فرهنگ شريف درگذشت. اين خبر كوتاهي بود كه ظهر ديروز پس از تاييد آن توسط منصوره رضايي، همسر اين نوازنده تار منتشر شد تا جامعه موسيقي امسال براي دومينبار در سوگ يكي از چهرههاي ماندگارش بنشيند؛ چهرهاي كه در طول ماههاي گذشته چندباري بارها به خاطر شرايط نامناسب جسمي در بيمارستان بستري شد. اين شرايطي بود كه در طول يك سال گذشته بارها تكرار شده بود.
علي مرادخاني، معاون هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي يكي از نخستين چهرههاي دولتي بود كه درگذشت فرهنگ شريف را در قالب پيامي تسليت گفت. در پيام تسليت علي مرادخاني آمده است: «با كمال تاسف و تاثر، خبر درگذشت هنرمند فرهيخته و والامقام استاد فرهنگ شريف دريافت گرديد. آثار ارزشمند، شاگردان هنرمند و فعاليتهاي گسترده فرهنگي و هنري ايشان، نام فرهنگ شريف را در صدر فهرست نامآوران هنر موسيقي ايران قرار داده و ياد او را در حافظه مردم هنردوست ماندگار ساخته است.
دانش گسترده، بينش عميق و منش انساني در كنار پنجه توانا و نواي دلنشين تار فرهنگ شريف، جمع دلدادگان به استاد را در طول يك عمر فعاليت هنري افزود و فقدان وي، همه دوستان، شاگردان و ارادتمندان وي را به سوگ نشاند. اينجانب اين ضايعه بزرگ را به جامعه هنري كشور، به ويژه بازماندگان معزز آن هنرمند فقيد تسليت ميگويم و براي روح آن مرحوم علو درجات، آمرزش و آرامش مسالت دارم.»
مجيد رجبي معمار، مديرعامل خانه هنرمندان يكي ديگر از چهرههايي بود كه درگذشت اين نوازنده تار را تسليت گفت؛ «درگذشت استاد مسلم موسيقي، نوازنده و آهنگساز پيشكسوت تار «فرهنگ شريف» را كه در طي دوران فعاليتهاي هنري، باشرافت در جهت اعتلاي فرهنگ موسيقي كشور تلاش كرد، به خانواده محترم ايشان و اهالي موسيقي و دوستداران هنر ايران زمين صميمانه تسليت ميگويم و براي بازماندگان اين هنرمند عزيز، از درگاه خداوند متعال صبر و شكيبايي مسئلت مينمايم. » حميدرضا نوربخش، مديرعامل خانه موسيقي هم در پي درگذشت فرهنگ شريف با اشاره به اينكه شخصيت كمنظيري را از دست داديم كه در دهههاي متوالي در عرصه موسيقي درخشيد و آثار ماندگاري را باقي گذاشت، گفت: «او از جواني درخشيد و از جوانترين نوازندگاني بود كه به برنامه گلهاي راديو جذب شد. او توانست شيوه نويني را در نوازندگي تار پايهگذاري كند كه تا امروز، جوانان اين شيوه را دنبال ميكنند. شريف در عرصه آهنگسازي نيز آثار ارزشمندي را از خود باقي گذاشته است. او از چهرههاي ارزشمند موسيقي بود كه برايش جايگزيني نداريم. درگذشت اين هنرمند را به جامعه هنري، خانوادهاش و مردم هنردوست تسليت ميگويم. »
موسسه هنرمندان پيشكسوت يكي ديگر از نهادهايي بود كه به مناسبت درگذشت «فرهنگ شريف» پيام تسليت داد. در متن اين پيام آمده است: «امروز باز هم جامعه هنر ايران بايد رخت عزا بر تن كند و در سوگ رفتن استادي بزرگ بنشيند. استاد فرهنگ شريف هنرمندي كه همواره صداي سازش در تار و پود خاطرات اين سرزمين ماندگار خواهد بود، انساني صبور و بينياز كه هميشه با سربلندي زندگي كرد. موسسه هنرمندان پيشكسوت درگذشت زندهياد فرهنگ شريف، هنرمند پرآوازه موسيقي و استاد صاحب سبك تار ايران را به جامعه بزرگ هنر كشور به ويژه موسيقي تسليت عرض نموده و از خداوند مهربان براي آن مرحوم مغفرت واسعه الهي و براي بازماندگان صبر و سلامتي مسالت ميدارد. روحش شاد و يادش گرامي باد»
بر اساس اعلام خانه موسيقي، مراسم تشييع پيكر فرهنگ شريف ساعت ۹ صبح روز شنبه، ۲۰ شهريورماه از مقابل تالار وحدت به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) برگزار ميشود.
