صاحب‌خبر - باکو، سن پترزبورگ و سپس آنکارا؛ به نظر می‌رسد سمت و سوی مذاکرات انجام شده در این سه شهر به سوی تقریب دیدگاه‌های ایران، روسیه و ترکیه بر سر مسائل مهم منطقه‌ای از جمله راه حل مسأله سوریه حرکت می‌کند. روندی که از همین آغاز سبب نگرانی برخی رژیم‌های حامی تروریسم منطقه را فراهم کرده است. روز گذشته محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران راهی آنکارا شد تا در اولین سفر یک مقام عالیرتبه جمهوری اسلامی ایران به ترکیه بعد از کودتای نافرجام اخیر این کشور با مقامات آنکارا دیدار و گفت و گو کند. او در همین چارچوب با رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه دیدار و درباره مسائل دوجانبه، منطقه ای و بین المللی گفت و گو کرد. اگرچه تا زمان تنظیم این گزارش محتوی گفت و گوی ظریف و اردوغان منتشر نشده، اما به نوشته رسانه ها دیدار وزیر خارجه کشورمان با رئیس جمهوری ترکیه که با ضیافت نهار همراه بود، بیش از سه ساعت به طول انجامید. همچنین به گزارش «ایران» ظریف به همراه هیات ایرانی و به اتفاق چاوش اوغلو وزیر امورخارجه ترکیه به مسجد ملت در محوطه کاخ ریاست جمهوری ترکیه رفتند تا نماز جمعه را به اتفاق رجب طیب اردغان رئیس جمهور و بینالی ییلدریم نخست وزیر ترکیه در یک صف اقامه کنند. در پایان نماز رئیس جمهور ترکیه به پشت بلندگو رفت و اظهار داشت: «امروز جناب دکتر محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران مهمان ماست. مردم نمازگزار با گفتن الله اکبر از وزیرامور خارجه کشورمان استقبال کردند». ظریف پیش از این در دیدار با «مولود چاووش اوغلو»، همتای ترک خود به بحث و گفت‌وگو درباره روابط دوجانبه، آخرین تحولات منطقه‌ای و مسائل بین‌المللی پرداخت. این در حالی بود که ظریف عصر روز پنجشنبه و پیش از عزیمت به ترکیه با «سرگئی لاوروف»، وزیر امور خارجه روسیه نیز درباره آخرین تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو و تبادل نظر کرده بود. وزیر امور خارجه ایران در بدو ورود به آنکارا به تحولات منطقه و رایزنی با کشورهای تأثیرگذار اشاره کرد و اظهارداشت: «ایران، روسیه و ترکیه از بازیگران مهم در منطقه به‌ شمار می‌آیند و نیاز است با یکدیگر گفت‌وگو و همکاری داشته باشند.» او در عین حال خاطرنشان کرد: «اگر اختلاف‌نظری هم میان کشور‌های منطقه باشد، می‌توان آن را از طریق گفت‌وگو برطرف کرد.» ظریف همچنین با اشاره به محکومیت کودتای نافرجام اخیر ترکیه از سوی مقامات ایران در همان ساعت‌های اولیه خاطرنشان کرد: «ما معتقدیم دوران زورگویی و کودتا دیگر سپری شده و در منطقه ما جایی ندارد و رأی و اراده و خواست مردم را نمی‌توان با اقدامات یک گروه نظامی سرکوب کرد.» چاووش اوغلو نیز در آغاز دیدار با همتای ایرانی خود که پشت درهای بسته انجام گرفت با بیان اینکه «از برادرم محمدجواد ظریف که به ترکیه سفر کرده‌اند تشکر می‌کنم»، تأکید کرد که «ایشان در همان لحظات اول کودتا و زمانی که هیچ‌گونه تصویر روشنی از شرایط نبود بارها با تماس تلفنی حمایت خود را از دولت و ملت ترکیه در مقابل کودتاچیان ابراز کردند.» وزرای خارجه ایران و ترکیه سپس با حضور در یک نشست مطبوعاتی مشترک کوتاه به بیان نتایج دیدار خود پرداختند. ظریف با اعلام اینکه ایران از نزدیکی روابط میان ترکیه و روسیه استقبال می‌کند، گفت: «مبارزه مشترک با تروریسم، افراط‌گرایی و فرقه‌گرایی اهداف مشترک تهران و آنکارا هستند.» به گزارش ایرنا، محمدجواد ظریف در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با چاووش اوغلو، همتای ترک خود با تأکید بر اینکه دو کشور برای مبارزه مشترک با تروریسم، افراط‌گرایی و فرقه‌گرایی نظر و هدف مشترکی دارند، گفت: «هر چند در برخی مسائل اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی در مورد وحدت ارضی سوریه و اینکه باید با داعش و جبهه النصره و دیگر تروریست‌ها برخورد شود، دیدگاه‌مان مشترک است.» وی همچنین با بیان اینکه همکاری‌مان با ترکیه را در زمینه‌های مختلف گسترش خواهیم داد، تصریح کرد که «همکاری‌های تهران و آنکارا در زمینه‌های برق، گاز، انرژی و همکاری در زمینه گردشگری با رفع برخی موانع گسترش خواهد یافت.» وزیر امور خارجه کشورمان در سفر به ترکیه از مجلس این کشور بازدید کرد. محمد جواد ظریف در نشست خبری مشترک با مولود چاووش اغلو همتای ترک خود