداشت انتقادی او علیه ولیعهد عربستان و سیاستهای داخلی و خارجیاش- بهویژه جنگ یمن- باعث شد او نیز که از یکسال قبل به تبعید خودخواسته به واشنگتن تن داده بود، نامش در لیست بلندبالای سرویسهای امنیتی عربستان قرار گیرد. اما چه کسی در پشتپرده ربایش یا ترور منتقدان و شاهزادههای سعودی قرار دارد؟ این فرد با توجه به کهولت و ناتوانیهای پادشاه عربستان، ملک سلمان نمیتواند باشد. پس از او، با نفوذترین و قدرتمندترین چهره در حکومت سعودی، محمد بنسلمان وزیر دفاع و ولیعهد جوان و بیتجربه سعودی است. این شاهزاده جوان سعودی رویکردهای بهشدت جنگطلبانه امنیتی دارد و همین موضوع هم باعث شده تا این کشور بهویژه در یمن متحمل خسارات جبرانناپذیری شود. محمد بنسلمان در ژانویه ۲۰۱۵ و با پادشاهی پدرش، وزیر دفاع عربستان و یک سال بعد در ژوئن ۲۰۱۷ ولیعهد شد.
بیشتر بخوانید: چرا ملک سلمان برادرزادههایش را در خانه حبس کرده است؟
هر چند پروژه حذف منتقدان در عربستان، امری مسبوق به سابقه است، اما هفت ماه پس از به قدرت رسیدن بنسلمان، پروژه ربایش شاهزادهها و منتقدان حکومت در خارج کشور به صورت ویژه در دستور کار قرار گرفت و نخستین شاهزاده منتقد سعودی در سپتامبر ربوده و به زندانهای ریاض منتقل شد. از آن پس نیز چند شاهزاده به همین شیوه ربوده و به ریاض منتقل شدهاند. بنسلمان در داخل عربستان نیز این شیوه را علیه شاهزادههای منتقد اجرا و آنان را زندانی کرد تا مشخص شود او تنها کسی است که پشتپرده این پروژه قرار دارد. اگر چه پروژه ربایش شاهزادهها و منتقدان با همکاری بسیاری از کشورهای اروپایی صورت گرفته بود، اما ترور جمال خاشقجی آن هم در ساختمان کنسولگری این کشور در استانبول، پای مرد پشتپرده را به میان کشید تا بنسلمان، طراح این پروژه، برای پایان دادن به این فشارها رایزنیهای گسترده خود را آغاز کند. بنسلمان بعد از آنکه سرزنشها در قضیه ناپدید شدن جمال خاشقجی روزنامهنگار منتقد سعودی متوجه او و دربار پادشاهی شده است، با کوشنر داماد ترامپ به صورت تلفنی گفتگو کرد و مدعی شد که ریاض در ناپدید شدن خاشقجی نقشی نداشته است. او حتی حاضر به پرداخت رشوه برای پایان دادن به این جنایت شده است. به گزارش پایگاه اینترنتی خبری عراقی «اسرار مدیا»، هاکان کاکیل سفیر ترکیه در لبنان در این مورد گفته است که محمد بنسلمان به اردوغان، پنج میلیارد دلار پیشنهاد کرده است تا در مقابل پرونده جمال خاشقجی بسته شود. در ادامه این گزارش به بررسی ناپدید شدن منتقدان و شاهزادههای منتقد بنسلمان پرداخته شده است.
شاهزاده سلطان بن ترکی
شاهزاده سلطان بنترکی به سبب انتقادات شدید از خاندان حاکم بر عربستان، سابقه دوبار ربایش را در پرونده خود دارد. او نخستینبار در سال ۲۰۰۳ در ژنو ربوده شد. سال ۲۰۱۶ و هنگام عزیمت به سمت قاهره نیز سرویسهای امنیتی عربستان او را ربودند. سلطان بن ترکی و دو تن از دوستانش در فوریه ۲۰۱۶ سوار بر هواپیما شدند تا از لندن به قاهره بروند، اما در میان راه، هواپیما تغییر مسیر داد و به جای قاهره در ریاض فرود آمد. سلطان بن ترکی حاضر نبود از هواپیما پیاده شود.
فریادهای ممتد شاهزاده سلطان بنترکی در برابر انظار مسافران عادی، نتیجهای نداشت و او توسط عوامل امنیتی آلسعود ربوده شد. ماموران امنیتی این هواپیما را سه روز در ریاض نگه داشتند و با جمعآوری تلفن مسافران، تمام تصاویر ضبطشده را از بین بردند.
همه افراد همراه با شاهزاده دارای تابعیت غربی بودند، اما ریاض از طریق پرداخت رشوه و مبادلات سیاسی توانست لندن را از پیگیری پرونده این افراد منصرف سازد! روزنامه «گاردین» چند روز قبل در گزارشی با اشاره به تجربه ربوده شدن سلطان بن ترکی نوشت: «از آن روز تا الان کسی از سرنوشت وی خبر ندارد و هنوز در معابر عمومی دیده نشده است!»