اما در اين ميان دوستان فرهنگ شريف هم نسبت به درگذشت او واكنش نشان دادند. يكي از اين دوستان داود گنجهاي بود كه سابقه دوستياش با فرهنگ شريف به 60 سال پيش برميگردد. او در گفتوگويي با خبرآنلاين درباره آشنايياش با فرهنگ شريف، گفت: «من افتخار اين را داشتم كه در جواني در شهر ري با فرهنگ شريف هم محلهاي بوديم و حدود 60 سال يكديگر را ميشناختيم. او يكي از نوازندگان چيرهدست و موزيسينهاي بسيار خوب است.»
او با اشاره به نام اين هنرمند و همخواني اين نام با شخصيت خود فرهنگ شريف توضيح داد: «اسم و فاميل فرهنگ شريف بسيار پرمعني بود. فرهنگ كه پاسدار فرهنگ اصيل ايراني و نغمههاي ماندني است و شريف هم كه نشاندهنده شريف بودن او بود. در خانواده بسيار خوبي بزرگ شد. برادرش در شهر ري داروخانه داشت و خودش از جوانان نمونه بود. فرهنگ شريف از شاگردان خوب استاد شهنازي بود اما شيوه كاري متفاوتي داشت. هر دو يكه تاز نواختن تار بودند و در تاريخ هنر ايران خاطرات خوبي براي نسل ما و نسلهاي بعدي ساختند. شريف دلنشين مينواخت و پنجه طلايي نوازندگان بود. ما كه در اين رشته استخوان خرد كرده و تحصيلات آكادميك داريم، شريف را به عنوان استاد الاساتيد ميشناختيم. نميتوان كلمه مرگ را براي او استفاده كرد. شريف از دنيايي به دنياي بعد رفت چون صداست كه هميشه ميماند و صداي ساز فرهنگ شريف براي ما و كساني كه با صداي ساز او زندگي كردند باقي خواهد ماند. او بهشتي و از مردان بزرگ روزگار است. انساني بيش از اندازه مهربان كه فقدانش براي فرهنگ و هنر اين مملكت ضايعه بزرگي خواهد بود. اميدوارم خداوند تمامي هنرمندان شاخص را سلامت بدارد. بايد قدر اين هنرمندان را بدانيم چرا كه اينها هستند كه هنر مملكت ما را از ديگران متمايز ميكنند.»«فرهنگ شريف» از نوازندگان سرشناس و صاحب سبك تار، سال ۱۳۱۰ در شهر آمل به دنيا آمد و به يقين از نوازندگان برتر نيم قرن اخير ايران محسوب ميشود. او در گفتوگويي كه توسط وبسايت اختصاصياش منتشر شده درباره سالهاي ابتدايي فراگيري ساز ميگويد: «چهارساله بودم كه متوجه شدم پدرم نزد حاج علياكبرخان شهنازي آموزش ساز تار ميگرفت و در آن سالها كه به شيوه سينه به سينه آموزش داده ميشد. معمولا پيش درآمدهاي طولاني به هنرجويان آموزش ميدادند. يك بار كه پدرم در حال تمرين يكي از پيشدرآمدها بود در حين نواختن، ادامه پيش درآمد را فراموش كرد و من بدون مقدمه به پدرم گفتم آقاجون ادامه آهنگي كه مينواختيد اين طوري است و شروع كردم به خواندن بقيه پيش درآمد. پدرم از من خواست پيش درآمد را از ابتدا تا انتها برايش بخوانم و وقتي آن را به درستي و بدون هيچ گونه غلطي خواندم، از آن به بعد حكم ضبط صوت پدرم را پيدا كردم و هر زماني كه دچار مشكل ميشد از من كمك ميگرفت. پدرم وقتي متوجه استعداد و علاقه من شد ساز تار را نزد استاد عبدالحسين خان شهنازي برادر حاج علياكبر آموزش ديدم.»