برای بازدید از مجلس ترکیه که در کوتای ناموفق اخیر مورد هدف بمباران کودتاگران قرار گرفت ابراز تمایل کرده بود از این محل دیدن کند. همگرایی بازیگران مؤثر در سوریه سفر روز گذشته ظریف به آنکارا چنانکه پیشتر اشاره شد در راستای سفرها و دیدارهای مهمی بود که طی هفته گذشته برگزار شد. دوشنبه هفته گذشته بود که رئیس جمهوری و وزیر خارجه ایران در باکو و در حاشیه اجلاس سه‌جانبه با همتایان روس شان دیدار و گفت‌وگو کردند و به تعمیق روابطی پرداختند که بی شک یکی از خروجی‌های مهم آن همداستانی دو کشور در مذاکرات صلح سوریه را رقم خواهد زد. دو روز پس از آن دیدار رؤسای جمهوری ترکیه و روسیه در سن پترزبورگ در دیداری مهم کدورت‌های اخیر پیش آمده میان دو کشور را کنار گذاشتند و به گفت‌وگو با یکدیگر نشستند. این دیدار در روند حل بحران سوریه آنقدر اهمیت داشت که «استفان دی میستورا»، نماینده ویژه سازمان ملل متحد در امور سوریه در واکنش به آن اعلام کرد «همکاری اردوغان و پوتین در مورد سوریه را با علاقه زیادی دنبال می‌کنیم.» سپس آنچه اهمیت می‌یافت برخی اختلافات موجود میان ایران و ترکیه درباره راه حل سیاسی ترکیه بود. چه در حالی که دو کشور درباره ضرورت حفظ تمامیت ارضی سوریه هم‌نظر هستند، بر سر آینده سیاسی «بشار اسد» با یکدیگر اختلاف نظر دارند. این اختلاف نظر تا حدی بود که رئیس جمهوری ترکیه طی ماه‌های گذشته اظهار نظرهای انتقادآمیزی نسبت به رویکرد ایران در منطقه مطرح کرد. نظراتی که بیش از هر چیز در راستای دیدگاه‌های عربستان سعودی درباره مسائل منطقه قرار می‌گرفت. با این وجود دیپلماسی منطقی ایران فرصت تغییر دیدگاه دولتمردان ترکیه را فراهم ساخت. دیپلماسی که نقطه اوج آن در موضعگیری سریع مقامات ایران نسبت به ماجرای کودتای ترکیه نمایان شد و وزیر خارجه ایران در شب کودتا و در تماس‌های مکرر با همتای ترک خود از دولت قانونی ترکیه اعلام حمایت کرد. تغییر معنادار در روابط ترکیه با روسیه و ایران رویداد تأثیرگذاری است که نگرانی اسراییل را برانگیخته است. چنانکه به گزارش ایلنا، پایگاه خبری اطلاعات نظامی رژیم صهیونیستی در گزارشی با ابراز نگرانی از تقویت روابط اردوغان با روسیه نوشت: «این رابطه متعاقباً به افزایش همکاری با شریک آن یعنی ایران خواهد انجامید.» این گزارش افزود: «به نظر می‌رسد حرکت‌های اخیر رئیس جمهوری ترکیه نوعی برنامه‌ریزی برای ایجاد یک بلوک جدید در خاورمیانه باشد که این بلوک شامل روسیه، تهران، ترکیه، عراق، سوریه خواهد بود لذا چشم‌انداز حرکت‌های جدید ترکیه سیاست‌های کلیدی اسرائیل در ترکیه و سوریه را بر هم می‌زند»؛ تحلیلی که گرچه نشان عمق نگرانی اسرائیل و متحدان منطقه‌ای‌اش از تحولات اخیر در روابط ایران، روسیه و ترکیه است اما به دور از واقعیت نیست. چنان‌که روزنامه الشرق الاوسط نیز روز گذشته از احتمال تشکیل ائتلاف روسیه، ایران و ترکیه در سوریه سخن گفت و نوشت:‌ «بیانیه مشترک آنکارا و تهران در جریان سفر ظریف به ترکیه روز جمعه گمانه‌زنی‌ها را در مورد ائتلاف سه‌جانبه روسیه- ایران- ترکیه در سوریه افزایش داده است.» این روزنامه تماس تلفنی ماه گذشته رئیس جمهوری ایران با همتای ترک‌اش و ابراز تمایل اردوغان برای همکاری با ایران در سوریه را در همین راستا ارزیابی کرد. توسعه مراودات اقتصادی سفر وزیر خارجه ایران و هیأت همراهش به ترکیه علاوه بر تأثیرگذاری منطقه‌ای، بی شک حائز اهمیت اقتصادی نیز بود. براساس آمار حجم مراودات تجاری بین ایران و ترکیه در سه ماهه اول سال ۲۰۱۶ بالغ بر ۲/۹ میلیارد دلار بوده است. این در حالی است که این رقم در سال ۲۰۱۵، 7/9 میلیارد دلار بود. روند کاهشی که به نظر می‌رسد با نقطه عطف پدید آمده در روابط دو کشور به سمت روند صعودی بازگردد. بر همین اساس روز گذشته «حلیم مته» معاون شورای روابط اقتصاد خارجی ترکیه در دیدار با محمدابراهیم طاهریان‌فرد، سفیر ایران در آنکارا از سفر هیأتی بلندپایه از بخش خصوصی ترکیه به ایران در آینده نزدیک خبر داد و خواستار افزایش همکاری‌های تجاری و اقتصادی بین دو کشور شد. وی تأکید کرد که «برای ما بسیار مهم است که آقای ظریف وزیر خارجه کشور برادر و همسایه ما اولین وزیر خارجه‌ای بود که با مقامات ترک تماس گرفت و حمایت ایران از ملت و دولت ترکیه در مقابله با کودتاگران را اعلام کرد. ما از این بابت از ایشان تقدیر و تشکر می‌کنیم.»∎​