صاحب‌خبر - * سجده قسمت اول سجود در لغت به معنى تذلّل، خضوع و اظهار فروتنى است راغب گوید «السجود اصله التطامن و التذلّل» طبرسى فرموده: سجود در لغت خضوع و تذلّل است و در شرع عبارت است از گذاشتن پیشانى بر زمین. صحاح و قاموس نیز اصل آن را خضوع گفته‏اند. در شریعت اسلام سجده بر غیر خدا حرام است و آن گذاشتن اعضاء هفتگانه (پیشانى، کف دستها، زانوها و سر انگشتان بزرگ دو پا» بر زمین است و اهمّ آنها گذاشتن پیشانى است. سجود مصدر و جمع ساجد هر دو آمده است مثل [فتح:29]. و مثل [حج:26]. رکّع جمع راکع و سجود جمع ساجد است، چنان که سجّد نیز جمع ساجد است [فرقان:64] . مسجد اسم مکان است یعنى محل سجده و آن از قاعده معروف مستثنى است زیرا قائده اسم زمان و مکان از ثلاثى مجرّد اگر عین اسم مضارع آن مضموم یا مفتوح باشد مفعل به فتح (ع) است مثل مطبخ و مذیح و اگر عین مضارع مکسور باشد قائده آن مفعل است به کسر (ع) مثل منزل و مجلس، یازده کلمه در زبان عرب بر خلاف این قاعده آمده با آنکه عین مضارع آنها مضموم است. عین اسم زمان و مکانشان مکسور آمده مثل مسجد مشرق، مغرب... (مقدمه المنجمد). در اقرب گوید: گفته شده مسجد اسم موضع عبادت است خواه در آن سجده شده یا نه و اگر نظر به معناى فعل باشد مسجد (به فتح ج) گفته مى‏شود و آن مذهب سیبویه است. به هر حال مسجد مکان سجده و عبادت است نحو [بقره:144-149]، [توبه:108]. جمع مسجد مساجد است مثل [توبه:18]. مساجد به معنى مواضع سجود از اعضاء بدن نیز آمده در کافى کتاب جنائز باب تحنیط المیّت روایت 15 چنین است: از امام صادق علیه السلام از حنوط میّت پرسیدم؟ فرمود: «اِجْعَلْهُ فى مَساجِدٍ» یعنى حنوط را در اعضاء سجود او قرار بده. در بیشتر آیات قرآن سجود در معناى اوّلى به کار رفته مثل [یوسف:100]. ظاهراً مراد آن است که به حالت تواضع و خضوع به یوسف افتادند. یوسف آن وقت وزیر دارائى مصر بود و پدر و مادرش روى مقررات به او تواضع کردند راغب نقل کرده: سجود بر سبیل خدمت در آن روزگار جائز بود. ولى احتیاج به این سخن نیست و آنچه گفته شد کافى است معنى آیه آن نیست که مثل سجده نماز به سجده افتادند و کار حرامى کردند و گرنه قرآن به صورت قبول نقل نمى‏کرد. همینطور است سجده ملائکه به آدم که در بسیارى از آیات آمده [بقره:34]، اعراف:11، اسراء:61، کهف:50. نا گفته نماند طبق آیات بقره خداوند به ملائک فهماند که جانشینى در روى زمین خواهد آفرید، ملائکه از درک مطلب درمانده و خودشان را لایق چنین امر دیدند و گفتند «وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ وَ نُقَدِّسُ لَکَ» خداوند آنها را متوجه فرمود که ساختمان وجود آنها براى چنین امرى آفریده نشده است گرچه بندگان محترم و مطیع امر خدایند «بَلْ عِبادٌ مُکْرَمُونَ لا یَسْبِقُونَهُ بِ الْقَوْلِ» و چون آدم کارهاى بخصوصى انجام داد ملائک پى بردند که کار آدم از آنهاساخته نیست. خداوند فرمود: پس به آدم خضوع و سجده کنید. نظیر آن است که زید به عمرو بگوید: مى‏داند، عمرو بگوید: نه اینطور نیست من لیاقت این کار را دارم آنگاه حسن پیش عمرو ماشینى را طورى براند که عمرو از آن عاجز باشد در این صورت زید بگوید: حالا به حسن سجده و خضوع کن و اقرار کن که او بهتر از تو است به عقیده نگارنده غرض از سجده ملائکه به آدم همین خضوع و اقرار به قابلیت و لیاقت خلافت بوده است نه سجود معروف نماز تا بگوئیم: سجده بر غیر خدا جائز نیست پس معناى این سجده چه بوده است؟ وانگهى سجده معروف نماز در آن وقت نبوده تا درباره آن صحبت شود و قرآن آن را به صورت قبول نقل مى‏کند. اللّه العالم. در قران مجید به معبد اهل کتاب نیز مسجد گفته شده مثل [اسراء:1]. مى‏دانیم که وقت نزول قرآن مسجد اقصى از معابد اهل کتاب بود. ایضاً آیه [کهف:21]. که قضیّه راجع به اصحاب کهف و پیش از نزول قرآن است و مراد کلیسا است ایضاً [اسراء:7]. مسجد ضرار قبا دهى است در دو میلى مدینه که رسول خدا (ص) در هجرت به آنجا وارد شد و در آنجا مسجدى ساخت و آن اوّلین مسجدى است که در اسلام ساخته شد و آن را احترام بخصوصى است «لَمَسْجِدٌ اُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ اَوَّلِ یَوْمٍ...» این مسجد منتسب به بنى عمرو بن عوف است که در قبا ساکن بودند. جماعتى از منافقان از بنى غنم بن عوف بر آنها حسد برده در کنار مسجد قبا مسجدى ساختند و چون از آن فراغ شدند پیش حضرت رسول صلى اللّه علیه و آله و سلم آمده گفتند: یا رسول اللّه مسجدى ساخته‏ایم براى توآنها و اهل حاجت که نمى‏توانند به مسجد قبا بروند و نیز مى‏خواهیم در فصل سرما و باران از آن استفاده کنیم، دوست داریم که تشریف آورده در آن نماز بخوانید و از خدا برکت بخواهید (نماز خواندن آن حضرت دلیل رسمیّت آن در مقابل مسجد قبا بود) حضرت در آن موقع مشغول مقدمات سفر تبوک بود فرمود: الان در پاى سفرم اگر بر گشتم انشاء اللّه آمده و براى شما نماز مى‏خوانیم. و ضمناً ابو عامر راهب که از دشمنان آن حضرت و از دشمنان اسلام بود به اهل آن مسجد نامه نوشت که: آماده شوید و مسجدى بسازید من پیش قیصر روم مى‏روم با لشکرى وارد مدینه خارج مى‏کنیم. منافقان در انتظار ورود ابو عامر بودند و مى‏خواستند از ان مسجد استفاده کنند لذا قرآن آن مسجد را مسجد ضرار خواند مسجدى که به ضرر اسلام و براى کفر و ایجاد تفرقه و کمین گاه دشمن اسلام ساخته شده بود. رسول خدا صلى اللّه علیه و اله وسلم چون از تبوک برگشت آیات وحى ماجرى را خبر داد و حضرتش را از رفتن و نماز خواندن در آن نهى کرد و مسجد قبا را ستود. آن حضرت به چند نفر دستور داد رفته آن مسجد را ویران کرده و محلش را مزبله نمودند اینک آیات: [توبه:107-108]. [اسراء:61]. سجده همان است که درباره ملائکه گفته شد، یعنى آیا خضوع و تذلّل کنم بر آن کس که از گل آفریدى؟! [فصّلت:37] باز ظاهراً مراد خضوع و تذلّل است نه سجده نماز و شاید هم سجده متعارف باشد و مؤید آن و جوب سجده متعارف است با خواندن و یا شنیدن این آیه، [رحمن:6]. نجم به معنى گیاه و شجر درخت است آنها نیز به خدا خضوع و تذلل مى‏کنند. [یوسف:4]. در این آیه نیز معناى لغوى منظور است . سجده موجودات آیاتى داریم که از سجده موجودات نسبت به خداوند حکایت مى‏کنند مثل [رعد:15]. مراد از سجود خضوع و پیروى از قوانین طبیعى حق است که همه به آن قوانین خاضع اند. منبع:www.tebyan.net ادامه دارد...∎​