شاهزاده ترکی بن بندر
شاهزاده ترکی بن بندر که زمانی سرگرد پلیس و مسئول محافظت از خاندان سلطنتی عربستان بود، بر اثر مناقشه بر سر ارث و میراث به زندان افتاد. او پس از آزادی به پاریس گریخت و ویدئوهایی در یوتیوب برای اصلاحات در عربستان تهیه و منتشر کرد. تلاشهای حکومت سعودی برای قانع کردن ترکی بن بندر به بازگشت ناکام ماند. یک روزنامه مراکشی در نوامبر ۲۰۱۵ گزارشی مبنیبر بازداشت شاهزاده ترکی منتشر کرد. بر اساس این گزارش وی در حالی که قصد بازگشت به فرانسه را داشت بازداشت و به زندان سالا در مراکش منتقل شده بود.
ترکی بن مقرن
یکی دیگر از شاهزادههای سعودی ترکی بن مقرن است. او پس از برکناری محمد بن نایف از ولیعهدی، با محمد بنسلمان درگیر میشود. این شاهزاده سعودی در روز هشتم شوال، با اسلحه به سمت محمد بنسلمان شلیک میکند و وی از ناحیه دست بهطور خفیفی زخمی میشود. ترکی بن مقرن در لحظه شلیک به طرف بنسلمان، بازداشت و از آن زمان ناپدید شده است و حتی پدرش، از سرنوشت وی هیچ اطلاعی ندارد.
سعود بن سیف النصر
در همان ایامی که شاهزاده ترکی ناپدید شد، یک شاهزاده سعودی دیگر- سعود بن سیف الناصر- یک عضو تقریبا فرعی خاندان سلطنتی، به همان سرنوشت دچار شد. به گزارش «بیبیسی»، سعود در سال ۲۰۱۴ در انتقاد از خانواده سلطنتی شروع به توئیت کرد و خواستار محاکمه آن گروه از مقامات سعودی شد که سال پیش از آن از سرنگونی محمد مرسی رئیسجمهور مصر حمایت کرده بودند. او از دو نامه بینام یک شاهزاده سعودی که خواستار کودتا برای برکناری ملک سلمان شده بود علنا حمایت کرد، وی تنها عضو خانواده سلطنتی بود که چنین کرد. این امر بهمثابه خیانت بود و شاید همین سرنوشتش را رقم زد. سعود چند روز بعد توئیت کرد: «من از ملت میخواهم محتوای این نامه را به فشار مردمی بدل کنند.» این آخر توئیت این حساب کاربری است. شاهزاده خالد بن فرحان، یک شاهزاده ناراضی سعودی که به آلمان گریخته فکر میکند که سعود را فریب داده بودند تا برای معامله با یک شرکت روسی- ایتالیایی -که قصد افتتاح شعبه در خلیج فارس را داشت- با هواپیما از میلان به رم برود. او میگوید: «شاهزاده سعود سوار هواپیمای خصوصی شرکت شد، اما به جای رم در ریاض فرود آمد.... معلوم شد دستگاه اطلاعاتی عربستان تمام ماجرا را جعل کرده بود. عاقبت او هم مثل شاهزاده ترکی است، یعنی تنها سرنوشتی که در انتظار او است سیاهچال است.»
ناپدید شدن ۵ شاهزاده در یک هفته
بنسلمان در ادامه پروژه ربایش شاهزادههای سعودی به دنبال ربودن خالد بن فرحان آلسعود، شاهزاده مخالف حکومت سعودی است که در آلمان به سر میبرد. خالد بن فرحان آلسعود به روزنامه «ایندیپندنت» گفته است که پنج شاهزاده سعودی هفته گذشته در دیدار با مقامات سعودی از سرکوب مخالفان حکومت ریاض انتقاد کرده بودند. به گفته وی، بعد از همین نشست و انتقادها بود که پنج عضو خاندان سلطنتی بازداشت شدند و اثری از آنها نیست. او در این خصوص گفت: «پنج تن از شاهزادهها در پنج روز اخیر به دیدار ملک سلمان رفته و از آینده حکومت آلسعود ابراز نگرانی کردهاند. آنها مساله خاشقجی را یادآور شدهاند و به نظر میرسد اکنون همه آنها در زندان هستند و محل نگهداریشان مشخص نیست.» این شاهزاده سعودی در ادامه از تلاش حکومت سعودی برای ربودن خود او نیز خبر داد. طبق روایت وی مسئولان سعودی پس از اینکه از مشکلات مالی او باخبر شدهاند تاکنون بیش از ۳۰ بار تماس گرفته و از او و خانوادهاش خواستهاند به کنسولگری عربستان در مصر بروند و یک چک چندین میلیون دلاری را دریافت کنند. خالد بن فرحان تاکید کرد: «به کنسولگری نرفتم، چون احتمال میدادم اتفاقی بیفتد.»
نظر شما