گرچه در دوران معاصر همواره نگرههاي گوناگوني پيرامون تكنوازي وجود داشته و مرزبنديهاي جديد و قديم از سوي بعضي كارشناسان مطرح شده است اما فرهنگ شريف در اين ميان جايگاه متمايزي داشته است.
به عنوان نمونه نميتوان اشتراكي بين شيوه نوازندگي جليل شهناز و فرهنگ شريف يافت. يا هر دو هنرمند در شيوه نوازندگي تجربههايي يك سر متفاوت با اساتيدي مانند فرامرز پايور و پرويز مشكاتيان از خود به يادگار گذاشتند. براين اساس فرهنگ شريف به جرات يكي از تكنوازان و بداههنوازان صاحب سبك موسيقي ايراني محسوب ميشود. گذشته از اين تفاسير آنچه او را بيش از پيش متمايز ميكند اخلاق و منشي است كه در عشق به آموزش از خود به يادگار گذاشت. او در همين رابطه گفته است: «تمام صداهايي كه از اين ساز بيرون ميآيد از هيچسازي بيرون نميآيد و من موفق شدهام بيش از سي نوع صدا را از اين ساز بيرون بياورم كه اميدوارم در آيندهاي نزديك دانستههايم را به هنرجويان موسيقي خصوصا نوازندگان ساز تار آموزش بدهم.»
شناخت و درك «فرهنگ شريف» از غناي موسيقي رديفي و دستگاهي ايران همواره زبانزد اهل موسيقي بوده و از جمله هنرمنداني است كه با كيفيت بالاي نوازندگي خود، تار ايراني را در چندين جشنواره جهاني از جمله فستيوال موسيقي برلين معرفي كرد و چندسالي هم در دانشگاههاي شناخته شده امريكا به تدريس پرداخت. شريف همچنين به دعوت مركز حفظ ميراث فرهنگي شرق در دانشگاه موزه هنر لندن به انگلستان سفر كرد كه برگزاري يك كنسرت پژوهشي و برپايي كارگاه تخصصي ساز تار از نتايج آن به شمار ميرود. اين هنرمند، دوران تدريس در امريكا را اينطور توضيح ميدهد: «در بزرگترين سالنهاي كنسرت امريكا اجرا داشتم و هنرجويان به خوبي از كنسرتهايم استقبال كردند. در دانشگاههاي مريلند و شيكاگو كرسي استادي داشتم و به امر آموزش موسيقي اصيل ايراني و ساز تار مشغول بودم.»
اين تك نواز صاحب سبك كه در دوران حيات همكاري با بزرگاني مثل محمدرضا شجريان، محمودي خوانساري و غلامحسين بنان را در كارنامه به ثبت رساند و تا آنجا پيش رفت كه نشان درجه يك هنري خود را از دست رييس دولت اصلاحات دريافت كرد. فرهنگ شريف در گفتوگوي خود به نقل خاطره اين ديدار پرداخته و ميگويد: «يك بار از دفتر ايشان با من تماس گرفتند و وقتي براي ديدار حضوري تعيين شد. هنگام ديدار از وضع من سوال كردند از جمله اينكه: شما از جايي حقوق دريافت ميكنيد. گفتم: خير. گفتند دكتراي افتخاريتان را گرفتهايد. گفتم: خير و در انتها گفتند: چه كاري از من توقع داريد كه گفتم: ديدار با شما بهترين هديه بود. خداوند هنري به من عطا كرده كه بالاترين هديه است. سپس به وزير وقت ارشاد گفتند تنها كسي كه در طول هشت سال خدمتم از من چيزي نخواست ايشان بود و دستور اهداي نشان درجه يك هنري را صادر كرد. » فرهنگ شريف، ميراثدار مكتب بزرگاني بود كه هنرشان راه به هيچ آرشيوي جز روح و جان نوازندهاي كه امروز ديگر در ميان ما نيست پيدا نكرده بود. تنها ميماند افسوس از فقداني كه متاسفانه ادامهدار است!