شناسهٔ خبر: 15108126 - سرویس اقتصادی
نسخه قابل چاپ منبع: روزنامه دنیای‌اقتصاد | لینک خبر

ایران و توافقات اوپک

موسسه گلدمن ساکس درخصوص نشست غیررسمی ماه سپتامبر تولیدکنندگان نفت و احتمال دستیابی به توافقی برای محدود کردن عرضه نفت تحلیل‌ها حکایت از آن دارد که احتمالا قیمت‌ها افزایش داشته باشد. ایران و عربستان همچنان بر افزایش سهم خود از بازار متمرکز هستند و بعید است به‌صورت یکجانبه فریز نفتی را بپذیرند. با توجه به اینکه هیچ نشانه‌ای حاکی از تضعیف رشد تقاضا در دست نیست، عرضه همچنان عامل اصلی تعیین قیمت نفت در هفته‌های آینده باقی خواهد ماند. همچنان پیش‌بینی می‌شود نفت در کانال قیمتی 45 تا 50 دلاری تا تابستان سال آینده بماند. از اواخر سال 2011، اتحادیه اروپا و آمریکا تحریم‌های نفتی را علیه ایران تحمیل کردندکه در نتیجه صادرات نفت ایران از 6/ 2 میلیون بشکه در روز در سال 2011 به یک میلیون در سال 2015 رسید. کشورهای اروپایی و آفریقای‌جنوبی، واردات نفت خود را از ایران متوقف کرده و سایر کشورها نیز خرید نفت خود را کاهش دادند. در16 ژانویه سال 2016 با نهایی شدن توافق هسته‌ای ایران، امکان افزایش صادرات فراهم شد. بلافاصله پس از اعلام این خبر قیمت نفت به 5/ 27 دلار در هر بشکه رسید که کمترین میزان از سال 2003 است.

صاحب‌خبر -

 

ايران در ماه فوريه كه اولين ماه پس از برداشته‌شدن تحريم‌ها بود، با توليد 22/ 3 ميليون بشكه در روز بالاترين توليد خود طي چهار سال گذشته را داشته است كه 220 هزار بشكه در مقايسه با ماه قبل و 380 هزار بشكه از مدت مشابه سال قبل بيشتر است. افزايش توليد نفت خام ايران در ماه مارس نيز ادامه داشت و حجم صادرات ايران 150 هزار بشكه در روز افزايش يافت. ايران دوباره به بازار اروپا بازگشت، به‌طوري كه در ماه فوريه فروش نفت خام ايران به اروپا، به 140 هزار بشكه در روز رسيد كه عمده آن به شركت‌هاي توتال، كپسا و ليتسكو فروخته شد. پيش‌بيني مي‌شود پالايشگاه ايتاليايي ايپلوم و پالايشگاه يوناني هلنيك واردات خود را از ايران دوباره آغاز خواهند كرد؛ همچنين صادرات ايران به شركت‌هاي اني و ساراس نهايي شده است. شركاي تجاري ايران اعم از كره جنوبي، ژاپن و هند نيز خريد خود را از ايران افزايش داده‌اند.  كره‌جنوبي خريد خود را از ايران دوبرابر كرده و به 200 هزار بشكه در روز رسانده است. با اين وجود، افزايش فروش نفت خام ايران تا حدودي به‌خاطر نگراني بانك‌ها و صاحبان كشتي‌ها از تجارت با ايران كند بوده است. براي جبران اين مشكل، شركت ملي نفت ايران پيشنهاد پرداخت با تاخير را به خريداران اصلي داده است. در ماه فوريه صادرات ميعانات، تنها 80 هزار بشكه در روز بود كه از ميانگين سال 2015، پايين‌تر است.

ايران نفت خام فوق‌سبك استخراجي از ميدان گازي پارس‌جنوبي را در دريا ذخيره‌سازي كرده است. اين حجم از ذخيره‌سازي‌ها در ماه فوريه چهار ميليون بشكه افزايش يافته و به 42 ميليون بشكه رسيده است كه بيشترين رقم از ماه آگوست 2015 است. در حال حاضر ايران 21 كشتي بسيار بزرگ حمل نفت خام را براي ذخيره‌سازي به‌كار گرفته است كه 50 درصد از ناوگان حمل و نقل نفتي ايران است. اوپک و برخی از تولیدکنندگان غیرعضو این سازمان ممکن است در مذاکرات غیررسمی ماه آینده، بر سر فریز تولید توافق کنند، اما چنین توافقی به ضرر خود آنها خواهد بود زیرا در نهایت به نفع تولیدکنندگان دیگر تمام خواهد شد. چنین توافقی نشانه‌ای از همکاری وزیر انرژی جدید عربستان پس از شش تلاش نافرجام خواهد بود. محدود کردن تولید اگر منجر به افزایش قیمت‌ها و افزایش عرضه سایر تولیدکنندگان شود، احتمالا برای اعضای اوپک سودی نخواهد داشت. بهبود روابط بین طرف‌های درگیر در مناطقی که با اختلال تولید مواجهند، بیشتر بر برقراری توازن مجدد در بازار تاثیر خواهد داشت تا فریز تولید اوپک. زیرا چنین فریزی تنها سطح تولید را در ارقام بی‌سابقه حفظ خواهد کرد. همچنین با توجه به افزایش 28 درصدی تعداد سکوهای حفاری نفت شیل در آمریکا از ماه مه ‌تاکنون، فریز تولید اگر موجب افزایش بیشتر قیمت نفت شود، احتمالا به ضرر خود اعضای اوپک تمام خواهد شد.

در حالی که ایران اعلام کرده که تنها در صورتی که صادرکنندگان دیگر حق این کشور برای بازپس‌گیری کامل سهم خود از بازار را به رسمیت بشناسند در مذاکرات فریز نفتی همکاری خواهد کرد و تولید نفت عراق نیز افزایش پیدا کرده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند افت اخیر قیمت‌ها نتیجه افزایش تولید در خاورمیانه است، جایی‌که صادرات نفت از بنادر جنوبی عراق در ماه اوت به 205/ 3 میلیون بشکه در روز رسیده و از صادرات متوسط ماه جولای فراتر رفته است. تقویت شاخص دلار آمریکا پس از اظهارات روز جمعه مقامات فدرال‌رزرو در مورد احتمال افزایش نرخ بهره در سال جاری نیز بر قیمت نفت تاثیر گذار بوده، زیرا تقویت ارزش دلار موجب گران‌تر شدن قیمت نفت برای کشورهای استفاده‌کننده از سایر ارزها می‌شود. دیگر عامل تاثیرگذار بر قیمت نفت، اظهارات مقامات ایرانی بود که گفتند این کشور تنها در صورتی در مذاکرات ماه سپتامبر در مورد فریز نفتی همکاری خواهد کرد که صادرکنندگان دیگر حق تهران در بازپس‌گیری سهم از دست رفته خود از بازار را به رسمیت بشناسند. اختلاف‌نظرها در درون اوپک و به‌ویژه در میان اعضای کلیدی این سازمان یعنی ایران و عربستان همچنان پابرجاست.